Back to the Beginning: Ozzy's Final Bow recensie vooraf: het laatste grote afscheid van de heavy metal op het witte doek
Sommige concerten blijven decennialang rondzingen, en na andere is niets meer hetzelfde. Als Back to the Beginning: Ozzy's Final Bow ook maar de helft waarmaakt van wat de titel belooft, gaan er in de bioscoopzaal heel wat zakdoekjes doorheen. Een vooruitblik op een film waar je als fan bijna onmogelijk rustig naar kunt uitkijken.
Op papier kan dit een van de belangrijkste filmmomenten uit de geschiedenis van de heavy metal worden. Er hangt nog veel af van de documentaire uitwerking, maar voor fans belooft het verplichte kost te worden.
Filmgegevens
| Regie | Tim Van Someren, Ben Wainwright-Pearce |
|---|---|
| Genre | Documentaires, Muziekfilms |
| Land | Amerikaanse films |
Terug naar waar het allemaal begon
Die titel is geen toeval, en wie de afgelopen jaren ook maar met een half oog het rocknieuws volgde, weet precies waar hij naar verwijst. Back to the Beginning was de naam van het afscheidsconcert in Birmingham in de zomer van 2025, waar Ozzy Osbourne en de originele bezetting van Black Sabbath nog één keer samen het podium op gingen, in de stad waar hun verhaal ooit begon. Een paar weken later overleed Ozzy, en daardoor kreeg die avond achteraf een heel ander gewicht. Het was niet zomaar een afscheidsconcert meer, het werd het echte slotakkoord van een levenswerk.
Over de precieze inhoud en opbouw van de film is officieel nog weinig bekend, dus ik ga ook niet doen alsof ik weet hoeveel nummers erin zitten, wie er aan het woord komt of hoeveel materiaal van achter de schermen we te zien krijgen. Wat vaststaat: het gaat om een muziekdocumentaire, een Amerikaanse productie, geregisseerd door Tim Van Someren en Ben Wainwright-Pearce. Gezien de titel is het moeilijk voor te stellen dat die ene avond en de weg ernaartoe niet centraal zouden staan.
Waarom doet dit pijn en is het tegelijk zo mooi?
Eerlijk is eerlijk: het is lastig om zo'n film met een puur professionele blik af te wachten. Ozzy was niet zomaar een zanger. Hij was een personage dat de afgelopen halve eeuw in de popcultuur van bijna elke generatie wel ergens opdook. Wie in de jaren zeventig opgroeide, denkt bij hem aan de riffs van Paranoid en Iron Man. Wie later kwam, aan de hits uit zijn solocarrière. En wie begin jaren nul televisie keek, kent hem als de ietwat verstrooide maar innemende huisvader uit zijn eigen realityserie.
Deze film lijkt, in elk geval te oordelen naar de titel en de timing, al die beelden samen te brengen in één moment. Een man die al jaren met ernstige gezondheidsproblemen kampte en toch nog één keer voor het publiek in zijn geboortestad ging staan. Als de regisseurs dit materiaal goed aanpakken, krijgen we geen simpele concertregistratie, maar een afscheid waar je als kijker zelf deel van uitmaakt. Daar reken ik op, en ik geef toe dat ik er ook een beetje bang voor ben.
De erfenis van Black Sabbath: zonder hen geen metal
Het is geen overdrijving: zonder Black Sabbath zou heavy metal zoals we het nu kennen simpelweg niet bestaan. Het viertal uit Birmingham, Ozzy Osbourne, Tony Iommi, Geezer Butler en Bill Ward, vond eind jaren zestig een geluid uit dat zwaarder, donkerder en dreigender was dan alles wat er tot dan toe op de radio te horen was. De laaggestemde riffs van Iommi, de baslijnen en teksten van Butler, het jazzy en toch genadeloze drumwerk van Ward en die onvergelijkbare, spookachtige stem van Ozzy vormden samen het recept waar daarna duizenden bands mee aan de slag gingen.
Juist daarom staat er bij deze documentaire veel meer op het spel dan bij een gemiddelde concertfilm. Hier neemt niet alleen een band afscheid, hier kijkt een heel genre zijn eigen oorsprong in de ogen. Als de film dat gewicht voelbaar weet te maken, kunnen ook mensen die nog nooit een Sabbath-plaat hebben gedraaid begrijpen waarom dit allemaal zo'n big deal was.
De opdracht van de regisseurs: het niet verpesten
Tim Van Someren en Ben Wainwright-Pearce zitten in een bijzondere positie. Aan de ene kant werkt hun materiaal bijna vanzelf: bij zo'n historisch moment bezorgen zelfs de ruwe beelden je kippenvel. Aan de andere kant maakt juist dat het makkelijk om de mist in te gaan. Een muziekdocumentaire kan twee kanten op ontsporen: te steriel, met alleen een rij nummers achter elkaar, of te pathetisch, waarbij je om de minuut te horen krijgt dat je nu moet huilen.
Ik hoop dat de film de muziek laat ademen. De beste concertfilms, zoals de Talking Heads-klassieker Stop Making Sense of The Last Waltz van Scorsese, zijn juist groot omdat de regisseur niet slimmer wil zijn dan de muzikanten. Een goede montage, een goed gevangen gezicht, een blik tussen twee oude bandmaten zegt meer dan welke voice-over ook. Als de twee regisseurs dat snappen, zit het wel goed.
Waar zit het risico?
Alleen maar juichen zou niet eerlijk zijn, dus hier ook de zorgen.
- Het geluid bepaalt alles. Als bij een metalfilm de geluidsinstallatie van de bioscoop niet dreunt en de riffs je stoel niet laten trillen, verliest het hele ding zijn zin. In deze categorie heb ik de maximale score gegeven, maar dat is eerder een eis dan een voorspelling.
- De valkuil van te veel eerbied. Bij een afscheidsfilm is de verleiding groot om alle randjes glad te strijken en alleen de mooie momenten over te houden. Maar het verhaal van Sabbath en Ozzy was nooit mooi en glad, en als de film dat verzwijgt, kan het ongeloofwaardig worden.
- Voor wie is hij bedoeld? Als de film alleen voor ingewijden is gemaakt, raken buitenstaanders makkelijk de weg kwijt. Legt hij juist te veel uit, dan gaan de oude fans zich vervelen.
Geen van drieën is fataal, maar elk ervan kan bepalen of de film een mooie herinnering blijft of iets wordt waar je jaren later nog naar teruggrijpt.
Bioscoop of thuis? Wat mij betreft geen vraag
Sommige films kun je met een gerust hart thuis afwachten. Deze niet. Een concertervaring, zeker eentje van dit kaliber, hoort gewoon thuis op het grote doek en uit grote speakers. Wie ooit in een stadion stond op het moment dat een riff inzet en tienduizenden mensen tegelijk beginnen te brullen, weet dat je dat niet vanaf de bank beleeft. De bioscoop kan er in elk geval iets van teruggeven.
En er speelt ook iets gemeenschappelijks mee. Zo'n film kijk je het liefst met mensen die net zoveel van Ozzy hielden. Het zou me niet verbazen als er tijdens de vertoningen geklapt en meegezongen wordt, of als mensen gewoon stil blijven zitten tijdens de aftiteling. Dat soort gedeelde rouw en viering kan geen streamingdienst ooit vervangen.
Voor wie raden we hem aan?
- Iets voor jou als: Voor elke fan van Black Sabbath en Ozzy, voor liefhebbers van metal en klassieke rock, en voor iedereen die houdt van grote muzikale afscheidsmomenten op het witte doek.
- Sla hem liever over als: Wie koud blijft van stevige rockmuziek of een speelfilm met plot en wendingen verwacht, is waarschijnlijk elders beter op zijn plek.
Vind je dit leuk, bekijk dan ook: Stop Making Sense (1984), The Last Waltz (1978), Metallica: Some Kind of Monster (2004), This Is Spinal Tap (1984), Bohemian Rhapsody (2018)
Veelgestelde vragen
Wanneer draait Back to the Beginning: Ozzy's Final Bow in Nederland?
Een Nederlandse releasedatum is nog niet bekend.
Wat voor film is Back to the Beginning: Ozzy's Final Bow?
Een documentaire en muziekfilm. Het is dus geen speelfilm, maar een productie over een echte band en echte muzikanten.
Wie regisseerden Back to the Beginning: Ozzy's Final Bow?
De film is geregisseerd door Tim Van Someren en Ben Wainwright-Pearce.
Uit welk land komt de film?
Back to the Beginning: Ozzy's Final Bow is een Amerikaanse productie.
Ben jij erbij op Ozzy's laatste avond?
Het komt zelden voor dat je naar een film uitkijkt, niet omdat je benieuwd bent hoe hij afloopt, maar omdat je er gewoon bij wilt zijn. Back to the Beginning: Ozzy's Final Bow is precies zo'n film. Mijn verwachte oordeel is hoog, en dat komt voor een groot deel door de kracht van het materiaal, niet door de verdienste van de regisseurs, in elk geval voorlopig. Hoeveel Tim Van Someren en Ben Wainwright-Pearce daar nog aan toevoegen, moet nog blijken. Zelf weet ik nu al dat ik een kaartje koop, en ook dat ik niet met droge ogen de zaal uit loop. Als jij ooit Paranoid keihard in de auto hebt gezet, dan zit jij er volgens mij ook.