Flow: Η Γάτα που δεν Φοβόταν το Νερό, κριτική: μια γάτα, μια βάρκα και ένας κόσμος που βυθίστηκε
Σπάνια βγαίνεις από μια ταινία κινουμένων σχεδίων και βλέπεις όλους γύρω σου να μιλούν πιο σιγά. Το Flow του Γκιντς Ζιλμπαλόντις είναι μία από αυτές: η ιστορία μιας μοναχικής γάτας που αναγκάζεται να μοιραστεί μια βάρκα με άγνωστα ζώα, την ώρα που ο κόσμος γύρω της εξαφανίζεται. Μικρή ταινία με μεγάλη καρδιά, και ακριβώς γι' αυτό χτυπάει τόσο δυνατά.
Το Flow είναι μια τολμηρή, πανέμορφη και βαθιά ανθρώπινη ταινία, κι ας μην υπάρχει ούτε ένας άνθρωπος ανάμεσα στους πρωταγωνιστές της.
Στοιχεία ταινίας
| Original | Straume |
|---|---|
| Σκηνοθεσία | Gints Zilbalodis |
| Είδος | Ταινίες περιπέτειας, Ταινίες κινουμένων σχεδίων, Οικογενειακές ταινίες, Ταινίες φαντασίας |
| Διάρκεια | 85 λεπτά |
| Χώρα | Λετονικές ταινίες, Βελγικές ταινίες, Γαλλικές ταινίες |
Τι πραγματεύεται το Flow, χωρίς spoilers;
Η αφετηρία είναι τόσο απλή που θυμίζει παραμύθι: μια μεγάλη πλημμύρα διώχνει από το σπίτι της μια μοναχική γάτα, που βρίσκει καταφύγιο σε μια βάρκα. Μόνο που δεν είναι μόνη. Στο κατάστρωμα έχουν χωθεί κι άλλα ζώα, και για να επιβιώσουν πρέπει όλα μαζί να μάθουν να προσαρμόζονται σε έναν κόσμο που έχει αλλάξει ολοκληρωτικά. Αυτό είναι όλο. Καμία περίπλοκη μυθολογία, κανένας μεγάλος κακός, καμία δεκάδα παράλληλων ιστοριών.
Και εκεί βρίσκεται η μεγαλύτερη αρετή του. Το Flow δεν εξηγεί, δείχνει. Βλέπουμε τον κόσμο μέσα από τα μάτια της γάτας, τρομακτικό και μαγευτικό ταυτόχρονα, και η ταινία εμπιστεύεται τον θεατή, είτε είναι έξι χρονών είτε εξήντα, ότι θα καταλάβει μόνος του τι διακυβεύεται. Τις λεπτομέρειες της πλοκής τις αφήνω σκόπιμα απ' έξω: αυτή η ταινία αξίζει να τη ζήσεις όπως τη ζει κι η γάτα, βήμα βήμα, με εκπλήξεις.
Η γάτα που είμαστε όλοι μας
Όποιος έχει ζήσει ποτέ με γάτα θα λιώσει από τα πρώτα λεπτά. Η ηρωίδα δεν είναι μασκότ κινουμένων σχεδίων, δεν κάνει χαριτωμενιές, δεν ανοιγοκλείνει τεράστια μάτια προς την κάμερα. Συμπεριφέρεται ακριβώς όπως μια αληθινή γάτα: καχύποπτη, ανεξάρτητη, περήφανη, και από ένστικτο μισεί το νερό. Από εκεί ξεκινά όλο το δράμα, γιατί το χειρότερο που μπορεί να συμβεί σε μια γάτα είναι να γίνει ο κόσμος γύρω της νερό.
Η σχέση της με τα υπόλοιπα ζώα αποτελεί τη ραχοκοκαλιά της ταινίας. Δεν γίνονται όλοι αμέσως κολλητοί για να τραγουδήσουν μαζί στο κατάστρωμα. Η εμπιστοσύνη χτίζεται αργά, κάποιες φορές κάνει και βήματα πίσω, και γι' αυτό ακριβώς πείθει. Γι' αυτό έδωσα τόσο υψηλό βαθμό στην Ερμηνεία: οι animators δουλεύουν με τόσο λεπτές κινήσεις, στάσεις σώματος και βλέμματα, που οι χαρακτήρες μεταδίδουν περισσότερο συναίσθημα από ολόκληρο καστ σε πολλές ταινίες με ηθοποιούς.
Γκιντς Ζιλμπαλόντις, ο σιωπηλός επαναστάτης του λετονικού animation
Το όνομα του Λετονού σκηνοθέτη ήταν μέχρι τώρα γνωστό κυρίως στους θαμώνες των φεστιβάλ και στους φανατικούς του animation. Μετά το Flow, όμως, θα είναι δύσκολο να μην του δώσεις σημασία. Ο Ζιλμπαλόντις έχει μια δημιουργική φωνή εντελώς διαφορετική από τις γυαλισμένες, φορτωμένες αστεία οικογενειακές ταινίες των μεγάλων αμερικανικών στούντιο. Σε αυτόν μιλάει και η σιωπή, η κάμερα μένει πολλή ώρα στο πλάνο, και ο θεατής έχει χρόνο απλώς να κοιτάξει.
Η συμπαραγωγή Λετονίας, Βελγίου και Γαλλίας αποδεικνύει επίσης ότι με ευρωπαϊκή συνεργασία και ένα κλάσμα του προϋπολογισμού μπορεί να γίνει animation που κοιτάζει στα μάτια τους γίγαντες του Χόλιγουντ, και οπτικά και συναισθηματικά. Για μένα η σκηνοθεσία είναι το δυνατότερο σημείο της ταινίας: κάθε κάδρο έχει βάρος, ο ρυθμός είναι συνειδητός και τα 85 λεπτά δεν κουράζουν ούτε στιγμή.
Εικόνα και ήχος: όταν πρωταγωνιστεί το νερό
Ο οπτικός κόσμος ίσως ξαφνιάσει με την πρώτη ματιά όσους έχουν συνηθίσει τις γυαλιστερές υφές της Pixar. Το ύφος του Flow είναι πιο ζωγραφικό, κάπου κάπου θυμίζει σχεδόν βιντεοπαιχνίδι, αλλά αυτό δεν είναι ελάττωμα, είναι χαρακτήρας. Τα τοπία είναι επιβλητικά, το νερό όμορφο κι απειλητικό μαζί, και το φως δημιουργεί μια ατμόσφαιρα όπου ακόμη και στις πιο ήρεμες σκηνές σιγοβράζει μια ανησυχία.
Η κάμερα κινείται σαν περίεργος παρατηρητής που ακολουθεί τα ζώα: πότε πλησιάζει πολύ κοντά τους, πότε απομακρύνεται και μας δείχνει πόσο μικρά είναι μέσα σε αυτόν τον αχανή, πλημμυρισμένο κόσμο. Ο ήχος και η μουσική έχουν την ίδια φροντίδα: το βουητό του νερού, οι φωνές των ζώων και τα αιθέρια, διακριτικά μουσικά στρώματα χτίζουν μαζί μια ατμόσφαιρα που ζητά μεγάλη οθόνη και όχι την οθόνη του κινητού.
Πού μπορεί να χαθεί η επαφή θεατή και ταινίας;
Θα είμαι ειλικρινής: το Flow δεν θα λειτουργήσει για όλους. Όποιος περιμένει μια γρήγορη, θορυβώδη παιδική ταινία γεμάτη αστεία, μάλλον θα απογοητευτεί. Δεν υπάρχουν αναφορές στην ποπ κουλτούρα, δεν υπάρχει ομιλητικός κολλητός που πετάει ατάκα κάθε λεπτό. Ο ρυθμός είναι στοχαστικός, και υπάρχουν στιγμές που η πλοκή σταματά επίτηδες για να βυθιστούμε σε μια εικόνα, σε μια διάθεση.
Για τα πολύ μικρά παιδιά κάποιες σκηνές μπορεί να είναι τρομακτικές. Ο κίνδυνος και η αίσθηση ευαλωτότητας είναι παρόντα σε όλη τη διάρκεια, και ένα πιο ευαίσθητο παιδί ίσως και να δακρύσει. Όσο για την απλότητα της ιστορίας, που για μένα είναι προσόν, σε άλλους μπορεί να αφήσει ένα κενό: αν σου αρέσει μια ταινία να τα λέει και να τα εξηγεί όλα, εδώ πολλά ερωτήματα μένουν ανοιχτά.
Γιατί σε συνοδεύει για μέρες;
Μία από τις μεγαλύτερες δυνάμεις του Flow είναι ότι δεν σερβίρει έτοιμο δίδαγμα. Μπορείς να το δεις ως παραβολή για την κλιματική κρίση, να το διαβάσεις ως ιστορία φυγής, αλληλεγγύης ή αποδοχής του άλλου, ενώ ένα παιδί θα το ζήσει απλώς ως την περιπέτεια μιας γενναίας γάτας. Όλες οι αναγνώσεις στέκουν, και η ταινία δεν επιβάλλει καμία.
Εγώ το ερωτεύτηκα επειδή δείχνει με τόση καθαρότητα τι σημαίνει να βρίσκεις σπίτι ανάμεσα σε ξένους, όταν το δικό σου δεν υπάρχει πια. Είναι μια τρυφερή αλλά καθόλου αφελής ταινία. Λυπημένη και γεμάτη ελπίδα ταυτόχρονα, και ακριβώς για τέτοιες αντιφάσεις αξίζει να πηγαίνουμε σινεμά.
Σε ποιους το προτείνουμε;
- Είναι για σένα αν: Για τους λάτρεις των γατών, για όσους αγαπούν το δημιουργικό animation και για οικογένειες που θέλουν μια πιο ήσυχη, στοχαστική κοινή εμπειρία στο σινεμά. Οι φίλοι του Studio Ghibli και του The Red Turtle πρέπει οπωσδήποτε να το δουν.
- Καλύτερα να το προσπεράσεις αν: Για όσους ψάχνουν μια γρήγορη, θορυβώδη κωμωδία κινουμένων σχεδίων γεμάτη αστεία, και για πολύ μικρά παιδιά που τρομάζουν εύκολα.
Αν σου αρέσει, δες επίσης: The Red Turtle (2016), The Wild Robot (2024), WALL·E (2008), Spirited Away (2001)
Συχνές ερωτήσεις
Τι πραγματεύεται το Flow: Η Γάτα που δεν Φοβόταν το Νερό;
Μια μοναχική γάτα, που μια μεγάλη πλημμύρα τη διώχνει από το σπίτι της, βρίσκει καταφύγιο σε μια βάρκα μαζί με άλλα ζώα. Όλα μαζί πρέπει να προσαρμοστούν σε έναν κόσμο που έχει αλλάξει.
Πόσο διαρκεί το Flow;
Η διάρκεια της ταινίας είναι 85 λεπτά.
Μπορούν να δουν το Flow παιδιά;
Ναι, όμως κάποιες σκηνές με ένταση και κίνδυνο μπορεί να τρομάξουν τα πολύ μικρά παιδιά, γι' αυτό καλό είναι να το δουν μαζί με κάποιον μεγάλο.
Ποιος σκηνοθέτησε το Flow;
Την ταινία σκηνοθέτησε ο Λετονός Γκιντς Ζιλμπαλόντις (Gints Zilbalodis), σε συμπαραγωγή Λετονίας, Βελγίου και Γαλλίας.
Ποιος είναι ο πρωτότυπος τίτλος του Flow;
Ο πρωτότυπος τίτλος της ταινίας είναι Straume.
Θα ανέβεις σε αυτή τη βάρκα;
Χωρίς δεύτερη σκέψη. Το Flow είναι από εκείνες τις ταινίες κινουμένων σχεδίων που θα θυμόμαστε και σε χρόνια, γιατί δεν κερδίζει με την ένταση αλλά με την ειλικρίνεια. Ο Γκιντς Ζιλμπαλόντις απέδειξε ότι μια γάτα, μια βάρκα και ένας πλημμυρισμένος κόσμος φτάνουν για να ξυπνήσουν βαθύτερα συναισθήματα από πολλές παραγωγές με τριπλάσιο προϋπολογισμό. Αν μπορείς, δες το σε μεγάλη οθόνη, ήσυχα, με προσοχή, και άφησε το ρεύμα να σε παρασύρει. Για μένα είναι ξεκάθαρα ταινία που πρέπει να δεις.