Heysel 85 recensie vooraf: een van de zwartste avonden uit de voetbalgeschiedenis van dichtbij
Er zijn wedstrijden waarvan niemand de uitslag nog weet, omdat alles wat buiten het veld gebeurde de rest heeft opgeslokt. Heysel 85 neemt ons mee terug naar zo'n avond: Brussel, mei 1985, de Europacup I-finale tussen Juventus en Liverpool, en de chaos vóór het beginsignaal die mensenlevens kostte. Op papier heeft deze film alles in zich om een van de meest beklemmende, maar ook belangrijkste Europese drama's van het jaar te worden.
De belofte van een strak rampendrama van 91 minuten. Blijft de regisseur ingetogen, dan kan dit hard aankomen. Glijdt het af naar melodrama, dan dreigt de film zijn gewicht te verliezen.
Filmgegevens
| Regie | Teodora Ana Mihai |
|---|---|
| Cast | Violet Braeckman, Matteo Simoni, Josse De Pauw, Fabrizio Rongione |
| Genre | Historische drama's |
| Speelduur | 91 min |
| Land | Belgische films, Nederlandse films, Duitse films |
Een finale die we niet om de doelpunten herinneren
Het uitgangspunt van Heysel 85 is eenvoudig en meedogenloos. In mei 1985 spelen Juventus en Liverpool FC in het Brusselse Heizelstadion de finale van de Europacup I. Nog voor het beginsignaal slaan hooligans op hol, tientallen mensen komen om het leven en in het stadion breekt totale chaos uit. Dit is geen verzonnen scenario, maar een van de pijnlijkste echte tragedies uit het Europese voetbal, en de film doet ook geen moment alsof hij een gewone sportfilm is.
Wat mij in de synopsis echt raakte, is het perspectief. Heysel 85 vertelt de avond niet vanaf het veld of door de ogen van de spelers, maar via twee mensen die er om heel andere redenen zijn, en die van het ene op het andere moment alles anders moeten doen dan gepland.
Marie en Luca: twee mensen, twee verantwoordelijkheden
De ene hoofdpersoon is de dertigjarige Marie, dochter en tevens persvoorlichter van de Brusselse burgemeester, die samen met haar ouders naar de wedstrijd kijkt. De andere is de 31-jarige Luca Rossi, die ter plaatse verslag doet voor de Italiaanse televisie en wiens familie uit Italië is meegereisd.
Die dubbele lijn is volgens mij de slimste zet van de film. Luca moet werken: hij gaat door met zijn verslag terwijl hij wanhopig zijn familie zoekt in de menigte. Een zwaarder dilemma is nauwelijks voor te stellen, beroepsplicht en pure doodsangst botsen in één persoon. Marie zit op een heel andere manier minstens zo klem: haar vader, de burgemeester, is dronken en kan de situatie niet aan, dus moet zij het heft in handen nemen. Een jonge vrouw die namens een hele stad beslissingen moet nemen, terwijl de man wiens taak dat is naast haar uit elkaar valt. Daar zit een familiedrama in, een politieke thriller en een overlevingsverhaal, en als het script die draden goed vlecht, kan dat heel sterk worden.
Teodora Ana Mihai en de rauwe werkelijkheid
Regisseur is Teodora Ana Mihai, wier naam het grote publiek misschien minder zegt, maar die in festivalkringen serieus opviel. Haar film La Civil, over een moeder die haar ontvoerde dochter zoekt, draaide ook in Cannes en liet precies de strakke, zenuwslopende en toch menselijke regie zien die zo'n onderwerp nodig heeft. Mihai is niet iemand die met kitsch op je maag drukt. Ze laat liever de situatie zelf ondraaglijk zijn.
Bij Heysel 85 is dat de kernvraag. Over een echte tragedie met echte slachtoffers maak je heel makkelijk een slechte film: met te veel pathos, belerende uitleg of spectaculaire massascènes die het geheel tot rampenfilm degraderen. Ik hoop dat Mihai zich richt op de gezichten van haar personages, op hun keuzes en op de tijd die minuut na minuut wegtikt, en niet op de choreografie van de verwoesting.
De cast: Vlaams gewicht, Belgische kracht
De cast telt namen die liefhebbers van Belgische film zullen herkennen. Matteo Simoni is een veelzijdige, charismatische acteur, en de rol van een gejaagde, wanhopige verslaggever die toch professioneel probeert te blijven, lijkt hem op het lijf geschreven. Josse De Pauw is een veteraan van het Vlaamse acteervak, met een routine en uitstraling die goud waard kunnen zijn voor een gezagsdrager die instort. Fabrizio Rongione ken je mogelijk uit de films van de gebroeders Dardenne, en dat alleen al is een goed teken: wie daar heeft gewerkt, weet hoe je geloofwaardig speelt zonder enige theatraliteit.
Het grootste vraagteken en misschien de spannendste naam is Violet Braeckman. Als ik het goed inschat, wordt de rol van Marie de ruggengraat van de hele film, en zo'n last dragen is geen kleinigheid. Als het werkt, ontdekken we hier zomaar een nieuw gezicht.
Waar kan het misgaan?
Ik zou niet eerlijk zijn als ik alleen maar zou juichen. De speelduur van 91 minuten is zegen en risico tegelijk. Een zegen, omdat beknoptheid bij zo'n dichte, bijna realtime situatie spanning oplevert. Een risico, omdat er in die tijd twee parallelle verhaallijnen, een familieconflict, een politieke crisis en een massale tragedie geloofwaardig moeten worden uitgewerkt. Wordt een van die lijnen te dun, dan kan de film half af aanvoelen.
Het tweede gevaar is het fictieve kader. Marie en Luca lijken verzonnen personages binnen een echte gebeurtenis, en dat kan al snel het gevoel geven dat de film de tragedie gebruikt voor zijn eigen drama. Of dat respectvol of een tikje uitbuitend uitpakt, zien we pas in de bioscoop. Tegelijk suggereert de Belgisch-Nederlands-Duitse coproductie dat we hier geen Hollywoodspektakel krijgen, maar een Europese film met een nuchterder blik, en dat stelt me gerust.
Voor wie raden we hem aan?
- Iets voor jou als: Voor wie houdt van strakke, beklemmende drama's naar ware gebeurtenissen en ook belangstelling heeft voor de donkere hoofdstukken uit de voetbalgeschiedenis. Voor liefhebbers van Europese auteursfilm verplichte kost.
- Sla hem liever over als: Wie een luchtige sportfilm of vermakelijke rampenfilm verwacht, zit hier verkeerd. Ook voor kijkers die gevoelig zijn voor het tonen van massale tragedies kan het zwaar zijn.
Vind je dit leuk, bekijk dan ook: September 5 (2024), Utøya 22. juli (2018), Bloody Sunday (2002), United 93 (2006)
Veelgestelde vragen
Waar gaat Heysel 85 over?
Over de tragedie bij de Europacup I-finale tussen Juventus en Liverpool in Brussel in 1985, toen tientallen mensen omkwamen door het geweld van hooligans. We volgen het verhaal via Marie, dochter en persvoorlichter van de burgemeester, en de Italiaanse tv-verslaggever Luca Rossi.
Hoe lang duurt Heysel 85?
De film duurt 91 minuten.
Wie regisseerde Heysel 85?
De film is geregisseerd door Teodora Ana Mihai.
Wie spelen er in Heysel 85?
De belangrijkste rollen worden gespeeld door Violet Braeckman, Matteo Simoni, Josse De Pauw en Fabrizio Rongione.
Kunnen we die avond nog één keer uitzitten?
Heysel 85 wordt geen film waar je met popcorn in gaat zitten om daarna vrolijk na te praten op de parkeerplaats. Juist daarom kijk ik ernaar uit. Een getalenteerde regisseur, een sterke, ervaren cast en een onderwerp waar we veel te weinig over praten: samen is dat een serieuze belofte. Als Teodora Ana Mihai vasthoudt aan de ingetogen, menselijke toon waarmee ze eerder werkte, kan Heysel 85 een van de films worden die het langst blijven hangen. Ik ga zeker kijken, en wie tegen zware onderwerpen kan, raad ik aan hetzelfde te doen.