VÄRN ön inceleme: Denis Lavant'lı 81 dakikalık bir kuzey gerilimi
Bazı filmler afişleriyle değil, uğradıkları festivallerle dikkat çeker. VÄRN tam olarak böyle bir film. John Skoog'un dramı dünya prömiyerini San Sebastián'da yaptı, ardından Göteborg'da yarışmaya katıldı. Hakkında pek az şey biliniyor ama bilinenler, onu izleme listemin üst sıralarına yerleştirmeye yetiyor.
Kısa, sert ve büyük ihtimalle herkese göre değil. Ama Denis Lavant'ın varlığı ve festival geçmişi sayesinde bu sonbaharın en merak edilen Avrupa sanat filmlerinden biri.
Film bilgileri
| Yönetmen | John Skoog |
|---|---|
| Oyuncular | Michalis Koutsogiannakis, Denis Lavant, Livia Millhagen, Agnieszka Podsiadlik, Sol Roach |
| Tür | Dram filmleri |
| Süre | 81 dk |
| Ülke | Hollanda filmleri, Danimarka filmleri, İsveç filmleri, Fin filmleri, Polonya filmleri |
Konusu ne? Şimdilik susuyoruz, bunun da bir sebebi var
Dürüst bir itirafla başlayayım: VÄRN'ın hikâyesine dair gösterim öncesinde neredeyse hiçbir şey bilinmiyor. Tanıtım malzemeleri olay örgüsünü açık etmiyor, yalnızca festival yolculuğunu, türü ve oyuncu kadrosunu paylaşıyor. Ben de sırf yazacak bir şey olsun diye ortaya bir hikâye uydurmayacağım. Somut bir konu özeti arayanları şimdilik hayal kırıklığına uğratmak zorundayım.
Kesin bildiğimiz şu: karşımızda yalnızca 81 dakikalık bir dram var. Bu tek bilgi bile çok şey söylüyor. Bu türde 81 dakika, derdini uzatıp durmayan, söyleyeceğini söyleyip çekilen sıkı bir film vaat ediyor. Rahat bir pazar öğleden sonrası tefekkürü değil, daha çiğ ve daha sert bir şey beklemek mantıklı görünüyor.
İsim de bir şeyler anlatıyor, gerçek mi mecaz mı olduğunu henüz bilmesek de. Kale bir taş duvar olabilir, ama kendini dışarıya kapatan, savunmaya geçen, herkesi uzak tutan bir insan da olabilir. Skoog'un hangi yöne gideceğini çok merak ediyorum.
Beş ülke, tek film: ortak yapımın ağırlığı
Hollanda, Danimarka, İsveç, Finlandiya ve Polonya ortak yapımı. Bu kadar geniş bir iş birliği, küçük ve önemsiz bir projenin etrafında pek kurulmaz. Avrupa film fonları ve ortak yapım partnerleri, yönetmene inanmıyorlarsa paralarını kolay kolay dağıtmaz. Elbette bu kalite garantisi değil; kâğıt üstünde heyecan verici olup perdede cansız kalan pek çok Avrupa ortak yapımı gördük. Yine de iyiye işaret.
Oyuncu listesi de bu uluslararası karakteri yansıtıyor: Yunan, Fransız, İsveç ve Polonya isimleri yan yana. Bu, dillerin, kültürlerin ve yabancılığın kendisinin de bir mesele olabileceği bir filme işaret ediyor olabilir. Ama bu sadece bir sezgi, iddia değil.
Denis Lavant, öngörülemez olan
Bu film için tek bir isim yüzünden bilet almam gerekse, o isim Denis Lavant olurdu. Fransız oyuncu, Leos Carax'ın değişmez yol arkadaşı olarak efsaneleşti ve Holy Motors çılgınlığından beri adını jenerikte gören her sinemasever bir an duraksıyor. Lavant'ın bedeni başlı başına bir oyunculuk aracı: akrobatik, hayvansı, çoğu zaman ürkütücü, kimi zaman da insanın içini sızlatacak kadar kırılgan. Arka planda sessizce otursun diye seçilen oyunculardan değil.
VÄRN'da tam olarak nasıl bir rol üstlendiğini bilmiyoruz. Ama şunu biliyoruz: Lavant'ı seçen bir yönetmen güvenli, ılık çözümlerin peşinde değildir. Yanında Michalis Koutsogiannakis, Livia Millhagen, Agnieszka Podsiadlik ve Sol Roach yer alıyor. Geniş seyirci kitlesi bu isimleri pek tanımıyor, fakat bu tür filmlerde en büyük sürprizi çoğu zaman tam da tanımadığımız yüzler yapar.
John Skoog ve festivallerin güveni
Yönetmen John Skoog adı pek çok izleyiciye tanıdık gelmeyebilir, ama festivallerin ona arka çıktığı belli. Dünya prömiyeri, dünyanın en köklü A kategorisi festivallerinden biri olan San Sebastián Uluslararası Film Festivali'nde yapıldı; oraya her film giremez. Üstelik film, Kuzey sinemasının en önemli buluşmalarından biri olan Göteborg Uluslararası Film Festivali'nin Nordic Competition bölümüne de seçildi.
Bu ağırlıkta iki festivalin seçkisi, filmin size ya da bana beğendireceği anlamına gelmiyor. Ama titiz ve saygın seçicilerin gözünde, üzerine konuşulması gereken bir şey taşıdığını gösteriyor. Ben bunu ciddiye alıyorum.
Nerede parlayabilir, nerede tökezleyebilir?
Önce işaretlerden okuyabildiğim güçlü yanlarla başlayalım:
- Yoğunluk. İki buçuk saatlik filmler çağında 81 dakika nadir bir armağan. Yönetmen ne istediğini biliyorsa bu süre acımasızca etkili olabilir.
- Lavant'ın karizması. Tek bir sahnede bile bir filmi sırtlayabilir.
- Kuzey atmosferi. İskandinav ve Polonya ortak yapım geçmişine bakarak karanlık, atmosferik ve görsel açıdan güçlü bir film bekliyorum.
Riskler de var tabii:
- Erişilebilirlik. Festival filmleri çoğu zaman seyirciden de emek ister. Hızlı akan bir olay örgüsü, her şeyi açıklayan diyaloglar ve net bir son sevenler dışarıda kalabilir.
- Kısalık iki ucu keskin bir bıçak. Film hikâye anlatmaktan çok bir ruh hali resmediyorsa, 81 dakikada bile içinde kaybolmak mümkün.
- Bilgi azlığı. Ne izleyeceğimizi gerçekten bilmiyoruz. Bu heyecan verici, ama aynı zamanda bir risk.
Bu yüzden beklenen puanlarım temkinli bir iyimserlik taşıyor. En yüksek notu yönetmenliğe ve oyunculuğa veriyorum, çünkü en güçlü işaretleri orada görüyorum. Hikâye konusunda daha ölçülüyüm, çünkü hakkında en az şey bildiğimiz kısım o.
Kimlere öneriyoruz?
- Tam sana göre, eğer: Yalın ve huzursuz edici Avrupa auteur sinemasını sevenler, jenerikte Denis Lavant adını görünce otomatik olarak dikkat kesilenler ve festival filmlerini kaçırmak istemeyenler için.
- Pas geçsen iyi olur, eğer: Hafif bir eğlence, net bir hikâye ya da ailecek izlenecek bir film arayanlar başka bir şey seçsin. Filmin sert festival karakteri bu konuda yeterince açık bir uyarı.
Beğendiysen bunlara da göz at: Holy Motors (2012), Torino Atı (2011), Beyaz Bant (2009), Melankoli (2011)
Sıkça sorulan sorular
VÄRN kaç dakika?
Filmin süresi 81 dakika.
VÄRN'ın yönetmeni kim?
Filmi John Skoog yönetti.
VÄRN'ın oyuncuları kimler?
Başlıca oyuncular Michalis Koutsogiannakis, Denis Lavant, Livia Millhagen, Agnieszka Podsiadlik ve Sol Roach.
VÄRN ilk kez nerede gösterildi?
Dünya prömiyeri San Sebastián Uluslararası Film Festivali'nde yapıldı. Film ayrıca Göteborg Uluslararası Film Festivali'nin Nordic Competition bölümünde yarıştı.
VÄRN'ın kapısından içeri girmeye değer mi?
Bence değer, ama neye giriştiğinizi bilin. VÄRN, arkadaşlarla elde patlamış mısır rahat bir akşam geçirmek için girilecek bir film değil. Kısa, büyük ihtimalle kasvetli, festivallerde pişmiş bir Avrupa dramı ve içinde yaşayan en sıra dışı oyunculardan biri, Denis Lavant var. San Sebastián ve Göteborg'un çifte seçkisi, beş ülkelik ortak yapım ve sıkı 81 dakika, John Skoog'un kararlı ve kendine has bir şey ortaya koymak istediğini düşündürüyor.
Başarıp başaramadığını filmi görünce anlayacağız. O zamana kadar beklenen puanımı yedi ile sekiz arasına yerleştiriyorum ve itiraf edeyim, bu sonbaharın festival seçkilerinden yalnızca bir film seçebilseydim, VÄRN büyük ihtimalle kısa listenin başında olurdu. Risk var mı? Var. Ama en iyi sinema deneyimleri nadiren garantici oyundan doğar.