Το Νησί, κριτική: η ουτοπία του Michael Bay, όπου η απόδραση μετράει περισσότερο από τη σκέψη
Υπάρχει εκείνη η στιγμή όπου μια ταινία επιστημονικής φαντασίας θέτει ένα ερώτημα, και μετά εμφανίζεται ο Michael Bay και το ανατινάζει. Το Νησί είναι ακριβώς τέτοια ταινία: η πρώτη της ώρα είναι μια απρόσμενα ψυχρή, ανησυχητική δυστοπία, και στη συνέχεια μεταμορφώνεται σε ένα γυαλιστερό κυνηγητό με μεταλλικό θόρυβο. Γι' αυτό εκνευρίζει και διασκεδάζει ταυτόχρονα, και γι' αυτό ακριβώς την ξαναβλέπουμε ακόμη και είκοσι χρόνια μετά.
Έξυπνη βασική ιδέα, αξέχαστη πρώτη πράξη και εντυπωσιακές σκηνές δράσης, όμως το δεύτερο μισό εμπιστεύεται περισσότερο τα πυροτεχνήματα παρά το ίδιο του το θέμα.
Στοιχεία ταινίας
| Original | The Island |
|---|---|
| Πρεμιέρα στην Ελλάδα | 26.8.2005 |
| Σκηνοθεσία | Michael Bay |
| Πρωταγωνιστούν | Ewan McGregor, Scarlett Johansson, Djimon Hounsou, Sean Bean, Steve Buscemi, Michael Clarke Duncan |
| Είδος | Ταινίες δράσης, Θρίλερ, Ταινίες επιστημονικής φαντασίας |
| Διάρκεια | 136 λεπτά |
| Χώρα | Αμερικανικές ταινίες |
Λευκά ρούχα, αποστειρωμένοι διάδρομοι, μια υπόσχεση
Χωρίς spoilers: ο Lincoln 6-Echo και η Jordan-2 Delta ζουν σε μια κλειστή, αυστηρά ελεγχόμενη εγκατάσταση μαζί με εκατοντάδες ακόμη ανθρώπους. Όλοι περιμένουν το ίδιο πράγμα: να κληρωθούν για το Νησί, που σύμφωνα με την ιστορία είναι το μοναδικό κατοικήσιμο μέρος που απέμεινε στη Γη. Αυτή η λοταρία είναι η ελπίδα της κοινότητας, το νόημα της καθημερινότητας και, φυσικά, το πιο βολικό εργαλείο ελέγχου.
Ο Lincoln όμως αρχίζει να κάνει ερωτήσεις. Ανακαλύπτει ότι όλα όσα νόμιζε πως ήξερε για τον εαυτό του και τον κόσμο είναι ψέματα, και ότι το παραμύθι του Νησιού είναι η πιο σκληρή απάτη απ' όλες. Όταν αποκαλύπτεται ότι αξίζουν περισσότερο νεκροί παρά ζωντανοί, το σκάει μαζί με την Jordan. Περισσότερα δεν θα πω, γιατί η μεγαλύτερη δύναμη του πρώτου τρίτου της ταινίας είναι ακριβώς ο τρόπος που στάζει την υποψία σταγόνα σταγόνα.
Το σκηνικό είναι κλασική κληρονομιά της επιστημονικής φαντασίας: μια φαινομενικά τέλεια, κλειστή κοινωνία, της οποίας τις ρωγμές προσέχει ένας και μόνο περίεργος άνθρωπος. Γνώριμο μοτίβο, αλλά δουλεύει καλά, και στην αρχή της ταινίας υπάρχει πράγματι κάτι αποπνικτικό.
Ewan McGregor και Scarlett Johansson: δύο αθώες ψυχές στη μηχανή του κιμά
Ο Ewan McGregor είναι εξαιρετική επιλογή για τον ρόλο του Lincoln. Έχει μια παιδική περιέργεια, ένα αμήχανο, καθαρό βλέμμα που μας κάνει να πιστεύουμε ότι αυτός ο άνθρωπος δεν έχει δει ποτέ τον πραγματικό κόσμο. Μετά το Trainspotting και την τριλογία των prequel του Star Wars, εδώ δείχνει ένα εντελώς διαφορετικό πρόσωπο: λιγότερο χαλαρό, πολύ πιο ευάλωτο.
Η Scarlett Johansson ως Jordan παίρνει λίγο λιγότερο υλικό, αλλά η παρουσία της παραμένει δυνατή. Τότε βρισκόταν σε πλήρη άνοδο και φαίνεται: η κάμερα τη λατρεύει, κι εκείνη ξέρει πώς να δίνει βάρος σε κάθε μικρή κίνηση, ακόμη κι όταν το σενάριο απλώς την τρέχει από τη μια έκρηξη στην άλλη.
Η λίστα των δεύτερων ρόλων είναι εντυπωσιακή. Ο Sean Bean ως Dr. Bernard Merrick είναι ψυχρά ευγενικός και ακριβώς τόσο αναξιόπιστος όσο περιμένουμε από χαρακτήρα του Sean Bean. Ο Albert Laurent του Djimon Hounsou είναι πειθαρχημένος, σκληρός τύπος, που αποδεικνύεται απρόσμενα πολύπλοκος. Ο Steve Buscemi ως James 'Mac' McCord είναι η καλύτερη κωμική ανάσα της ταινίας: κάθε ατάκα του είναι λίγος φρέσκος αέρας ανάμεσα στα αποστειρωμένα σκηνικά. Ο Michael Clarke Duncan εμφανίζεται σε σύντομο αλλά αξέχαστο ρόλο ως Starkweather, και κανείς δεν καταφέρνει να βγάλει περισσότερη ανθρωπιά από μια σκηνή σε λιγότερο χρόνο.
Ο Michael Bay που δεν ξέρει να κόβει ταχύτητα
Ο Michael Bay δεν χρειάζεται συστάσεις: μετά το The Rock, το Armageddon και τα Bad Boys, όλοι ξέρουν ακριβώς τι θα πάρουν από εκείνον. Κορεσμένα χρώματα, κάμερα σε διαρκή κίνηση, μέταλλο, γυαλί, σπίθες, αργή κίνηση. Το ενδιαφέρον με Το Νησί είναι ότι στην πρώτη ώρα ο σκηνοθέτης μοιάζει να συγκρατείται. Οι σκηνές στην εγκατάσταση είναι ψυχρές, σχεδόν κλινικές, και αυτό ταιριάζει στο θέμα: οι λευκές στολές, η ελεγχόμενη διατροφή, το σύστημα που παρακολουθεί τα πάντα δημιουργούν αληθινή δυστοπική ατμόσφαιρα.
Μετά ξεσπά η απόδραση και ο Bay αφήνεται ελεύθερος. Από εκεί και πέρα η ταινία περνά σε άλλο είδος: καταδίωξη σε αυτοκινητόδρομο, εξαρτήματα που εκσφενδονίζονται, καταστροφή απίστευτης κλίμακας. Τεχνικά αυτές οι σκηνές είναι συγκλονιστικές, συχνά σου πέφτει κυριολεκτικά το σαγόνι. Μόνο που στο μεταξύ ξεχνάμε τι ήθελε να πει η ταινία στην αρχή.
Εκεί που η ταινία πραγματικά πετάει
- Η πρώτη πράξη. Η παρουσίαση του κλειστού κόσμου είναι σφιχτή, μυστηριώδης και ανησυχητική, το δυνατότερο κομμάτι της ταινίας.
- Η δράση. Ο Bay είναι εδώ στα καλύτερά του: ο ρυθμός των μεγάλων καταδιώξεων, το μοντάζ και ο ήχος χτυπούν μαζί.
- Το καστ. McGregor, Johansson, Bean, Hounsou, Buscemi και Duncan μαζί είναι ομάδα που σπάνια βλέπεις σε καλοκαιρινή περιπέτεια επιστημονικής φαντασίας.
- Το θέμα. Η αξία της ανθρώπινης ζωής, η εκμετάλλευση, η ευτυχία χτισμένη πάνω σε ψέματα: ερωτήματα που παραμένουν επίκαιρα, ίσως πιο επίκαιρα από ποτέ.
Εκεί που τελειώνει ο αέρας
Το πρόβλημα είναι ότι η διάρκεια των 136 λεπτών μοιράζεται δυσανάλογα. Η ταινία θέτει φιλοσοφικά ερωτήματα και, αντί να τα σκεφτεί ως το τέλος, τα παραμερίζει με τη μία σκηνή δράσης μετά την άλλη. Το ηθικό δίλημμα που κινεί την πρώτη ώρα γίνεται στο δεύτερο μισό κάτι σαν θόρυβος φόντου, που ξεθάβεται πότε πότε για μια ατάκα.
Επιπλέον, η ατμόσφαιρα ταλαντεύεται: από την ψυχρή, στοχαστική δυστοπία περνάμε ξαφνικά σε μια θορυβώδη, γυαλιστερή, κάπου κάπου σχεδόν διαφημιστική αισθητική. Όποιον τον ενοχλεί αυτό, η δεύτερη πράξη μπορεί να τον κουράσει. Όποιος δεν ενοχλείται, θα πάρει ένα άψογα εκτελεσμένο, γρήγορο θέαμα που δεν αφήνει την προσοχή να χαλαρώσει.
Είκοσι χρόνια μετά: πώς έχει γεράσει;
Εκπληκτικά καλά. Ο συνδυασμός ψηφιακών εφέ και πρακτικής καταστροφής πείθει ακόμη και σήμερα, ενώ η εικαστική αντιπαράθεση του αποστειρωμένου μέλλοντος με τον πραγματικό, σκονισμένο, θορυβώδη έξω κόσμο είναι πολύ δυνατή οπτική ιδέα. Και το θέμα, το πόσο αξίζει μια ανθρώπινη ζωή όταν αποφέρει χρήματα σε κάποιον, έχει γίνει πιο αιχμηρό, όχι πιο αμβλύ.
Παραδόξως, Το Νησί είναι από τις λίγες ταινίες του Bay που στην επανάληψη δεν τις θυμόμαστε μόνο για τη δράση. Κουβαλάει το αποτύπωμα μιας καλύτερης, εξυπνότερης ταινίας, που πού και πού διακρίνεται μέσα από τον καπνό των εκρήξεων. Αυτό το αποτύπωμα την κάνει ενδιαφέρουσα και σήμερα.
Σε ποιους το προτείνουμε;
- Είναι για σένα αν: Για όσους αγαπούν τη θεαματική, μεγάλου προϋπολογισμού δράση επιστημονικής φαντασίας και χαίρονται όταν μια δυστοπική ιδέα συνοδεύεται από κανονικές καταδιώξεις. Για τους θαυμαστές του Ewan McGregor και της Scarlett Johansson είναι υποχρεωτική.
- Καλύτερα να το προσπεράσεις αν: Όσοι περιμένουν βαθιά, αργά ξεδιπλωμένη φιλοσοφική επιστημονική φαντασία θα απογοητευτούν στο δεύτερο ημίχρονο. Ούτε οι πολέμιοι του στιλ του Michael Bay θα αλλάξουν γνώμη εδώ.
Αν σου αρέσει, δες επίσης: Gattaca (1997), Logan's Run (1976), Minority Report (2002), Never Let Me Go (2010), The Rock (1996)
Συχνές ερωτήσεις
Τι πραγματεύεται η ταινία Το Νησί;
Ο Lincoln 6-Echo και η Jordan-2 Delta ζουν σε μια αυστηρά ελεγχόμενη εγκατάσταση και ελπίζουν να επιλεγούν για το Νησί, το τελευταίο κατοικήσιμο μέρος της Γης. Ο Lincoln ανακαλύπτει ότι όλα είναι ψέμα και, όταν αποκαλύπτεται ότι αξίζουν περισσότερο νεκροί παρά ζωντανοί, δραπετεύει μαζί με την Jordan.
Πόση διάρκεια έχει Το Νησί;
Η ταινία διαρκεί 136 λεπτά.
Ποιος σκηνοθέτησε Το Νησί;
Την ταινία σκηνοθέτησε ο Michael Bay.
Πότε κυκλοφόρησε Το Νησί στην Ελλάδα;
Η ταινία έκανε πρεμιέρα στους ελληνικούς κινηματογράφους στις 26 Αυγούστου 2005.
Ποιοι πρωταγωνιστούν στο Νησί;
Στους πρωταγωνιστικούς ρόλους βλέπουμε τον Ewan McGregor και τη Scarlett Johansson, ενώ εμφανίζονται επίσης οι Djimon Hounsou, Sean Bean, Steve Buscemi και Michael Clarke Duncan.
Θα ανέβεις με τον Lincoln στο τρένο της απόδρασης;
Ναι, αλλά να ξέρεις πού ανεβαίνεις. Το Νησί είναι μια δυστοπία με εξαιρετικό ξεκίνημα, που στα μισά του δρόμου αποφασίζει ότι προτιμά να γίνει ταινία δράσης, και ο Michael Bay εκτελεί αυτή την απόφαση με όλη του τη δύναμη. Αν ένα χαλαρό βράδυ θέλεις γρήγορη, θεαματική και παρ' όλα αυτά προβληματιστική επιστημονική φαντασία, μπορείς να διαλέξεις πολύ χειρότερα. Απλώς μην περιμένεις να είναι στο τέλος τόσο έξυπνη όσο ήταν στην αρχή. Η βαθμολογία μου: 7/10, και ένας ολόκληρος βαθμός από αυτούς ανήκει στον Steve Buscemi.