Back to the Beginning: Ozzy's Final Bow, κριτική πριν την προβολή: το τελευταίο μεγάλο αντίο του heavy metal στη μεγάλη οθόνη
Υπάρχουν συναυλίες που τις αφηγούμαστε για δεκαετίες, και υπάρχουν κι εκείνες μετά τις οποίες τίποτα δεν είναι πια ίδιο. Το Back to the Beginning: Ozzy's Final Bow έρχεται, και αν καταφέρει να μεταφέρει έστω τα μισά από όσα υπόσχεται ο τίτλος του, στις αίθουσες θα σωθούν τα χαρτομάντιλα. Μια πρώτη κριτική για μια ταινία που, ως φαν, είναι σχεδόν αδύνατο να την περιμένεις ψύχραιμα.
Στα χαρτιά μπορεί να αποδειχθεί μία από τις σημαντικότερες κινηματογραφικές στιγμές του heavy metal. Πολλά θα κριθούν από την ντοκιμαντερίστικη προσέγγιση, όμως για τους φαν μοιάζει με πρόγραμμα που δεν χάνεται.
Στοιχεία ταινίας
| Σκηνοθεσία | Tim Van Someren, Ben Wainwright-Pearce |
|---|---|
| Είδος | Ντοκιμαντέρ, Μουσικές ταινίες |
| Χώρα | Αμερικανικές ταινίες |
Πίσω εκεί όπου ξεκίνησαν όλα
Ο τίτλος δεν είναι τυχαίος, και όποιος παρακολούθησε έστω και διακριτικά τα νέα της ροκ τα τελευταία χρόνια ξέρει ακριβώς σε τι αναφέρεται. Back to the Beginning ονομαζόταν η αποχαιρετιστήρια συναυλία του καλοκαιριού του 2025 στο Μπέρμιγχαμ, όπου ο Ozzy Osbourne και η αρχική σύνθεση των Black Sabbath ανέβηκαν για μία τελευταία φορά στη σκηνή, στην πόλη όπου γεννήθηκε όλη η ιστορία. Λίγες εβδομάδες αργότερα ο Ozzy έφυγε από τη ζωή, και εκείνη η βραδιά απέκτησε εκ των υστέρων εντελώς άλλο βάρος: δεν ήταν πια απλώς μια συναυλία αποχαιρετισμού, αλλά το πραγματικό κλείσιμο μιας ολόκληρης πορείας.
Για το ακριβές περιεχόμενο και τη δομή της ταινίας δεν έχουμε ακόμη αναλυτική επίσημη πληροφόρηση, οπότε δεν θα προσποιηθώ ότι ξέρω πόσα τραγούδια θα περιλαμβάνει, ποιοι θα μιλήσουν ή πόσο υλικό από τα παρασκήνια θα δούμε. Αυτό που ξέρουμε με βεβαιότητα: πρόκειται για μουσικό ντοκιμαντέρ, αμερικανική παραγωγή, με δύο σκηνοθέτες, τον Tim Van Someren και τον Ben Wainwright-Pearce. Με αυτόν τον τίτλο, δύσκολα φαντάζεται κανείς ότι στο επίκεντρο δεν θα βρίσκεται εκείνη η βραδιά και ο δρόμος που οδήγησε σε αυτήν.
Γιατί πονάει και γιατί είναι όμορφο ταυτόχρονα;
Ειλικρινά: είναι πολύ δύσκολο να περιμένεις μια τέτοια ταινία μόνο με επαγγελματικό βλέμμα. Ο Ozzy δεν ήταν απλώς ένας τραγουδιστής, ήταν μια φιγούρα που τον τελευταίο μισό αιώνα χώθηκε με κάποιον τρόπο στην ποπ κουλτούρα σχεδόν κάθε γενιάς. Για όσους μεγάλωσαν στα seventies, Ozzy σημαίνει τα riff του Paranoid και του Iron Man. Για τους επόμενους, οι επιτυχίες της σόλο καριέρας του. Και για όσους έβλεπαν τηλεόραση στις αρχές των 2000s, ένας λίγο αφηρημένος αλλά αξιαγάπητος οικογενειάρχης από το δικό του ριάλιτι.
Η ταινία αυτή, τουλάχιστον με βάση τον τίτλο και τη χρονική της συγκυρία, συμπυκνώνει όλα αυτά σε ένα μόνο σημείο. Έναν άνθρωπο που πάλευε εδώ και χρόνια με σοβαρά προβλήματα υγείας και παρ' όλα αυτά στάθηκε άλλη μια φορά μπροστά στο κοινό της πόλης του. Αν οι σκηνοθέτες χειριστούν σωστά αυτό το υλικό, δεν θα πάρουμε μια απλή καταγραφή συναυλίας, αλλά έναν αποχαιρετισμό στον οποίο θα συμμετέχει και ο θεατής. Αυτό ακριβώς περιμένω, και ομολογώ ότι το φοβάμαι και λίγο.
Η κληρονομιά των Black Sabbath: χωρίς αυτούς δεν υπάρχει metal
Δεν είναι υπερβολή να το πούμε: χωρίς τους Black Sabbath, το heavy metal όπως το ξέρουμε σήμερα απλώς δεν θα υπήρχε. Η τετράδα από το Μπέρμιγχαμ, Ozzy Osbourne, Tony Iommi, Geezer Butler και Bill Ward, βρήκε στα τέλη των sixties έναν ήχο πιο βαρύ, πιο σκοτεινό και πιο απειλητικό από οτιδήποτε έπαιζε μέχρι τότε στο ραδιόφωνο. Τα χαμηλοκουρδισμένα riff του Iommi, το μπάσο και οι στίχοι του Butler, τα τζαζίζοντα αλλά βάναυσα τύμπανα του Ward και η στοιχειωμένη, ανεπανάληπτη φωνή του Ozzy έφτιαξαν μαζί τη συνταγή από την οποία μαγείρεψαν αργότερα χιλιάδες μπάντες.
Γι' αυτό το διακύβευμα ενός τέτοιου ντοκιμαντέρ είναι πολύ μεγαλύτερο από εκείνο μιας συνηθισμένης ταινίας συναυλίας. Δεν αποχαιρετά μόνο ένα συγκρότημα, ένα ολόκληρο είδος έρχεται αντιμέτωπο με την ίδια του την αφετηρία. Αν η ταινία καταφέρει να μεταδώσει αυτό το βάρος, θα καταλάβουν τι σήμαινε όλο αυτό ακόμη κι όσοι δεν έχουν ακούσει ποτέ δίσκο των Sabbath.
Η αποστολή των σκηνοθετών: να μην το χαλάσουν
Ο Tim Van Someren και ο Ben Wainwright-Pearce βρίσκονται σε μια αρκετά ιδιαίτερη θέση. Από τη μία, το υλικό τους σχεδόν δουλεύει από μόνο του: σε μια τέτοια ιστορική στιγμή, ακόμη και το ακατέργαστο πλάνο σού σηκώνει την τρίχα. Από την άλλη, ακριβώς γι' αυτό το λάθος είναι εύκολο. Ένα μουσικό ντοκιμαντέρ μπορεί να ξεφύγει προς δύο κατευθύνσεις: ή γίνεται υπερβολικά αποστειρωμένο, μια σειρά από τραγούδια το ένα μετά το άλλο, ή υπερβολικά μελοδραματικό, που κάθε δεύτερο λεπτό σού επιβάλλει ότι τώρα πρέπει να κλάψεις.
Αυτό που θέλω να δω είναι μια ταινία που αφήνει τη μουσική να ανασάνει. Οι καλύτερες ταινίες συναυλιών, όπως το κλασικό Stop Making Sense των Talking Heads ή το The Last Waltz του Σκορσέζε, είναι μεγάλες ακριβώς επειδή ο σκηνοθέτης δεν θέλει να γίνει εξυπνότερος από τους μουσικούς. Ένα καλό μοντάζ, ένα πρόσωπο που πιάνεται τη σωστή στιγμή, μια ματιά ανάμεσα σε δύο παλιούς συνεργάτες λένε περισσότερα από οποιαδήποτε αφήγηση. Αν οι δύο σκηνοθέτες το καταλάβουν αυτό, έχουν κερδίσει.
Πού μπορεί να κρύβεται ο κίνδυνος;
Δεν θα ήταν δίκαιο να μιλάω μόνο με ενθουσιασμό, οπότε ας έρθουν και οι φόβοι.
- Η ποιότητα του ήχου κρίνει τα πάντα. Σε μια metal ταινία, αν το ηχοσύστημα της αίθουσας δεν βροντάει, αν τα riff δεν κουνάνε το κάθισμα, τότε όλο το εγχείρημα χάνει το νόημά του. Σε αυτή την κατηγορία έβαλα τη μέγιστη βαθμολογία, αλλά είναι περισσότερο απαίτηση παρά πρόβλεψη.
- Η παγίδα του υπερβολικού σεβασμού. Σε μια αποχαιρετιστήρια ταινία ο πειρασμός να εξομαλυνθεί κάθε απόχρωση και να μείνουν μόνο οι όμορφες στιγμές είναι μεγάλος. Η ιστορία των Sabbath και του Ozzy όμως δεν ήταν ποτέ όμορφη και ομαλή, και αν η ταινία το αποσιωπήσει, μπορεί να χάσει την αξιοπιστία της.
- Σε ποιον απευθύνεται; Αν φτιάχτηκε μόνο για τους μυημένους, οι υπόλοιποι εύκολα θα χαθούν. Αν όμως εξηγεί υπερβολικά, οι παλιοί φαν θα βαρεθούν.
Κανένα από αυτά δεν είναι μοιραίο, αλλά και τα τρία μπορούν να καθορίσουν αν η ταινία θα μείνει απλώς μια όμορφη ανάμνηση ή κάτι που θα ξαναβλέπουμε χρόνια μετά.
Σινεμά ή σπίτι; Για μένα δεν τίθεται θέμα
Υπάρχουν ταινίες που μπορείς άνετα να τις περιμένεις για το σπίτι. Αυτή δεν είναι μία από αυτές. Μια εμπειρία συναυλίας, ειδικά τέτοιου βάρους, ανήκει στη μεγάλη οθόνη και στα μεγάλα ηχεία. Όποιος έχει σταθεί ποτέ σε γήπεδο τη στιγμή που ξεσπά ένα riff και δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι ουρλιάζουν μαζί, ξέρει ότι αυτό δεν το ζεις από τον καναπέ. Η αίθουσα μπορεί τουλάχιστον να σου επιστρέψει ένα κομμάτι του.
Υπάρχει και η συλλογική διάσταση. Μια τέτοια ταινία τη βλέπεις καλύτερα με ανθρώπους που αγάπησαν τον Ozzy όσο κι εσύ. Δεν θα εκπλαγώ αν στις προβολές ο κόσμος χειροκροτεί, τραγουδά ή απλώς κάθεται σιωπηλός στους τίτλους τέλους. Αυτό το κοινό πένθος και η κοινή γιορτή είναι κάτι που καμία πλατφόρμα streaming δεν θα μπορέσει ποτέ να αντικαταστήσει.
Σε ποιους το προτείνουμε;
- Είναι για σένα αν: Για κάθε φαν των Black Sabbath και του Ozzy, για όσους αγαπούν το metal και το κλασικό ροκ, και για οποιονδήποτε απολαμβάνει τους μεγάλους μουσικούς αποχαιρετισμούς στη μεγάλη οθόνη.
- Καλύτερα να το προσπεράσεις αν: Όποιον αφήνει αδιάφορο η σκληρή ροκ μουσική ή όποιον περιμένει μυθοπλαστική πλοκή και ανατροπές, μάλλον θα βρει κάτι καλύτερο αλλού.
Αν σου αρέσει, δες επίσης: Stop Making Sense (1984), The Last Waltz (1978), Metallica: Some Kind of Monster (2004), This Is Spinal Tap (1984), Bohemian Rhapsody (2018)
Συχνές ερωτήσεις
Τι είδους ταινία είναι το Back to the Beginning: Ozzy's Final Bow;
Πρόκειται για μουσικό ντοκιμαντέρ, όχι ταινία μυθοπλασίας, αλλά έργο για ένα πραγματικό συγκρότημα και πραγματικούς μουσικούς.
Ποιοι σκηνοθέτησαν το Back to the Beginning: Ozzy's Final Bow;
Την ταινία σκηνοθέτησαν ο Tim Van Someren και ο Ben Wainwright-Pearce.
Σε ποια χώρα γυρίστηκε η ταινία;
Το Back to the Beginning: Ozzy's Final Bow είναι αμερικανική παραγωγή.
Θα είσαι εκεί στην τελευταία βραδιά του Ozzy;
Σπάνια περιμένεις μια ταινία όχι επειδή θέλεις να μάθεις πώς τελειώνει, αλλά επειδή απλώς θέλεις να είσαι εκεί. Το Back to the Beginning: Ozzy's Final Bow είναι ακριβώς τέτοια περίπτωση. Η αναμενόμενη βαθμολογία μου είναι υψηλή, και μεγάλο μέρος της οφείλεται στη δύναμη του υλικού και όχι στους σκηνοθέτες, τουλάχιστον προς το παρόν. Πόσα θα προσθέσουν ο Tim Van Someren και ο Ben Wainwright-Pearce θα το μάθουμε μόνο όταν τη δούμε. Εγώ πάντως ξέρω ήδη ότι θα κόψω εισιτήριο, και ξέρω επίσης ότι δεν θα βγω με στεγνά μάτια. Αν έχεις δυναμώσει ποτέ το Paranoid στο αυτοκίνητο, νομίζω ότι θα είσαι κι εσύ εκεί.