Seven recensie: Finchers regenachtige hel snijdt na dertig jaar nog altijd tot op het bot
Sommige films kijk je, en sommige films kijken daarna nog weken naar jou. Seven hoort bij die tweede soort. De thriller van David Fincher, die op 9 november 1995 in de Nederlandse bioscopen verscheen, speelt geen spelletjes met goedkope schrikeffecten. Hij kruipt langzaam en methodisch onder je huid. Ruim dertig jaar later is hij nog precies zo klam, donker en meedogenloos als bij de eerste voorstelling.
Seven is een van de hoogtepunten binnen het genre van de seriemoordenaarthriller en steekt qua sfeer, acteerwerk en lef ver boven de rest uit.
Filmgegevens
| Original | Se7en |
|---|---|
| Première in Nederland | 9.11.1995 |
| Regie | David Fincher |
| Cast | Morgan Freeman, Brad Pitt, Gwyneth Paltrow, John Cassini, Peter Crombie, Reg E. Cathey |
| Genre | Misdaadfilms, Mysteryfilms, Thrillers |
| Speelduur | 122 min |
| Leeftijdsclassificatie | 16 |
| Land | Amerikaanse films |
Zeven zonden, één stad, twee rechercheurs: waar gaat het over zonder spoilers?
Het uitgangspunt is eenvoudig, zoals bij de beste thrillers altijd het geval is. In een troosteloze, grauwe en eeuwig vochtige betonjungle slaat een seriemoordenaar toe, en niet zomaar: hij werkt de lijst van de zeven hoofdzonden uit de Bijbel af. Elke moord is een nieuw punt op die lijst, een volgende zieke boodschap aan wie hem op de hielen zit.
En die achtervolgers zijn twee totaal verschillende mannen. William Somerset is een kalme, wijze rechercheur die op het punt staat met pensioen te gaan. Hij heeft alles al gezien en is een beetje moe geworden van wat hij zag. David Mills is een ongeduldige, opvliegende nieuwkomer die nog gelooft dat je de wereld met vuisten en daadkracht kunt verbeteren. Samen moeten ze voorkomen dat de moordenaar zijn plan voltooit voordat de lijst af is.
Meer hoef je vooraf echt niet te weten. Seven is een film die je het beste kijkt zonder er iets over gelezen te hebben. Ben je er tot nu toe in geslaagd de details te ontwijken, koester dat geluk dan.
Freeman en Pitt: de vermoeide wijze en de heethoofdige jonkie
Het buddy cop recept is sinds de jaren tachtig vaste kost in Hollywoodmisdaadfilms, maar hier is er niets luchtigs of grappigs aan. De Somerset van Morgan Freeman is het morele kompas van de film: een stille, nauwgezette man die naar de bibliotheek gaat en bij wie de opgebrandheid in elk gebaar zit. Freemans stem en rust geven alles wat hij zegt meteen gezag, en in deze rol rijpt dat gezag tot bittere, ontgoochelde wijsheid.
Brad Pitt is als Mills het perfecte tegenwicht. Nerveus, luidruchtig, vaak onsympathiek en juist daardoor geloofwaardig. Pitt probeert het personage niet aaibaar te maken en laat zijn ongeduld en woede soms gewoon pijnlijk zijn. De wrijving tussen die twee is de menselijke motor van de film: twee wereldbeelden die botsen midden in een zaak die hen allebei op de proef stelt.
Apart noemen moet ik Gwyneth Paltrow, die als Tracy, de vrouw van Mills, weinig speeltijd krijgt maar wel de warmte en kwetsbaarheid meebrengt zonder welke het geheel slechts een koude puzzel zou zijn. In de bijrollen dragen R. Lee Ermey als politiecommissaris, Reg E. Cathey en Peter Crombie als medisch deskundigen en John Cassini en Daniel Zacapa als agenten allemaal hun steentje bij aan die vermoeide, cynische institutionele wereld waarin het onderzoek zich afspeelt.
David Fincher, die van duisternis een stijl maakte
Seven is de film waarmee duidelijk werd wie David Fincher eigenlijk is. Inmiddels weten we dat de regisseur van Fight Club, Zodiac en Gone Girl een van de meest precieze meesters van de moderne thriller is, maar zijn handtekening staat hier al volledig. Elk beeld is gecontroleerd, elke schaduw ligt op zijn plek en de camera haast zich nooit. Fincher bouwt niet op schokken, maar op druk die zich steeds verder opstapelt.
Zijn grootste truc is dat hij de ergste dingen vaak niet laat zien, alleen de sporen ervan. De verbeelding van de kijker doet de rest, en die is altijd erger dan wat er op het doek had kunnen staan. Daardoor is de film tegelijk ingetogen en ondraaglijk beklemmend. Dit is geen bloederige horror, maar een psychologische pers die twee uur lang blijft knijpen.
Regen, roest, schimmel: de stad als derde hoofdrolspeler
Als iemand me vraagt hoe Seven is, zeg ik altijd eerst: nat. Het regent bijna onophoudelijk, de woningen ruiken muf, het lamplicht is ziekelijk geel en op de muren zitten roest en vuil. De stad is geen decor, maar een toestand: een plek waar verval geen uitzondering is, maar in de lucht hangt. Somersets ontgoocheling en de ideeën van de moordenaar lijken in deze omgeving volkomen logisch, en dat is pas echt angstaanjagend.
Het geluid werkt op dezelfde manier. Het geruis, de sirenes in de verte, het eindeloze getik van de regen en de spaarzame, onheilspellende muziek zorgen er allemaal voor dat je je nooit veilig voelt. Over de openingstitels alleen al zou je studies kunnen schrijven: binnen een paar minuten is duidelijk dat hier iets grondig mis is.
Waar het schuurt, en waarom dat niet erg is
Eerlijk is eerlijk, ik zoek ook naar zwakke plekken, en die zijn er. Mills is soms zo heethoofdig dat het de vraag is hoe geloofwaardig zo iemand in het rechercheurswerk is. Halverwege zakt het tempo wat in, wanneer de routinematige stappen van het onderzoek de overhand krijgen. En wie van het genre vlot actiewerk verwacht, komt bedrogen uit, want deze film praat, observeert en wacht liever.
Alleen zijn die minpunten bijna allemaal de keerzijde van de sterke kanten van de film. De traagheid is de prijs voor de sfeer, en de overdrijvingen van Mills zijn nodig om het contrast tussen de twee rechercheurs echt te laten voelen. Seven wil niet iedereen behagen, en juist daardoor werd het een klassieker. Weinig studiofilms durven zo somber en zo onverbiddelijk trouw te blijven aan hun eigen wereld.
Waar het allemaal op uitdraait, daar zeg ik geen woord over. Alleen dit: het is het soort film waarover je na de aftiteling nog lang niets kunt zeggen.
Voor wie raden we hem aan?
- Iets voor jou als: Voor wie houdt van duistere, psychologische misdaadfilms en er niet voor terugdeinst als een film je daarna dagenlang achtervolgt. Voor Fincher-fans en verzamelaars van genreklassiekers is dit verplichte kost.
- Sla hem liever over als: Wie een luchtig avondje vermaak zoekt of slecht tegen beklemmende, wrede thema's kan, kiest beter iets anders. Voor kinderen absoluut niet geschikt.
Vind je dit leuk, bekijk dan ook: The Silence of the Lambs (1991), Zodiac (2007), Prisoners (2013), Memories of Murder (2003), Fight Club (1999)
Veelgestelde vragen
Waar gaat Seven over?
Twee rechercheurs, de bijna gepensioneerde Somerset en de opvliegende nieuwkomer Mills, jagen op een seriemoordenaar die zijn slachtoffers maakt volgens de lijst van de zeven hoofdzonden.
Hoe lang duurt Seven?
De film duurt 122 minuten.
Wanneer kwam Seven in Nederland in de bioscoop?
Seven ging op 9 november 1995 in première in de Nederlandse bioscopen.
Wie regisseerde Seven?
De film is geregisseerd door David Fincher.
Wat is de originele titel van Seven?
De originele titel is Se7en.
Wie spelen de hoofdrollen in Seven?
Morgan Freeman (Somerset), Brad Pitt (Mills) en Gwyneth Paltrow (Tracy).
Kun jij de regen van Seven nog een keer aan?
Heb je hem nog niet gezien, dan benijd ik je, want de eerste keer Seven is een ervaring die zich niet laat herhalen. Heb je hem wel gezien, dan loont het om hem opnieuw te kijken: de tweede keer let je vooral op hoe minutieus Fincher de spanning opbouwt en hoe subtiel Freeman en Pitt de band tussen de twee rechercheurs neerzetten. Dit is niet zomaar een goede misdaadfilm, maar een van de maatstaven van het genre, waarmee we sindsdien elke seriemoordenaarthriller vergelijken. Schenk iets sterks in, doe het licht uit en reken er maar niet op dat je vrolijk van de bank opstaat.