Handbok för superhjältar voorlopige recensie: als de bibliotheek de beste schuilplek wordt
Iedereen kent dat moment uit de kindertijd waarop de schoolbel niet voor vrijheid staat, maar voor het begin van de vlucht. Handbok för superhjältar vertrekt precies vanuit die pijnlijk herkenbare situatie en zoekt een uitweg via een vreemd boek uit de bibliotheek. We hebben de film nog niet gezien, maar op basis van het uitgangspunt kan dit een van de meest ontroerende animatiefilms van dit najaar worden, zolang hij niet kiest voor de makkelijke oplossingen.
Een veelbelovende Scandinavische animatiefilm met een belangrijk onderwerp, die pas echt indruk kan maken als hij het pesten serieuzer neemt dan de superkrachten.
Filmgegevens
| Regie | Anoo Bhagavan, Patrik Forsberg |
|---|---|
| Genre | Animatiefilms |
| Speelduur | 95 min |
| Land | Noorse films, Zweedse films |
Waar gaat het over? Een meisje, een groep jongens en een boek dat haar zelf vindt
Lisa komt op een nieuwe school en is vanaf de eerste dag het doelwit. Volgens de officiële beschrijving is de situatie wreed eenvoudig: elke dag na schooltijd zit een groep jongens achter haar aan om haar uit te lachen. Lisa weet niet hoe ze daar een eind aan moet maken en doet wat veel kinderen in haar plaats zouden doen: ze verstopt zich. Haar toevluchtsoord is de bibliotheek, waar ze wacht tot haar achtervolgers het zat zijn en afdruipen.
Tussen de boekenkasten ziet ze dan een bijzonder exemplaar: een handleiding om superheld te worden. En dan komt de zin die meteen mijn nieuwsgierigheid wekte: eigenlijk vond Lisa het boek niet, het boek vond haar. De opdracht lijkt eerst eenvoudig. Ze moet het lenen, de instructies stap voor stap volgen en onvermoeibaar elke dag oefenen.
Wat daaruit voortkomt, over welke krachten het gaat en hoe Lisa's verhouding met haar pestkoppen zich ontwikkelt, verklapt de officiële synopsis niet, en ik ga er ook niet naar raden. De opzet zegt op zichzelf al veel over het soort film dat we kunnen verwachten.
De sterkste troef: niet de cape, maar het oefenen
Wat mij in de beschrijving het meest raakte, is het stukje over onvermoeibaar elke dag oefenen. In de meeste superheldenverhalen krijgt de held alles in één klap: een spinnenbeet, een ongeluk, een andere planeet, klaar. Hier lijkt held worden juist een kwestie van werk, discipline en doorzettingsvermogen. Voor een film voor kinderen en tieners kan dat een waardevolle boodschap zijn, zeker in een tijd waarin iedereen direct resultaat verwacht.
Net zo interessant is het boek als personage. Het idee dat het boek Lisa uitkiest, is tegelijk magisch en een tikje verontrustend. Waarom juist zij? Wat wil het van haar? Die draai is genoeg om van de film meer te maken dan een lief fabeltje, met een vleugje mysterie erbij. Als de regisseurs het goed doseren, blijft de kijker zich tot het eind afvragen of dit boek een vriend is of iets heel anders.
Scandinavisch handschrift: waarom ik deze combinatie vertrouw
De film is een Noors-Zweedse coproductie, met Anoo Bhagavan en Patrik Forsberg samen in de regiestoel. Scandinavische kinderfilms en animaties hebben een eigenschap waar ik erg van houd: ze verpakken jonge kijkers niet in watten. Eenzaamheid, angst en spanningen thuis zijn daar geen decor, er staat echt iets op het spel, en de verhalen durven vaak te zeggen dat volwassenen er niet altijd zijn wanneer het nodig is.
Bij een film over pesten op school kan die houding goud waard zijn. Hollywoodanimatie handelt zulke thema's nog weleens af met twee grappen en een grote, kleurrijke actiescène, terwijl een noordelijke productie grote kans maakt een stillere, eerlijkere toon aan te slaan. Dat is voorlopig een verwachting en geen garantie, maar gezien de herkomst mogen we hopen op iets dat minder steriel en minder suikerzoet is.
Ook de speelduur van 95 minuten is een goed teken: lang genoeg om Lisa's ontwikkeling de ruimte te geven, kort genoeg om niet in herhaling te vallen.
Geen film voor de allerkleinsten: wat de toon ons vertelt
Dit lijkt geen kleurrijk avontuur voor kleine broertjes en zusjes, maar een film die ook zwaardere emoties niet uit de weg gaat.
Het tonen van pesten kan op zichzelf al beklemmend zijn, en als de film Lisa's kwetsbaarheid geloofwaardig laat zien, kan dat jonge kinderen flink raken. Voor de bovenbouw van de basisschool en voor tieners kan hij juist daarom belangrijk zijn: zij kennen die wereld van het dichtst bij, als slachtoffer, als toeschouwer of, laten we eerlijk zijn, aan de andere kant.
Als ouder zou ik erheen gaan met het plan om er na afloop samen over te praten. De grootste kracht van zo'n film zit niet op het doek, maar in de weg naar huis, wanneer je kind vragen begint te stellen.
Waar kan het misgaan? De risico's die ik niet verzwijg
Ik ben enthousiast, maar niet blind. Zo'n opzet kent een paar valkuilen, en ik ben benieuwd hoe de film ze ontwijkt.
- De val van de toveroplossing. Als de superkrachten het pesten simpelweg oplossen, is dat een gevaarlijke boodschap. In het echt krijgt niemand een toverboek, dus het is belangrijk dat de film ook iets zegt over zelfvertrouwen, volharding en hulp durven vragen.
- Wraakfantasie. Een verhaal waarin het getreiterde kind haar kwelgeesten uiteindelijk flink terugpakt, is verleidelijk. Vermakelijk, maar goedkoop. Ik hoop dat de film genuanceerder is.
- Eendimensionale schurken. De pestende jongens kunnen makkelijk gezichtsloze boeven worden. De film wordt sterker als hij op zijn minst laat voelen waarom ze zich zo gedragen.
- De grenzen van het budget. Europese animatie kan zelden tippen aan het spektakel van de grote Amerikaanse studio's. Dat is geen probleem als de stijl eigen en consequent is, maar wie op pixelperfecte glans hoopt, kan teleurgesteld raken.
Geen van deze punten is fataal, maar het eindoordeel hangt af van de kant waarnaar de weegschaal doorslaat.
Wat kun je verwachten?
Op basis van de synopsis een film die vertrekt vanuit het gevoel buitengesloten te zijn en held worden niet laat zien als wonder van een moment, maar als dagelijks werk. Er hangt wat mysterie rond het boek, er zit vast ook humor in, het blijft tenslotte een kinderfilm, en hopelijk veel hart.
De grootste vraag voor mij is hoe moedig hij durft te zijn. Als de film Lisa's angst serieus neemt en niet te snel naar het happy end rent, kan dit het soort animatie worden waar jaren later in klaslokalen nog over gepraat wordt. Stelt hij zich tevreden met een aardig maar oppervlakkig fabeltje, dan wordt het gewoon de zoveelste film in de rij. Ik gok op het eerste, en mijn verwachte score heb ik daarop afgestemd.
Voor wie raden we hem aan?
- Iets voor jou als: Voor tieners, kinderen uit de bovenbouw en hun ouders die samen iets willen beleven waar je daarna over kunt praten. Ook liefhebbers van de stillere, eerlijkere toon van Scandinavische films komen waarschijnlijk aan hun trekken.
- Sla hem liever over als: Minder geschikt voor jonge kinderen vanwege het beladen onderwerp, en niets voor wie snelle, spectaculaire superheldenactie in Hollywoodstijl zoekt.
Vind je dit leuk, bekijk dan ook: Big Hero 6 (2014), The Incredibles (2004), Megamind (2010), Inside Out (2015), Wreck-It Ralph (2012)
Veelgestelde vragen
Waar gaat Handbok för superhjältar over?
Lisa wordt op haar nieuwe school vanaf de eerste dag gepest en verstopt zich daarom in de bibliotheek. Daar vindt ze een bijzonder boek, een handleiding om superheld te worden, die ze stap voor stap moet volgen en waarmee ze elke dag moet oefenen.
Hoe lang duurt de film?
Handbok för superhjältar duurt 95 minuten.
Is de film geschikt voor kinderen?
Gezien het onderwerp pesten richt de film zich vooral op oudere kinderen en tieners. Voor de allerkleinsten lijkt hij minder geschikt.
Wie regisseerde Handbok för superhjältar?
De film is geregisseerd door Anoo Bhagavan en Patrik Forsberg.
Uit welk land komt de film?
Het is een animatiefilm uit een Noors-Zweedse coproductie.
Is dit handboek het lenen waard?
Ik denk van wel, en niet alleen omdat je zelden een animatiefilm ziet die zo openlijk vanuit het thema pesten vertrekt. Het idee achter Handbok för superhjältar is eenvoudig maar slim: heldendom wordt niet als cadeautje gebracht, maar als kracht die je met doorzettingsvermogen verdient, en het mysterieuze boek geeft het verhaal bovendien een vleugje raadsel. De Scandinavische makers en de serieuze toon doen vermoeden dat de werkelijkheid hier niet wordt weggepoetst. Als de film die belofte waarmaakt, lopen niet alleen de kinderen, maar ook de volwassenen naast hen met een brok in de keel de zaal uit. Ik sta in elk geval vooraan in de rij.