Το Μεγάλο Σορτάρισμα κριτική: όταν το τέλος του κόσμου ξεκινά από ένα υπολογιστικό φύλλο
Υπάρχουν ταινίες που σε κάνουν να γελάς και μετά καταλαβαίνεις ότι θα έπρεπε μάλλον να κλαις. Το Μεγάλο Σορτάρισμα είναι ακριβώς τέτοια: ένα ξέσπασμα θυμού του Adam McKay μεταμφιεσμένο σε κωμωδία, για τέσσερις ανθρώπους του περιθωρίου που είδαν αυτό που κανείς άλλος δεν ήθελε να δει. Δέκα χρόνια μετά, χτυπάει σαν να γυρίστηκε χθες.
Αυθάδης, έξυπνη και εξοργιστικά διασκεδαστική ταινία, που κάνει συναρπαστική ακόμη και την οικονομική ορολογία και ταυτόχρονα σου ρίχνει μια γροθιά στο στομάχι.
Στοιχεία ταινίας
| Original | The Big Short |
|---|---|
| Πρεμιέρα στην Ελλάδα | 7.1.2016 |
| Σκηνοθεσία | Adam McKay |
| Πρωταγωνιστούν | Steve Carell, Christian Bale, Ryan Gosling, Brad Pitt, Marisa Tomei, Melissa Leo |
| Είδος | Κωμωδίες, Δράματα |
| Διάρκεια | 130 λεπτά |
| Καταλληλότητα | Κ-15 |
| Χώρα | Αμερικανικές ταινίες |
Τι πραγματεύεται; Τέσσερα στοιχήματα ενάντια στο σύστημα
Η αφετηρία ακούγεται απλή, η εκτέλεση κάθε άλλο. Τέσσερις άνθρωποι εκτός συστήματος εντοπίζουν αυτό που οι μεγάλες τράπεζες, τα μέσα ενημέρωσης και η κυβέρνηση δεν ήθελαν να δουν: την επερχόμενη παγκόσμια κατάρρευση της οικονομίας. Και αντί να φωνάζουν στους δρόμους, ποντάρουν πάνω της. Αυτό είναι το μεγάλο τους στοίχημα. Η επένδυσή τους όμως τους παρασύρει βαθιά στα σκοτεινά υπόγεια του σύγχρονου χρηματοπιστωτικού κόσμου, όπου γρήγορα γίνεται φανερό ότι δεν μπορείς να εμπιστευτείς τίποτα και κανέναν.
Αυτό που κάνει την ταινία ιδιοφυή είναι η οπτική της. Το The Big Short δεν δείχνει ήρωες που σώζουν τον κόσμο. Δείχνει ανθρώπους που προβλέπουν την καταστροφή και βγάζουν λεφτά από αυτήν. Γι' αυτό κάθε νίκη τους αφήνει πικρή γεύση, και η ταινία δεν αφήνει ούτε στιγμή αυτή τη διπλή υπόσταση. Γελάς με τους χαρακτήρες, τους υποστηρίζεις, και ξαφνικά συνειδητοποιείς ότι αυτό για το οποίο τους υποστηρίζεις είναι η χρεοκοπία εκατομμυρίων ανθρώπων.
Ένα καστ που άλλοι περιμένουν μια ολόκληρη ζωή
Ας δούμε τη λίστα: Steve Carell, Christian Bale, Ryan Gosling, Brad Pitt. Ο καθένας τους θα μπορούσε να σηκώσει μόνος του μια ταινία, κι εδώ τραβούν όλοι μαζί το κάρο χωρίς να επισκιάζει ο ένας τον άλλον.
- Ο Steve Carell ως Mark Baum είναι η ηθική πυξίδα της ταινίας, ένας άνθρωπος που βράζει διαρκώς, τσακώνεται με όλους, και ο θυμός του είναι μεταδοτικός. Εδώ ο Carell αποδεικνύει οριστικά ότι πίσω από τον κωμικό του The Office και του The 40 Year Old Virgin κρύβεται σοβαρός δραματικός ηθοποιός.
- Ο Christian Bale ως Michael Burry είναι η πιο παράξενη και ίσως η πιο αξέχαστη φιγούρα της ταινίας. Με τη γνωστή του μανία για μεταμορφώσεις χτίζει έναν χαρακτήρα που τον βρίσκεις ταυτόχρονα ιδιοφυή και λίγο τρομακτικό.
- Ο Ryan Gosling ως Jared Vennett είναι θρασύς, αλαζονικός και τόσο διασκεδαστικός ώστε του συγχωρείς ότι μιλάει στην κάμερα σχεδόν όλη την ώρα. Είναι η πονηρή αφηγηματική φωνή της ταινίας.
- Ο Brad Pitt ως Ben Rickert είναι ο πιο συγκρατημένος της ομάδας, αλλά όταν ανοίγει το στόμα του, τα λόγια του έχουν βάρος.
Και μετά έρχεται η δεύτερη γραμμή: η Marisa Tomei ως Cynthia Baum, η Melissa Leo ως Georgia Hale, καθώς και οι Hamish Linklater και John Magaro ως Porter Collins και Charlie Geller. Κανείς δεν είναι εδώ για διακόσμηση, όλοι προσθέτουν ένα ακόμη χρώμα στην εικόνα.
Adam McKay, ο σκηνοθέτης που πήρε το αστείο στα σοβαρά
Αν ακούγοντας το όνομα του σκηνοθέτη σκεφτείς τις ταινίες του Anchorman και κωμωδίες με τον Will Ferrell όπως το Talladega Nights, δεν κάνεις λάθος. Από εκεί έρχεται ο Adam McKay. Και ακριβώς γι' αυτό Το Μεγάλο Σορτάρισμα λειτουργεί τόσο καλά. Ο McKay ξέρει πώς να μοντάρει μια σκηνή με ρυθμό, πώς να πετάξει ένα αστείο ώστε να μην είναι απλώς αστείο αλλά και να πονάει.
Το ύφος του είναι νευρικό και ορμητικό, μερικές φορές σχεδόν βιαστικό. Η κάμερα πηγαινοέρχεται, οι χαρακτήρες απευθύνονται στον θεατή, η ταινία διαλύει συνεχώς τη δική της ψευδαίσθηση. Στην αρχή μπορεί να σε ενοχλήσει, σύντομα όμως καταλαβαίνεις ότι αυτή είναι η μέθοδος: ο McKay δεν σε αφήνει να βολευτείς στην πολυθρόνα. Σε σκουντάει συνεχώς, σου θυμίζει ότι αυτό δεν είναι παραμύθι και ότι πρέπει να προσέχεις, γιατί αφορά κι εσένα.
Το μεγαλύτερο κατόρθωμά του είναι ότι κάνει απολαυστική την οικονομική ορολογία, που κανονικά θα αποκοίμιζε τους περισσότερους θεατές. Δεν την απλουστεύει, την τυλίγει σε διασκεδαστικό περιτύλιγμα. Αυτό θέλει θάρρος, και ο McKay έχει μπόλικο.
Γιατί θα μείνει για πάντα στο μυαλό σου
Το μεγαλύτερο ατού της ταινίας είναι ο τόνος της. Είναι κωμωδία και δράμα ταυτόχρονα, και περνά από το ένα στο άλλο τόσο απότομα που καμιά φορά ζαλίζεσαι. Τη μια στιγμή γελάς δυνατά με μια αυθάδη ατάκα, την επόμενη κάθεσαι σιωπηλός, γιατί σκέφτεσαι τι κρύβεται πίσω από τους αριθμούς.
Η ταινία δεν κάνει ανοιχτά κήρυγμα, κι όμως ο θυμός είναι παρών από την αρχή ως το τέλος. Το σύστημα που παρουσιάζει είναι παράλογο, άπληστο και ανεύθυνο, και η ταινία σού το απλώνει μπροστά σου με τέτοιο τρόπο που στο τέλος θυμώνεις κι εσύ. Αυτό είναι σπάνιο: μια διασκεδαστική ταινία μετά την οποία η ψυχή σου δεν ελαφρώνει αλλά βαραίνει, και ακριβώς γι' αυτό αξίζει.
Και υπάρχει κάτι εξαιρετικά σημαντικό: δέκα χρόνια μετά, η ταινία δεν έχει παλιώσει καθόλου. Το αντίθετο. Όσο περνά ο καιρός, μοιάζει όλο και περισσότερο με προειδοποίηση παρά με αναδρομή.
Πού σκοντάφτει;
Δεν είναι τέλεια ταινία, ούτε θέλει να είναι. Η διάρκεια των 130 λεπτών γίνεται αισθητή, και υπάρχουν σημεία όπου η πυκνότητα των οικονομικών εξηγήσεων δοκιμάζει την υπομονή, παρά το καλοδοσμένο χιούμορ. Για όποιον δεν ξέρει τίποτα για το θέμα, η πρώτη ώρα μπορεί να είναι δύσκολη μέχρι να σχηματιστεί η εικόνα.
Οι πολλές ιστορίες και οι πολλοί χαρακτήρες πληγώνουν καμιά φορά και τη συναισθηματική σύνδεση. Από ορισμένους χαρακτήρες θα ήθελα να δω περισσότερα, ενώ σε άλλους ένιωσα ότι η ταινία τους αντιμετωπίζει περισσότερο ως λειτουργίες παρά ως ανθρώπους. Και το σκόπιμα χαοτικό μοντάζ δεν θα αρέσει σε όλους. Κάποιους τους ανεβάζει, άλλους απλώς τους κουράζει.
Ούτε η εικόνα προσφέρει πολλά: πρόκειται για ταινία γραφείων, αιθουσών συσκέψεων και τηλεφωνημάτων, και η οπτική της δύναμη βρίσκεται στο μοντάζ και στον ρυθμό, όχι στα κάδρα.
Σε ποιους το προτείνουμε;
- Είναι για σένα αν: Για όλους όσοι αγαπούν τις έξυπνες ταινίες που δεν σου τα μασάνε, αλλά παραμένουν διασκεδαστικές, και για όσους θέλουν να καταλάβουν πώς λειτουργεί (ή πώς δεν λειτουργεί) ο κόσμος του χρήματος. Αν σου αρέσει το γρήγορο ύφος με τους χαρακτήρες να μιλούν στην κάμερα, θα τη λατρέψεις.
- Καλύτερα να το προσπεράσεις αν: Αν ψάχνεις ένα αργό, κλασικό δράμα ή μια ανέμελη, ξέγνοιαστη κωμωδία, δεν είναι αυτή. Όποιον κουράζει η πολλή ορολογία και το νευρικό μοντάζ, εύκολα θα χαθεί μέσα της.
Αν σου αρέσει, δες επίσης: Ο Λύκος της Wall Street (2013), Margin Call (2011), Wall Street (1987), Vice (2018), Don't Look Up (2021)
Συχνές ερωτήσεις
Τι πραγματεύεται Το Μεγάλο Σορτάρισμα;
Τέσσερις ανθρώπους εκτός συστήματος που εντοπίζουν την επερχόμενη παγκόσμια οικονομική κατάρρευση, την οποία οι τράπεζες, τα μέσα ενημέρωσης και η κυβέρνηση δεν ήθελαν να δουν, και ποντάρουν πάνω της με μια τολμηρή επένδυση.
Πόση είναι η διάρκεια της ταινίας Το Μεγάλο Σορτάρισμα;
Η ταινία διαρκεί 130 λεπτά.
Πότε κυκλοφόρησε Το Μεγάλο Σορτάρισμα στην Ελλάδα;
Η ταινία βγήκε στις ελληνικές αίθουσες στις 7 Ιανουαρίου 2016.
Ποιος σκηνοθέτησε Το Μεγάλο Σορτάρισμα;
Την ταινία σκηνοθέτησε ο Adam McKay.
Ποιοι παίζουν στο Μεγάλο Σορτάρισμα;
Στους βασικούς ρόλους εμφανίζονται οι Steve Carell, Christian Bale, Ryan Gosling και Brad Pitt, και δίπλα τους οι Marisa Tomei, Melissa Leo, Hamish Linklater και John Magaro.
Αξίζει να δεις ξανά σήμερα Το Μεγάλο Σορτάρισμα;
Απολύτως. Το Μεγάλο Σορτάρισμα είναι από τις σπάνιες ταινίες που διασκεδάζουν και ανησυχούν ταυτόχρονα, και όσο περισσότερες φορές τη βλέπεις, τόσο περισσότερα ανακαλύπτεις μέσα της. Ο θυμός του Steve Carell, η παραξενιά του Christian Bale, το θράσος του Ryan Gosling και η νευρικά παλλόμενη σκηνοθεσία του Adam McKay φτιάχνουν ένα μείγμα που δεν ξεχνιέται εύκολα. Ίσως κάποιες στιγμές χαθείς στους αριθμούς, αλλά όταν η ταινία στο τέλος σε φέρνει αλύπητα αντιμέτωπο με την πραγματικότητα, δεν θα θυμάσαι τους αριθμούς. Θα θυμάσαι την αίσθηση ότι όλο αυτό συνέβη στ' αλήθεια. Και ότι μπορεί να ξανασυμβεί οποιαδήποτε στιγμή. Δες την και μετά σκέψου δύο φορές ποιον εμπιστεύεσαι όταν πρόκειται για χρήματα.