Η Ομίχλη, κριτική: τα τέρατα είναι έξω, αλλά ο πραγματικός εφιάλτης κρύβεται ανάμεσα στους διαδρόμους του σούπερ μάρκετ
Υπάρχουν ταινίες τρόμου μετά τις οποίες ανάβεις όλα τα φώτα του σπιτιού, και υπάρχει η Ομίχλη, μετά την οποία απλώς δεν θέλεις να κατέβεις στο μίνι μάρκετ της γειτονιάς. Η ταινία του Frank Darabont από το 2007 είναι στα χαρτιά ένα επιστημονικής φαντασίας θρίλερ με τέρατα. Στην πραγματικότητα όμως είναι μια ανελέητα ακριβής μελέτη για το πόσος χρόνος χρειάζεται ώστε ο ευγενικός γείτονας να γίνει αιμοδιψής όχλος. Μικρό spoiler: όχι πολύς.
Η Ομίχλη είναι ένα από τα πιο καταθλιπτικά και πιο έξυπνα αμερικανικά φιλμ τρόμου των τελευταίων δεκαετιών, και το πιο τρομακτικό της πλάσμα δεν κρύβεται στην ομίχλη αλλά κηρύττει πίσω από το ταμείο.
Στοιχεία ταινίας
| Original | The Mist |
|---|---|
| Πρεμιέρα στην Ελλάδα | 13.12.2007 |
| Σκηνοθεσία | Frank Darabont |
| Πρωταγωνιστούν | Thomas Jane, Laurie Holden, Toby Jones, Marcia Gay Harden, Andre Braugher, William Sadler |
| Είδος | Ταινίες τρόμου, Ταινίες επιστημονικής φαντασίας, Θρίλερ |
| Διάρκεια | 126 λεπτά |
| Χώρα | Αμερικανικές ταινίες |
Ψώνια στην άκρη της συντέλειας: τι πραγματεύεται η Ομίχλη;
Η αφετηρία είναι απλή, και ακριβώς γι' αυτό λειτουργεί τόσο καλά. Μια παράξενη, απόκοσμη ομίχλη πέφτει πάνω σε μια μικρή αμερικανική πόλη. Ο David Drayton και ο μικρός του γιος, ο Billy, βρίσκονται στο τοπικό σούπερ μάρκετ τη στιγμή που ο λευκός τοίχος καταπίνει τον δρόμο, και ξαφνικά εγκλωβίζονται εκεί μαζί με δεκάδες άλλους κατοίκους. Ο David είναι ο πρώτος που καταλαβαίνει ότι κάτι κινείται έξω: πλάσματα θανάσιμα τρομακτικά, που δεν ανήκουν σε αυτόν τον κόσμο.
Από εκεί και πέρα η ταινία δίνει μάχη σε δύο μέτωπα. Έξω βρίσκονται τα πλάσματα, μέσα ο πανικός, η καχυποψία και ο φόβος, που αργά αλλά σταθερά διαβρώνουν την κοινότητα. Γείτονες, φίλοι και γνωστοί μεταμορφώνονται σιγά σιγά σε τέρατα κι αυτοί, και το κεντρικό ερώτημα της ταινίας δεν είναι τι κρύβεται στην ομίχλη, αλλά ποιον πρέπει να φοβάσαι περισσότερο.
Δεν θα αποκαλύψω τίποτα παραπάνω, για την πλοκή αρκούν αυτά. Είναι από τις ταινίες που αξίζει να τις ξεκινήσεις ξέροντας όσο το δυνατόν λιγότερα.
Ο Darabont και η τέχνη του τρόμου σε κλειστό χώρο
Το όνομα του Frank Darabont οι περισσότεροι θεατές το θυμούνται από το Τελευταία Έξοδος: Ρίτα Χέιγουορθ και το Πράσινο Μίλι, ταινίες δηλαδή όπου άνθρωποι στριμωγμένοι σε κλειστούς χώρους προσπαθούν να παραμείνουν άνθρωποι. Η Ομίχλη είναι το σκοτεινό, παραμορφωμένο είδωλο αυτού του θέματος. Κι εδώ βλέπουμε μια εγκλωβισμένη κοινότητα, μόνο που πρωταγωνιστής δεν είναι η ελπίδα, αλλά το πόσο γρήγορα εξατμίζεται.
Η σκηνοθεσία είναι λιτή με την καλύτερη έννοια. Ο Darabont δεν κάνει ταχυδακτυλουργίες ούτε γεμίζει την ταινία με ξαφνικά τρομάγματα. Αφήνει την ίδια την κατάσταση να σε πνίξει. Τα ράφια, τα ψυγεία, η πόρτα της αποθήκης: όλα γίνονται πεδίο μάχης, και όλα μοιάζουν να μικραίνουν όσο περνά η ώρα. Παρά τη διάρκεια των 126 λεπτών, η ταινία δεν κάνει κοιλιά ούτε στιγμή, γιατί η ένταση δεν τρέφεται από τα τέρατα αλλά από τις σχέσεις των χαρακτήρων.
Η κάμερα ακολουθεί συχνά τα γεγονότα από σχεδόν ντοκιμαντερίστικη απόσταση, κάτι που κλείνει την πόρτα ακόμη πιο σφιχτά πίσω μας. Κάποια στιγμή πιάνεις τον εαυτό σου να ζαρώνει κι εσύ πίσω από το ταμείο, ζυγίζοντας με ποιον θα πας.
Η κυρία Carmody, μία από τις πιο εκνευριστικές κακές της μεγάλης οθόνης
Αν υπάρχει μία ερμηνεία που δικαιώνει τη θέση της Ομίχλης ανάμεσα στα μεγάλα έργα του είδους, είναι η κυρία Carmody της Marcia Gay Harden. Χτίζει έναν χαρακτήρα που ο θεατής αντιπαθεί ενστικτωδώς από το πρώτο λεπτό, και αυτός ο θυμός μέχρι το φινάλε γίνεται σχεδόν σωματικός πόνος. Το πιο τρομακτικό πάνω της είναι ότι είναι απόλυτα πιστευτή. Όλοι ξέρουμε τουλάχιστον έναν άνθρωπο που σε μια κρίση φωνάζει πρώτος και πιο δυνατά, και στη φωνή του οποίου ο κόσμος αργά ή γρήγορα στρέφει το αυτί.
Ο Thomas Jane ως David είναι η ηθική πυξίδα της ταινίας, και είναι σωστή επιλογή ότι δεν γίνεται αλάνθαστος ήρωας δράσης. Είναι ένας πατέρας που θέλει πάνω απ' όλα να προστατέψει το παιδί του και που φοβάται όσο κι οποιοσδήποτε άλλος. Ο Jane, που πολλοί θυμούνται από τον Τιμωρό, παίζει εδώ σε πολύ πιο ανθρώπινο και ευάλωτο τόνο, και του πηγαίνει πολύ.
Το δεύτερο κάστ είναι εξαιρετικό. Ο Toby Jones ως Ollie Weeks είναι η ήσυχη έκπληξη της ταινίας: ο σεμνός τύπος που κανείς δεν παίρνει στα σοβαρά στην αρχή και που αποδεικνύεται ο πιο αξιόπιστος απ' όλους. Η Laurie Holden ως Amanda Dunfrey είναι ένα από τα τελευταία οχυρά της λογικής, ενώ ο Brent Norton του Andre Braugher λειτουργεί ως εξαιρετικό αντίβαρο, ο ορθολογιστής σκεπτικιστής που απλώς αρνείται να πιστέψει όσα συμβαίνουν. Οι William Sadler, Jeffrey DeMunn και Frances Sternhagen δίνουν κι αυτοί ακριβείς, αξέχαστους χαρακτήρες. Στο καστ δεν υπάρχει ούτε ένας αδύναμος κρίκος.
Τι λειτουργεί άψογα
Η μεγαλύτερη δύναμη της Ομίχλης είναι ότι χρησιμοποιεί το πλαίσιο της ταινίας με τέρατα για ένα αμείλικτο κοινωνικό πείραμα. Τα πλάσματα στην ομίχλη είναι απλώς καταλύτες. Το πραγματικό δράμα το προσφέρει η ανθρώπινη φύση.
- Η δυναμική της ομάδας: σπάνια βλέπεις να αποτυπώνεται τόσο πειστικά πώς σχηματίζονται φατρίες, πώς αναδεικνύεται ένας ηγέτης και πώς ένα πλήθος στρέφεται ενάντια στον εαυτό του.
- Ο ρυθμός: η ταινία σφίγγει τη βίδα αργά αλλά σταθερά, και η ένταση ανεβαίνει σχεδόν συνεχώς.
- Η ατμόσφαιρα: η ομίχλη ως οπτικό στοιχείο είναι απλώς ιδιοφυής. Δεν βλέπουμε έξω, δεν ξέρουμε τι υπάρχει εκεί, και η φαντασία μας ζωγραφίζει πάντα κάτι χειρότερο από όσα θα μπορούσε ποτέ να φτιάξει ένα στούντιο ειδικών εφέ.
- Το θάρρος: ο Darabont δεν λυπάται τον θεατή. Η ταινία δεν θέλει να είναι ευχάριστη εμπειρία, και το αναλαμβάνει μέχρι τέλους.
Πού φαίνεται ότι γυρίστηκε το 2007;
Ας είμαστε ειλικρινείς: τα εφέ είναι ο τομέας όπου η Ομίχλη έχει γεράσει περισσότερο. Μερικά από τα ψηφιακά πλάσματα μοιάζουν σήμερα κάπως πλαστικά, και υπάρχουν στιγμές που αντί για τρόμο σκέφτεσαι το rendering. Ευτυχώς όμως το ελάττωμα αυτό ενοχλεί λιγότερο απ' όσο θα περίμενε κανείς, γιατί η ταινία ούτως ή άλλως δεν στηρίζεται στα πλάσματα. Όσο λιγότερα βλέπουμε, τόσο το καλύτερο, και ο Darabont το ξέρει αυτό ως επί το πλείστον.
Όποιος ταυτίζει τον τρόμο κυρίως με ξαφνικά τρομάγματα και αίμα, ίσως βρει κάπως αργό το μεσαίο κομμάτι, όπου η ταινία εστιάζει στους διαλόγους και στο χτίσιμο της έντασης. Για μένα αυτό είναι ακριβώς το πιο δυνατό της σημείο, αλλά καταλαβαίνω ότι δεν το περιμένουν όλοι από μια ταινία με τέρατα.
Μια σημαντική προειδοποίηση: η Ομίχλη είναι ψυχολογικά πολύ βαριά εμπειρία. Δεν είναι από τα φιλμ τρόμου που τα περνάς γελώντας με ένα μπολ ποπκόρν. Μένει στο μυαλό σου και μετά, και δεν φεύγει για μέρες.
Γιατί είναι πιο επίκαιρη σήμερα απ' ό,τι όταν βγήκε;
Η ταινία βγήκε στις αίθουσες το 2007, κι όμως είναι εντυπωσιακό πόσο φρέσκια μοιάζει ακόμη και σήμερα. Οι κρίσεις των τελευταίων χρόνων, οι αγορές πανικού, η κινδυνολογία που ξεφεύγει μέσα σε λίγα λεπτά στα social media, όλα απέδειξαν ότι ο Darabont δεν υπερέβαλλε. Η Ομίχλη μιλά για το τι συμβαίνει όταν η έλλειψη πληροφορίας συναντά τον φόβο, και είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς πιο οικουμενικό θέμα.
Η κυρία Carmody είναι ίσως σήμερα ακόμη πιο τρομακτική απ' ό,τι τότε, γιατί στο μεταξύ όλοι έχουμε δει πώς η πιο δυνατή φωνή μπορεί να μαζέψει οπαδούς. Γι' αυτό η Ομίχλη είναι κάτι παραπάνω από μια καλοφτιαγμένη ταινία με τέρατα: είναι ένας καθρέφτης στον οποίο δεν είναι καθόλου ευχάριστο να κοιτάξεις.
Σε ποιους το προτείνουμε;
- Είναι για σένα αν: Για όσους αγαπούν τον τρόμο με ψυχολογικό βάθος, τα δράματα έντασης σε κλειστούς χώρους, και ενδιαφέρονται περισσότερο για τη σκοτεινή πλευρά της ανθρώπινης φύσης παρά για την ποσότητα του αίματος.
- Καλύτερα να το προσπεράσεις αν: Για όσους ψάχνουν μια ανάλαφρη, διασκεδαστική ταινία με τέρατα για ένα χαλαρό βράδυ, ή δυσκολεύονται με ψυχολογικά βαριές και ανελέητες ταινίες.
Αν σου αρέσει, δες επίσης: The Thing (1982), Alien (1979), Dawn of the Dead (2004), Ένα Ήσυχο Μέρος (2018)
Συχνές ερωτήσεις
Τι πραγματεύεται η Ομίχλη;
Μια παράξενη, απόκοσμη ομίχλη πέφτει πάνω σε μια μικρή αμερικανική πόλη, και μέσα της κινούνται θανάσιμα πλάσματα που δεν ανήκουν σε αυτόν τον κόσμο. Ο David Drayton και ο μικρός του γιος, ο Billy, εγκλωβίζονται στο τοπικό σούπερ μάρκετ μαζί με άλλους κατοίκους, όπου ο φόβος και ο πανικός διαβρώνουν σιγά σιγά την κοινότητα.
Πόση είναι η διάρκεια της Ομίχλης;
Η ταινία διαρκεί 126 λεπτά.
Είναι κατάλληλη η Ομίχλη για παιδιά;
Όχι. Η ταινία είναι τρομακτική, βίαιη και ψυχολογικά πολύ βαριά, οπότε δεν ενδείκνυται για παιδιά.
Ποιος σκηνοθέτησε την Ομίχλη;
Την ταινία σκηνοθέτησε ο Frank Darabont, με πρωταγωνιστές τους Thomas Jane, Marcia Gay Harden, Laurie Holden και Toby Jones.
Πότε κυκλοφόρησε η Ομίχλη στην Ελλάδα;
Η Ομίχλη βγήκε στις ελληνικές αίθουσες στις 13 Δεκεμβρίου 2007.
Θα τολμήσεις μετά να κατέβεις στο σούπερ μάρκετ;
Η Ομίχλη δεν είναι ευχάριστη ταινία, ούτε θέλει να είναι. Είναι ένα ανελέητο, έξυπνο, οδυνηρά ανθρώπινο φιλμ τρόμου που χρησιμοποιεί τα σκηνικά της ταινίας με τέρατα για να θέσει το πιο άβολο ερώτημα: τι θα απογίνουμε όταν η ασφάλεια γύρω μας τελειώσει; Τα εφέ σε σημεία είναι παιδιά της εποχής τους, όμως οι ερμηνείες, κυρίως της Marcia Gay Harden, και η σκληροτράχηλη σκηνοθεσία του Darabont αποζημιώνουν με το παραπάνω. Αν δεν την έχεις δει, κάνε το, αλλά όχι ένα κουρασμένο βράδυ καθημερινής και κατά προτίμηση όχι μόνος. Κι αν την έχεις ήδη δει, μάλλον τη νιώθεις ακόμη στο στομάχι σου. Ένα γερό 9 στα 10, και ένα από τα καλύτερα παραδείγματα ότι το πιο τρομακτικό πλάσμα μερικές φορές είμαστε εμείς οι ίδιοι.