The Big Short recensie: als het einde van de wereld begint in een Excel-sheet
Sommige films laten je lachen, tot je beseft dat je eigenlijk zou moeten huilen. The Big Short is precies zo'n film: een als komedie vermomde woede-uitbarsting van Adam McKay over vier buitenstaanders die zagen wat niemand anders wilde zien. Tien jaar later komt hij nog altijd binnen alsof hij gisteren is opgenomen.
Brutaal, slim en ergerlijk vermakelijk. Een film die zelfs financieel jargon spannend maakt en je ondertussen een stomp in je maag geeft.
Filmgegevens
| Première in Nederland | 21.1.2016 |
|---|---|
| Regie | Adam McKay |
| Cast | Steve Carell, Christian Bale, Ryan Gosling, Brad Pitt, Marisa Tomei, Melissa Leo |
| Genre | Komedies, Drama's |
| Speelduur | 130 min |
| Leeftijdsclassificatie | 6 |
| Land | Amerikaanse films |
Waar gaat het over? Vier weddenschappen tegen het systeem
Het uitgangspunt klinkt eenvoudig, de uitwerking is dat allerminst. Vier buitenstaanders zien wat de grote banken, de media en de overheid liever niet zagen: de economie stevent af op een wereldwijde ineenstorting. En in plaats van op straat te gaan schreeuwen, zetten ze erop in. Dat is de big short. Maar hun investering sleurt hen mee naar de duistere krochten van de moderne financiële wereld, waar al snel blijkt dat je niets en niemand kunt vertrouwen.
Wat deze film zo briljant maakt, is het perspectief. The Big Short laat geen helden zien die de wereld redden. Je kijkt naar mensen die de catastrofe zien aankomen en er geld aan verdienen. Daardoor heeft elke overwinning een bittere bijsmaak, en die dubbelheid laat de film geen moment los. Je lacht om de personages, je leeft met ze mee, en dan dringt het tot je door dat waar je op hoopt, het faillissement van miljoenen mensen is.
Een cast waar anderen een heel leven op wachten
Kijk even naar dit rijtje: Steve Carell, Christian Bale, Ryan Gosling, Brad Pitt. Elk van hen kan in zijn eentje een film dragen, en hier trekken ze samen de kar zonder elkaar weg te spelen.
- Steve Carell is als Mark Baum het morele kompas van de film: een man die constant kookt, met iedereen ruzie maakt en wiens woede aanstekelijk werkt. Carell bewijst hier definitief dat achter de clown uit The Office en The 40-Year-Old Virgin een serieus dramatisch acteur schuilgaat.
- Christian Bale is als Michael Burry het vreemdste en misschien wel meest memorabele personage. Met zijn bekende drang tot transformatie bouwt Bale een figuur die je tegelijk geniaal en een tikje eng vindt.
- Ryan Gosling is als Jared Vennett brutaal, zelfingenomen en precies leuk genoeg om je te laten vergeven dat hij bijna de hele tijd tegen de camera praat. Hij is de sluwe vertellersstem van de film.
- Brad Pitt is als Ben Rickert de meest ingetogen van het stel, maar als hij iets zegt, heeft het gewicht.
En dan is er nog de tweede linie: Marisa Tomei als Cynthia Baum, Melissa Leo als Georgia Hale, en Hamish Linklater en John Magaro als Porter Collins en Charlie Geller. Niemand staat hier voor spek en bonen, iedereen voegt een eigen kleur toe aan het geheel.
Adam McKay, die de grap serieus nam
Wie bij de naam van de regisseur aan de Anchorman-films en Will Ferrell-komedies als Talladega Nights denkt, zit goed. Daar komt Adam McKay vandaan. En juist daarom werkt The Big Short zo goed. McKay weet hoe je een scène op ritme monteert en hoe je een grap zo brengt dat hij niet alleen grappig is, maar ook pijn doet.
Zijn stijl is nerveus en opgejaagd, soms bijna hectisch. De camera springt alle kanten op, personages praten tegen de kijker en de film breekt voortdurend zijn eigen illusie af. Dat kan in het begin storen, maar al snel snap je dat dit de methode is: McKay laat je niet gemakkelijk achteroverleunen. Hij blijft porren en herinnert je eraan dat dit geen sprookje is en dat je moet opletten, want het gaat ook over jou.
Zijn grootste kunststuk is dat hij financieel jargon, waar de meeste kijkers normaal gesproken bij in slaap vallen, genietbaar maakt. Hij versimpelt het niet, hij verpakt het als entertainment. Daar is lef voor nodig, en dat heeft McKay in overvloed.
Waarom hij voorgoed in je hoofd blijft hangen
De grootste kracht van The Big Short is de toon. Het is komedie en drama tegelijk, en de film schakelt zo scherp tussen die twee dat je er soms duizelig van wordt. Het ene moment lig je in een deuk om een brutale opmerking, het volgende zit je stil omdat je beseft wat er achter de cijfers schuilgaat.
De film preekt niet openlijk, maar de woede is voortdurend voelbaar. Het systeem dat hij laat zien is absurd, hebzuchtig en onverantwoordelijk, en dat wordt je zo voorgeschoteld dat je aan het eind zelf ook boos bent. Dat is zeldzaam: een vermakelijke film waarna je je niet lichter voelt maar zwaarder, en juist daarom is hij iets waard.
En dan is er dat ontzettend belangrijke punt: na tien jaar is deze film nog altijd niet verouderd. Integendeel. Hoe meer tijd er verstrijkt, hoe meer hij aanvoelt als een waarschuwing in plaats van een terugblik.
Waar gaat het mis?
Het is geen perfecte film, en dat wil hij ook niet zijn. De speelduur van 130 minuten is voelbaar, en er zijn stukken waar de dichtheid van de financiële uitleg, ondanks de goed gedoseerde humor, je geduld op de proef stelt. Wie niets van het onderwerp weet, kan het eerste uur best zwaar vinden voordat het plaatje compleet is.
Door de vele verhaallijnen en personages lijdt soms ook de emotionele band. Van sommige figuren had ik graag meer gezien, bij anderen had ik het gevoel dat de film ze eerder als functie dan als mens behandelt. En de bewust chaotische montage zal niet iedereen bevallen. Sommigen krijgen er energie van, anderen worden er gewoon moe van.
Visueel heeft de film ook weinig extra's te bieden: dit is een film van kantoren, vergaderzalen en telefoongesprekken. De kracht zit in de montage en het tempo, niet in de beelden.
Voor wie raden we hem aan?
- Iets voor jou als: Voor iedereen die houdt van slimme films die niets voorkauwen en toch vermaken, en die wil weten hoe de wereld van het geld werkt (of juist niet werkt). Kun je tegen een snelle stijl waarin personages tegen de kijker praten, dan ga je dit geweldig vinden.
- Sla hem liever over als: Zoek je een rustig, klassiek drama of een luchtige, zorgeloze komedie, dan is dit hem niet. Wie moe wordt van veel vakjargon en jachtige montage, kan er makkelijk in verdwalen.
Vind je dit leuk, bekijk dan ook: The Wolf of Wall Street (2013), Margin Call (2011), Wall Street (1987), Vice (2018), Don't Look Up (2021)
Veelgestelde vragen
Waar gaat The Big Short over?
Over vier buitenstaanders die de naderende wereldwijde economische ineenstorting zien aankomen, iets wat de banken, de media en de overheid liever niet zagen, en die er met een gewaagde investering op inzetten.
Hoe lang duurt The Big Short?
De film duurt 130 minuten.
Wanneer ging The Big Short in Nederland in première?
De film draaide vanaf 21 januari 2016 in de Nederlandse bioscopen.
Wie regisseerde The Big Short?
De film is geregisseerd door Adam McKay.
Wie spelen er in The Big Short?
De hoofdrollen zijn voor Steve Carell, Christian Bale, Ryan Gosling en Brad Pitt, met daarnaast Marisa Tomei, Melissa Leo, Hamish Linklater en John Magaro.
Is The Big Short vandaag nog de moeite waard?
Absoluut. The Big Short is zo'n zeldzame film die tegelijk vermaakt en verontrust, en hoe vaker je hem ziet, hoe meer je ontdekt. De woede van Steve Carell, de eigenaardigheid van Christian Bale, de brutaliteit van Ryan Gosling en de nerveus pulserende regie van Adam McKay vormen een mengsel dat je niet snel vergeet. Misschien raak je af en toe de weg kwijt in de cijfers, maar als de film je aan het eind genadeloos met de werkelijkheid confronteert, onthoud je niet de cijfers. Je onthoudt het gevoel dat dit echt gebeurd is. En dat het zomaar opnieuw kan gebeuren. Kijk hem, en denk daarna twee keer na over wie je vertrouwt als het om geld gaat.