Victorian Psycho voorlopige recensie: als de gouvernante het duisterste geheim van het landhuis is
Er komt een moment waarop gotische horror niet meer over spoken gaat, maar over degene die de thee brengt. Victorian Psycho stevent recht op dat moment af: een jonge gouvernante trekt in een afgelegen landhuis en het personeel begint netjes en geruisloos te slinken. En mocht de titel nog niet genoeg verraden, dan doet de cast dat wel.
Op papier is dit een van de brutaalste gotische horrorfilms van het jaar. Als de regisseur durft om tegelijk gemeen en grappig te zijn, kan het een cultfilm worden.
Filmgegevens
| Regie | Zachary Wigon |
|---|---|
| Cast | Jason Isaacs, Maika Monroe, Ruth Wilson, Thomasin McKenzie, Evie Templeton |
| Genre | Horrorfilms |
| Speelduur | 90 min |
| Land | Amerikaanse films |
1858, Ensor House: waar gaat de film over zonder spoilers?
De opzet is zo klassiek dat je de kaarsvetgeur bijna ruikt. We schrijven 1858 en een excentrieke jonge gouvernante, Winifred Notty, arriveert bij het afgelegen, gotische landhuis Ensor House. Het is zo'n huis waar de gangen langer zijn dan nodig, de ogen van de portretten je volgen en iedereen te beleefd is om te zeggen wat hij denkt.
Terwijl Winifred langzaam haar plek vindt, beginnen personeelsleden op onverklaarbare wijze te verdwijnen. En de eigenaren van het huis vragen zich steeds vaker af of er iets niet klopt aan die nieuwe gouvernante. Meer weten we niet, en eerlijk gezegd is dat ook genoeg. De titel laat namelijk weinig twijfel over waar dit naartoe gaat. De vraag is vooral hoe.
En daar zit precies wat ik zo leuk vind aan dit uitgangspunt: Victoriaanse gouvernanteverhalen gaan traditioneel over een kwetsbare jonge vrouw die in een dreigend huis belandt. Hier lijkt het juist het huis te zijn dat bang zou moeten zijn. Dat omgekeerde perspectief geeft het geheel meteen een lekker brutaal randje.
Een titel die vooruit knipoogt
De verwijzing in de titel Victorian Psycho is onmogelijk te missen. Wie American Psycho heeft gezien, weet precies welke sfeer hij kan verwachten: maatschappijsatire die aan de oppervlakte elegant oogt en eronder baadt in het bloed. Als de film die lijn doortrekt naar een Victoriaanse wereld vol korsetten en etiquette, kan dat net zo grappig als griezelig uitpakken.
Het Victoriaanse tijdperk is daar het perfecte decor voor. Een samenleving waarin de schone schijn alles is, waarin bedienden onzichtbaar zijn en waarin een gouvernante precies halverwege staat tussen de deftige familie en het personeel. Niemand let echt op haar, en juist dat maakt haar gevaarlijk. Speelt het script slim met die sociale onzichtbaarheid, dan krijgen we hier niet zomaar weer een kostuumslasher, maar een ronduit venijnige klassensatire.
Het risico zit natuurlijk op dezelfde plek: te nadrukkelijk knipogen trekt het geheel al snel richting parodie. Zo'n film moet spanning en zwarte humor tegelijk in de hand houden, en dat is veel lastiger dan het lijkt.
Een cast waar je van watertandt
Als er ergens nu al gerust op gegokt kan worden, dan is het de cast. Even op een rij:
- Maika Monroe is een van de betrouwbaarste horrorgezichten van het afgelopen decennium. Sinds It Follows weten we dat ze met één blik spanning kan opbouwen, en in Longlegs liet ze zien dat ze ook in trage, beklemmende sferen thuis is.
- Jason Isaacs is al decennia de meester van verfijnde dreiging. Wie hem als Lucius Malfoy zag, weet hoeveel een opgetrokken wenkbrauw bij hem waard is.
- Ruth Wilson is sinds Luther de specialist in ondoorgrondelijke, gevaarlijke vrouwen, en voelt zich ook in kostuumdrama al lang thuis.
- Thomasin McKenzie bewees na Jojo Rabbit en Last Night in Soho dat ze bijzonder sterk is in rollen die balanceren tussen breekbaarheid en duisternis.
- Evie Templeton maakt het gezelschap compleet.
Wie precies wie speelt, laat ik voorlopig rusten, maar met zoveel karakteracteurs in één landhuis kun je er vrijwel zeker van zijn dat de dinerscènes de film gaan dragen. Met dit gezelschap is het al spannend als ze alleen maar aan tafel zitten en niet uitspreken wat ze denken.
Zachary Wigon: van kamerspel naar landhuishorror
Regisseur Zachary Wigon trok de aandacht met Sanctuary, een machtsspel met twee personages dat zich vrijwel op één locatie afspeelt. Die film ging over wie de touwtjes in handen heeft in een kamer, wie wie manipuleert en wanneer de macht kantelt. Als daar iets van doorsijpelt in Victorian Psycho, ben ik heel blij, want dit verhaal draait in wezen om hetzelfde: een gesloten ruimte waar de hiërarchie in steen gebeiteld lijkt, tot iemand haar rustig uit elkaar begint te halen.
Wigons kracht ligt in gespannen dialogen die op de acteurs leunen. De vraag is eerder hoe goed hij dat kan opschalen naar horror. Een gotisch landhuis is geen hotelkamer: je hebt production design nodig, sfeer, een ruimte die met licht geschilderd is, en een ritme dat niet verstikt in zijn eigen elegantie. De speelduur van 90 minuten is hier echt goed nieuws. Dit wordt geen zelfingenomen prestigehorror van tweeënhalf uur, maar hopelijk een strak, gemeen klein werkje.
Waardoor kan het heel goed worden, en waar kan het misgaan?
Wat ervoor pleit:
- Het concept. Het idee van een moordzuchtige gouvernante is simpel, en juist daardoor sterk. Er is geen ingewikkelde mythologie voor nodig.
- De acteurs. Je ziet zelden zoveel sterke namen in een horrorfilm die er niet uitziet als een megaproductie.
- De lengte. 90 minuten is goud waard in dit genre.
- De titel. Wie een film Victorian Psycho noemt, belooft dat er niet op de rem getrapt wordt, en dat is bij zo'n titel ook de minste verwachting.
Waar ik me zorgen over maak:
- De toon. Satire en horror mengen is een van de makkelijkst te verknoeien dingen in film. Te serieus en het wordt saai, te grappig en de dreiging verdwijnt.
- De voorspelbaarheid. Als je al uit de titel weet wie de moordenaar is, moet de film op een andere manier verrassen. Dat kan de psychologie van het personage zijn, de humor of de reactie van de eigenaren, maar er moet iets werken naast het kale "wie heeft het gedaan?".
- De kostuummoeheid. De afgelopen jaren hebben we enorm veel gotische horror bij kaarslicht gezien. Deze film moet zich daar op de een of andere manier van onderscheiden.
De duistere erfenis van het gotische gouvernanteverhaal
De gouvernante is een van de oudste figuren uit de gotische literatuur en film. Sinds The Innocents weten we dat een jonge vrouw, een enorm huis en een paar vreemde kinderen genoeg zijn om de kijker wekenlang wakker te houden. The Others gaf diezelfde traditie een draai, en Lady Macbeth liet zien hoe beangstigend een vrouw kan zijn die in een kil landhuis wordt opgesloten en besluit dat het genoeg is geweest.
Victorian Psycho zet die erfenis zichtbaar op zijn kop. De klassieke gouvernante is slachtoffer, toeschouwer of een gekke vrouw die niemand gelooft. Winifred Notty lijkt op basis van de beschrijving eerder een fout in het systeem: iemand die door niemand serieus genoeg werd genomen om bang voor te zijn. Als de film die omkering handig doorzet, wordt het niet alleen vermakelijk, maar ook een brutaal commentaar op hoeveel een huis over het hoofd ziet dat alleen naar zijn eigen spiegelbeeld kijkt.
Voor wie raden we hem aan?
- Iets voor jou als: Voor wie houdt van gotische sfeer, zwarte humor en goed geschreven, gemene hoofdpersonages, en de satire van American Psycho graag terugziet in een wereld vol korsetten.
- Sla hem liever over als: Voor wie op zoek is naar een klassieke spookfilm vol schrikmomenten, of zich stoort aan horror die je ook aan het lachen maakt. Wie slecht tegen bloed kan, zoekt beter een ander avondprogramma.
Vind je dit leuk, bekijk dan ook: The Innocents (1961), The Others (2001), Lady Macbeth (2016), American Psycho (2000), Crimson Peak (2015)
Veelgestelde vragen
Waar gaat Victorian Psycho over?
In 1858 arriveert een excentrieke jonge gouvernante, Winifred Notty, bij het afgelegen, gotische landhuis Ensor House. Terwijl ze haar plek vindt, verdwijnt het personeel op onverklaarbare wijze, en de eigenaren vragen zich af of er iets mis is met de nieuwe gouvernante.
Hoe lang duurt Victorian Psycho?
De film heeft een speelduur van 90 minuten.
Wie regisseerde Victorian Psycho?
De film is geregisseerd door Zachary Wigon.
Wie spelen er mee in Victorian Psycho?
De belangrijkste rollen worden gespeeld door Jason Isaacs, Maika Monroe, Ruth Wilson, Thomasin McKenzie en Evie Templeton.
Is een moordzuchtige gouvernante een bioscoopavond waard?
Mijn antwoord is voorlopig een stellig ja, met een slag om de arm. Victorian Psycho heeft alles in huis wat een gedenkwaardige genrefilm nodig heeft: een doodsimpel maar toch gewiekst uitgangspunt, een ijzersterke cast, een regisseur die weet hoe hij met gesloten ruimtes en machtsspelletjes moet omgaan, en een heerlijk korte speelduur. Het risico zit in de toon: als Wigon de juiste verhouding vindt tussen gemene humor en echte spanning, kan dit uitgroeien tot een echte cultfilm.
En lukt dat niet, dan krijgen we nog altijd anderhalf uur met Maika Monroe, Jason Isaacs en Ruth Wilson in een landhuis bij kaarslicht. Ik kan me slechtere avonden voorstellen. Mijn verwachte score: 7,5/10, en ik geef toe dat ik stiekem hoop dat ik na de première naar boven moet afronden.