Titane κριτική: μέταλλο, σάρκα και μια ταινία που δεν ξεχνιέται
Υπάρχουν ταινίες που τις βλέπεις και ταινίες που σε βλέπουν εκείνες. Το Titane της Julia Ducournau ανήκει ξεκάθαρα στη δεύτερη κατηγορία: για 108 λεπτά σε κρατά από τον λαιμό και μετά σε αφήνει να φύγεις, αλλά το σημάδι μένει για μέρες. Δεν είναι ψυχαγωγία με τη βολική έννοια της λέξης, και ακριβώς γι' αυτό αξίζει να μιλήσουμε γι' αυτήν.
Βίαιο, αλλόκοτο και εκπληκτικά τρυφερό body horror που διχάζει το κοινό, όμως όποιος συντονιστεί μαζί του θα ζήσει μία από τις πιο τολμηρές κινηματογραφικές εμπειρίες της ζωής του.
Στοιχεία ταινίας
| Πρεμιέρα στην Ελλάδα | 28.10.2021 |
|---|---|
| Σκηνοθεσία | Julia Ducournau |
| Πρωταγωνιστούν | Vincent Lindon, Agathe Rousselle, Garance Marillier, Laïs Salameh, Mara Cissé, Marin Judas |
| Είδος | Δράματα, Θρίλερ, Ταινίες τρόμου |
| Διάρκεια | 108 λεπτά |
| Καταλληλότητα | Κ-18 |
| Χώρα | Βελγικές ταινίες, Γαλλικές ταινίες |
Τι λέει το Titane, αν μπορεί καν να ειπωθεί;
Ήδη ο τίτλος ορίζει το έδαφος. Το τιτάνιο είναι το μέταλλο που αντέχει στη διάβρωση και στη θερμότητα, έχει εξαιρετική αντοχή και γι' αυτό χρησιμοποιείται στην ιατρική για μεταλλικές προθέσεις. Αυτή η εικόνα, το μέταλλο που μπλέκεται με το ανθρώπινο σώμα, διατρέχει όλη την ταινία, και για να είμαστε δίκαιοι δεν αξίζει να αποκαλύψουμε πολλά περισσότερα από πριν.
Αυτό που μπορούμε να πούμε: στο κέντρο βρίσκεται ο χαρακτήρας της Agathe Rousselle, που στους τίτλους τέλους αναφέρεται με εύγλωττο τρόπο ως Alexia / Adrien. Ήδη αυτό το διπλό όνομα δείχνει ότι η ταυτότητα, το σώμα και το φύλο δεν είναι εδώ σκηνικό, αλλά η ραχοκοκαλιά της ταινίας. Δίπλα της ο Vincent Lindon υποδύεται τον Vincent, και η σχέση που ξεδιπλώνεται ανάμεσά τους είναι ο συναισθηματικός πυρήνας του έργου.
Το Titane δεν είναι ταινία που διηγείσαι στους συναδέλφους σου στο διάλειμμα. Είναι περισσότερο εμπειρία παρά ιστορία: διαθέσεις, σοκαριστικές εικόνες και απρόσμενα σιωπηλές στιγμές. Όποιος περιμένει ένα γραμμικό, λογικά δεμένο θρίλερ θα απογοητευτεί. Όποιος όμως είναι διατεθειμένος να αφήσει το τιμόνι, τον περιμένει μια τρομερή διαδρομή.
Julia Ducournau, η κυρία του γαλλικού body horror
Για όσους έχουν δει το Grave, το όνομα της Ducournau είναι από μόνο του προειδοποίηση και υπόσχεση μαζί. Εκεί έδειξε τη ανησυχητική μεταμόρφωση του σώματος και των επιθυμιών μιας νεαρής κοπέλας με τέτοια δύναμη, που κάποιοι θεατές κυριολεκτικά αισθάνθηκαν άσχημα στις προβολές. Το Titane συνεχίζει σε αυτόν τον δρόμο, απλώς ακόμη πιο άγρια και με ακόμη λιγότερους συμβιβασμούς.
Αυτό που κάνει τη Ducournau πραγματικά ξεχωριστή δεν είναι το σοκ, αλλά το ότι πίσω από το σοκ υπάρχει πάντα κάτι βαθιά ανθρώπινο. Στο σινεμά της το σώμα δεν είναι απλώς σάρκα που διαλύεται ή αλλάζει μορφή, είναι ερώτημα: ποιοι είμαστε όταν το σώμα μας δεν μας υπακούει; Τι σημαίνει να ανήκεις σε κάποιον; Στο Titane αυτή η διπλή όψη γίνεται ακόμη πιο κοφτερή, γιατί δίπλα στις πιο βάναυσες στιγμές βρίσκονται και οι πιο συγκινητικές.
Ως σκηνοθέτις δείχνει μια εντυπωσιακή αυτοπεποίθηση. Κάθε κάδρο είναι σκόπιμο, τα χρώματα, ο φωτισμός και ο ρυθμός του μοντάζ σχεδόν υπνωτίζουν. Μπορεί να μη σου αρέσει αυτή η ταινία, αλλά κανείς δεν μπορεί να πει ότι η Ducournau δεν ξέρει ακριβώς τι κάνει.
Agathe Rousselle και Vincent Lindon: δύο σώματα, μία μάχη
Η ερμηνεία της Agathe Rousselle έχει την ορμή ντεμπούτου και είναι από εκείνες για τις οποίες θα μιλάμε και σε χρόνια. Ο ρόλος της είναι ακραίος σωματικά και ψυχικά, συχνά πρέπει να τα μεταδώσει όλα σχεδόν χωρίς λόγια, και το καταφέρνει με τρομακτική ένταση. Είναι ταυτόχρονα τρομακτική, αξιολύπητη και συγκινητική, και αυτό το τρίπτυχο δίνει στην ταινία την κινητήρια δύναμή της.
Ο Vincent Lindon είναι από τους πιο αξιόπιστους και καταξιωμένους ηθοποιούς του γαλλικού σινεμά, και εδώ δείχνει κάτι πραγματικά απρόσμενο. Ο ήρωάς του μοιάζει σκληρός άντρας που γυμνάζει ακούραστα το σώμα του, όμως από πίσω κρύβεται ένας βαθιά πληγωμένος άνθρωπος. Ο Lindon δεν υπερπαίζει, με ένα βλέμμα λέει περισσότερα απ' όσα άλλοι με έναν μονόλογο. Οι κοινές τους σκηνές είναι οι πιο δυνατές στιγμές της ταινίας.
Ανάμεσα στους δεύτερους ρόλους εμφανίζεται και η Garance Marillier, πρωταγωνίστρια του Grave, οπότε οι θαυμαστές της σκηνοθέτιδας θα χαρούν ιδιαίτερα να τη δουν ξανά σε αυτόν τον κόσμο. Το καστ συμπληρώνουν οι Laïs Salameh, Mara Cissé, Marin Judas, Diong-Kéba Tacu και Myriem Akheddiou, η τελευταία ως μητέρα του Adrien.
Τι εντυπωσιάζει: εικόνα, ήχος και τόλμη
Οπτικά το Titane είναι πρώτης κατηγορίας. Ο λαδωμένος, νεοφωτισμένος, μεταλλικός του κόσμος είναι ταυτόχρονα πανέμορφος και αποκρουστικός, και η ταινία παίζει συνειδητά με αυτή την ένταση. Η Ducournau φωτογραφίζει το σώμα και τις μηχανές σαν να ήταν δύο μορφές της ίδιας ύλης, και αυτή η εικαστική ιδέα γλιστρά σιγά σιγά κάτω από το δέρμα του θεατή.
Ο ηχητικός σχεδιασμός είναι εξίσου δυνατός. Οι μηχανές που βρυχώνται, οι ήχοι από κόκαλα και μέταλλο, οι ξαφνικές σιωπές υπάρχουν για να νιώσεις σωματικά αυτό που βλέπεις. Με ακουστικά ή σε μια καλή αίθουσα είναι εμπειρία από μόνη της, ενώ στο σπίτι, με το μισό μυαλό στο κινητό, χάνει πολλή από τη δύναμή της.
- Το μεγαλύτερο προσόν: η ταινία δεν συγκρατεί τον εαυτό της σε τίποτα.
- Η έκπληξη: πίσω από το σοκ κρύβεται αληθινή, επώδυνη τρυφερότητα.
- Το ύφος: δεν μπορείς ούτε για μια στιγμή να το μπερδέψεις με δουλειά άλλου σκηνοθέτη.
Πού λυγίζει το μέταλλο;
Δεν θα ήμουν ειλικρινής αν έλεγα ότι το Titane είναι άψογο. Το πρώτο και το δεύτερο μισό κινούνται αισθητά σε διαφορετικό ρυθμό και τόνο, και αυτή η αλλαγή θα βγάλει πολλούς από την ταινία. Όποιος μετά την άγρια, ανελέητη εισαγωγή περιμένει τον ίδιο ρυθμό, μπορεί να βρει τη συνέχεια αργή.
Ούτε η λογική είναι το δυνατό της σημείο. Η Ducournau δουλεύει περισσότερο με λογική ονείρου παρά με ορθολογική αφήγηση, και όποιος σε κάθε ανατροπή αναρωτιέται πώς είναι δυνατόν να συμβαίνει αυτό, δεν θα το απολαύσει. Γι' αυτό έδωσα στην ιστορία λιγότερους πόντους από τα υπόλοιπα στοιχεία: ο συμβολισμός είναι πλούσιος, όμως η πλοκή κάπου κάπου μοιάζει περισσότερο πρόσχημα για εικόνες και συναισθήματα.
Και φυσικά υπάρχει ο πιο προφανής κίνδυνος: πρόκειται για μια ταινία καθαρά για ενήλικες, εξαιρετικά γραφική. Έχει μερικές σκηνές που πολλοί θα περάσουν με κλειστά μάτια, και αυτό δεν είναι προειδοποίηση από ευγένεια. Αν κάποιος αντέχει δύσκολα την ωμή απεικόνιση σωματικών τραυμάτων, το Titane θα είναι γι' αυτόν μαρτύριο.
Σε ποιους το προτείνουμε;
- Είναι για σένα αν: Για όσους αγαπούν το ευρωπαϊκό σινεμά δημιουργού που σπρώχνει τα όρια, το body horror, και για όσους το Grave ή οι ταινίες του Cronenberg δεν τους τρόμαξαν αλλά τους μάγεψαν.
- Καλύτερα να το προσπεράσεις αν: Όποιος ψάχνει ανάλαφρη βραδινή χαλάρωση, δεν αντέχει τη γραφική βία και τα σωματικά τραύματα ή περιμένει από κάθε ταινία ξεκάθαρη, λογική ιστορία, καλά θα κάνει να μείνει μακριά.
Αν σου αρέσει, δες επίσης: Grave (2016), Crash (1996), Tetsuo: The Iron Man (1989), Videodrome (1983), Under the Skin (2013)
Συχνές ερωτήσεις
Ποιος σκηνοθέτησε το Titane;
Το Titane υπογράφει η Γαλλίδα σκηνοθέτις Julia Ducournau, που έγινε γνωστή με την ταινία Grave.
Πόσο διαρκεί το Titane;
Η ταινία διαρκεί 108 λεπτά.
Πότε κυκλοφόρησε το Titane στην Ελλάδα;
Το Titane βγήκε στις ελληνικές αίθουσες στις 28 Οκτωβρίου 2021.
Ποιοι παίζουν στο Titane;
Στους πρωταγωνιστικούς ρόλους βλέπουμε την Agathe Rousselle (Alexia / Adrien) και τον Vincent Lindon (Vincent), ενώ συμμετέχουν επίσης οι Garance Marillier, Laïs Salameh, Mara Cissé, Marin Judas, Diong-Kéba Tacu και Myriem Akheddiou.
Τι είδους ταινία είναι το Titane;
Βελγογαλλική συμπαραγωγή που αναμειγνύει δράμα, θρίλερ και τρόμο, με έντονα στοιχεία body horror.
Αντέχεις τη λαβή του Titane;
Το Titane δεν θέλει να αρέσει σε όλους, και αυτή είναι η μεγαλύτερη δύναμή του. Η Julia Ducournau έφτιαξε μια ταινία που ταυτόχρονα προκαλεί, αηδιάζει και συγκινεί, ενώ η Agathe Rousselle και ο Vincent Lindon δίνουν ερμηνείες μετά τις οποίες είναι δύσκολο να επιστρέψεις στο χλιαρό μέσο σινεμά. Αν το αντέχει το στομάχι σου και είσαι ανοιχτός σε μια ασυνήθιστη, ονειρική εμπειρία, είναι υποχρεωτικό. Αν διστάζεις, δες πρώτα ένα τρέιλερ και να είσαι ειλικρινής με τον εαυτό σου: η ταινία θα είναι πολύ πιο σκληρή. Για μένα είναι ξεκάθαρο ναι, το ίχνος του μετάλλου έμεινε μαζί μου για μέρες.