Reisen mot Nord recensie vooraf: Noors ijs, een oud sprookje en een meisje dat niet opgeeft
Sommige sprookjes kent iedereen, en toch blijven we nieuwsgierig naar hoe iemand ze opnieuw vertelt. Andersens Sneeuwkoningin komt nu in Noorse handen naar het witte doek, in de regie van Bente Lohne. Op papier belooft Reisen mot Nord precies wat je in de winter nodig hebt: kou buiten, warmte vanbinnen. We hebben de film nog niet gezien, maar op basis van wat we weten is hij het volgen waard.
Dit lijkt een bescheiden maar oprechte Noordse sprookjesfilm te worden: voor de jongsten mogelijk pure magie, voor volwassenen een fijne, korte ontspanning.
Filmgegevens
| Regie | Bente Lohne |
|---|---|
| Genre | Animatiefilms |
| Speelduur | 85 min |
| Land | Noorse films |
Waar gaat het over? Een vriendschap die sterker is dan ijs
Het verhaal zal bekend klinken voor iedereen die als kind ooit een boek met sprookjes van Andersen heeft opengeslagen. Kai, de vriend van de jonge Gerda, verdwijnt op mysterieuze wijze. Gerda gaat niet bij de open haard zitten huilen, maar trekt het onbekende in om hem te zoeken. Dat is meteen een sterk vertrekpunt, want de held is hier geen uitverkoren strijder of prins met toverkrachten. Het is een kind dat door één ding wordt gedreven: ze mist haar vriend.
Onderweg sluit Gerda vriendschap met allerlei mensen, vogels, dieren en zelfs een goedaardige heks. Die episodische opbouw, van halte naar halte, hoort bij klassieke sprookjes en werkt in animatie vaak bijzonder goed. Elke nieuwe plek kan een nieuwe wereld opleveren, met nieuwe figuren en een nieuw kleurenpalet. Wat Gerda intussen niet weet, is dat een vijand haar als een schaduw volgt: de Sneeuwkoningin zelf en haar leerling Ludvig.
De kwaadaardige heerseres houdt Kai gevangen in haar ijspaleis, ver in het noorden van Noorwegen. De grote vraag is, zoals de officiële omschrijving het verwoordt: lukt het Gerda om de jongen te redden? Wij gaan daar nu niet naar raden. Het antwoord krijgen we pas als de film te zien is.
De Noordse twist: Ludvig en het Noorse landschap
Wat op het eerste gezicht het meest opvalt, zijn twee kleine maar veelzeggende afwijkingen van het klassieke beeld. De eerste is de locatie: het ijspaleis staat hier niet in een vaag sprookjesland, maar uitdrukkelijk in het hoge noorden van Noorwegen. Die lokale verankering kan de film volgens mij veel opleveren. De Noorse makers kunnen hun eigen landschap, hun eigen winter en hun eigen licht tekenen. Pakken ze dat goed aan, dan wordt dit geen zoveelste algemeen sneeuwsprookje, maar een tastbare wereld met echte kou en echte stilte.
De tweede vernieuwing is Ludvig, de leerling van de Sneeuwkoningin. Zo'n personage biedt enorm veel mogelijkheden. Een jong figuur aan de kant van het kwaad is in een familiefilm vaak het interessantste karakter, omdat zijn lot nog niet vastligt. Wat de film met hem doet, weten we niet, maar het is al een goed teken dat de Sneeuwkoningin niet alleen als eenzaam ijsbeeld ten tonele verschijnt. Er is iemand die Gerda op de hielen zit, en dat geeft de reis spanning en de jongste kijkers een concrete tegenstander.
Bente Lohne en de durf van Europese animatie
Bente Lohne regisseert, en de film is een Noorse productie. Dat zegt al veel, want Europese animatie speelt zich op een heel ander terrein af dan die van de grote Amerikaanse studio's. Budgetten van honderden miljoenen dollars zie je hier zelden, en een stemmencast vol popsterren evenmin. Wat je er wel vaak vindt, is iets wat bij de groten nogal eens wegvalt: een persoonlijkere toon, een gedurfdere beeldtaal en het lef om een sprookje wat trager en stiller te laten zijn.
De speelduur van 85 minuten past daarbij. Dit is geen uitgesponnen epos van twee uur, maar een compacte, kindvriendelijke lengte die een zesjarige nog net volhoudt en waarbij ouders niet op hun horloge hoeven te kijken. Zelf houd ik van deze lengte bij animatie: je kunt er een afgerond verhaal in vertellen zonder het op te vullen met overbodige scènes.
Het risico is natuurlijk dat het kleinere budget zichtbaar wordt. Europese animatie werkt soms met stijvere bewegingen en eenvoudigere achtergronden, en wie gewend is aan de grootste Hollywoodproducties, moet daar misschien even aan wennen. Volgens mij hoef je dat niet als gebrek te zien, zolang de stijl consequent is en het hart op de juiste plek zit.
Wat kan heel goed uitpakken?
- Het bronmateriaal. Andersens sprookje werkt al generaties lang omdat het eenvoudig en diep waar is: liefde en doorzettingsvermogen zijn sterker dan de kou. Dat verpest je niet snel.
- De heldin. Gerda is geen strijder en geen prinses, maar een vastberaden kind. Kleine kijkers herkennen zich makkelijk in haar.
- De haltes onderweg. Mensen, vogels, dieren, een goedaardige heks: allemaal figuren waar animatoren zich op kunnen uitleven en die kinderen van begin tot eind kunnen boeien.
- De Noordse sfeer. Het Noorse landschap en het ijspaleis kunnen de film een eigen, niet-clichématige atmosfeer geven.
- Het tempo. 85 minuten is precies genoeg voor een bioscoopuitje met het gezin.
Waar kan het op het ijs uitglijden?
Eerlijk gezegd is de grootste tegenstander niet de Sneeuwkoningin, maar de vergelijking. Het verhaal van de Sneeuwkoningin is de afgelopen jaren in meerdere bewerkingen opgedoken, en de combinatie van sneeuw, ijs en een magische heerseres verbinden veel kijkers inmiddels met een zekere razend succesvolle Disneyfilm. Een kleinere Noorse productie moet haar eigen stem vinden, anders blijft ze al snel in de schaduw van die grote broer staan.
Het tweede risico is de episodische opbouw. Als de haltes op Gerda's reis niet meer zijn dan korte uitstapjes achter elkaar, kan de film rommelig aanvoelen en raken volwassenen makkelijk de draad kwijt. Ook is de vraag hoe eng de Sneeuwkoningin wordt. Er kunnen spannende momenten in zitten, en dat is prima, want een kwaadaardige koningin mag best angst inboezemen. Bij de allerkleinsten is het wel iets om rekening mee te houden.
En dan is er nog de taal: de doelgroep leest grotendeels nog geen ondertitels, dus veel zal afhangen van de versie die in de zaal draait. Ik hoop op zorgvuldig werk.
Voor wie raden we hem aan?
- Iets voor jou als: Voor kinderen op de basisschool en hun ouders die een kort, hartverwarmend wintersprookje zoeken, en voor iedereen die houdt van de stillere, persoonlijkere wereld van Europese animatie.
- Sla hem liever over als: Voor wie groots Hollywoodspektakel, een grappenparade en meezingers verwacht, of wie genoeg heeft van verhalen over besneeuwde koninginnen.
Vind je dit leuk, bekijk dan ook: Frozen (2013), The Secret of Kells (2009), Song of the Sea (2014), Wolfwalkers (2020)
Veelgestelde vragen
Waar gaat Reisen mot Nord over?
De jonge Gerda gaat op zoek naar haar verdwenen vriend Kai, die door de Sneeuwkoningin gevangen wordt gehouden in haar ijspaleis in het hoge noorden van Noorwegen. Onderweg raakt ze bevriend met mensen, dieren en een goedaardige heks, terwijl de Sneeuwkoningin en haar leerling Ludvig haar als een schaduw volgen.
Hoe lang duurt Reisen mot Nord?
De film heeft een speelduur van 85 minuten.
Wie regisseerde Reisen mot Nord?
De Noorse animatiefilm is geregisseerd door Bente Lohne.
Is het de moeite waard om met Gerda mee te reizen?
Op basis van wat we nu weten zeg ik: ja, als je weet waar je voor gaat zitten. Reisen mot Nord wordt geen nieuw glimmend product van de Hollywoodmachine, maar een Noorse sprookjesfilm die waarschijnlijk draait om sfeer, landschap en de vastberadenheid van een klein meisje. Voor mij is dat reden genoeg om nieuwsgierig te zijn. Met 85 minuten is het een ideaal familie-uitje in de winter, en als Bente Lohne die Noordse stilte weet te vangen die ook de ziel van Andersens sprookje is, kan dit een lief, gedenkwaardig winterfilmpje worden. Mijn verwachte score: een voorzichtige maar hoopvolle zeven. Zodra de film te zien is, weten we of het ijs smelt of bevriest.