The Island recensie: Michael Bays utopie waar vluchten belangrijker is dan nadenken
Soms stelt een sciencefictionfilm een goede vraag, en dan loopt Michael Bay binnen en blaast die vraag op. The Island is precies zo'n film. Het eerste uur is een verrassend kille, verontrustende dystopie, daarna schakelt de film over op een glimmende, metaalachtig lawaaiige jacht. Daardoor is hij tegelijk irritant en vermakelijk, en juist daarom kijken we hem twintig jaar later nog steeds.
Een slim uitgangspunt, een onvergetelijk eerste bedrijf en indrukwekkende actie, maar de tweede helft vertrouwt meer op vuurwerk dan op het eigen thema.
Filmgegevens
| Première in Nederland | 11.8.2005 |
|---|---|
| Regie | Michael Bay |
| Cast | Ewan McGregor, Scarlett Johansson, Djimon Hounsou, Sean Bean, Steve Buscemi, Michael Clarke Duncan |
| Genre | Actiefilms, Thrillers, Sciencefictionfilms |
| Speelduur | 136 min |
| Leeftijdsclassificatie | 12 |
| Land | Amerikaanse films |
Witte kleren, steriele gangen en een belofte
Zonder spoilers: Lincoln 6-Echo en Jordan-2 Delta wonen samen met honderden anderen in een afgesloten, streng gecontroleerd complex. Iedereen wacht op hetzelfde: uitgeloot worden voor het Eiland, volgens het verhaal de enige plek op aarde die nog bewoonbaar is. Die loterij geeft de gemeenschap hoop, geeft de dagen zin en is natuurlijk ook het handigste middel om iedereen in het gareel te houden.
Maar Lincoln begint vragen te stellen. Hij ontdekt dat alles wat hij over zichzelf en de wereld dacht te weten een leugen is, en dat het verhaal over het Eiland het wreedste bedrog van allemaal is. Als blijkt dat ze dood meer waard zijn dan levend, slaat hij samen met Jordan op de vlucht. Meer verklap ik niet, want de grootste kracht van het eerste deel zit juist in de manier waarop het wantrouwen druppelsgewijs wordt opgebouwd.
De opzet is klassiek sciencefictionerfgoed: een schijnbaar perfecte, gesloten samenleving waarvan de scheuren door één nieuwsgierig mens worden opgemerkt. Een bekend motief, maar het werkt, en het begin van de film heeft echt iets beklemmends.
Ewan McGregor en Scarlett Johansson: twee naïeve zielen in de gehaktmolen
Ewan McGregor is een uitstekende keuze voor Lincoln. Hij heeft iets kinderlijk nieuwsgierigs, een onbeholpen, heldere blik waardoor je gelooft dat deze man nog nooit de echte wereld heeft gezien. Na Trainspotting en de Star Wars prequels laat hij hier een heel andere kant zien: minder losjes, veel kwetsbaarder.
Scarlett Johansson krijgt als Jordan iets minder materiaal, maar haar aanwezigheid is sterk. Haar carrière zat toen volop in de lift, en dat zie je: de camera is dol op haar, en ze weet gewicht te leggen in de kleinste reactie, ook als het script haar vooral van de ene explosie naar de volgende laat rennen.
De bijrollen zijn indrukwekkend. Sean Bean is als Dr. Bernard Merrick ijzig beleefd en precies zo onbetrouwbaar als je van een Sean Bean personage verwacht. Djimon Hounsou speelt Albert Laurent als een gedisciplineerde, harde vent die verrassend gelaagd blijkt. Steve Buscemi is als James 'Mac' McCord het beste komische ventiel van de film: elke zin van hem is een frisse wind tussen de steriele decors. Michael Clarke Duncan duikt op in een korte maar memorabele rol als Starkweather, en niemand haalt in minder tijd meer menselijkheid uit een scène.
Michael Bay, die niet kan afremmen
Michael Bay hoeft geen introductie. Na The Rock, Armageddon en Bad Boys weet iedereen wat je van hem krijgt: verzadigde kleuren, een camera die nooit stilstaat, metaal, glas, vonken, slow motion. Het interessante aan The Island is dat de regisseur zich in het eerste uur lijkt in te houden. De scènes in het complex zijn koel, bijna klinisch, en dat past bij het thema: de witte uniformen, het gecontroleerde dieet en het alziende systeem zorgen voor een echte dystopische sfeer.
Dan breekt de ontsnapping los en gaat Bay helemaal los. Vanaf dat moment stapt de film een ander genre in: achtervolgingen op de snelweg, rondvliegende onderdelen, verwoesting op ongekende schaal. Technisch zijn die scènes fenomenaal, je mond valt regelmatig letterlijk open. Alleen vergeet je onderweg wat de film aan het begin eigenlijk wilde zeggen.
Waar de film echt vleugels krijgt
- Het eerste bedrijf. De introductie van de gesloten wereld is strak, mysterieus en verontrustend, het sterkste deel van de film.
- De actie. Bay op zijn best: het ritme van de grote achtervolgingen, de montage en het geluid komen allemaal tegelijk binnen.
- De cast. McGregor, Johansson, Bean, Hounsou, Buscemi en Duncan vormen samen een ploeg die je zelden ziet in een zomerse sciencefiction actiefilm.
- Het thema. De waarde van een mensenleven, uitbuiting, geluk dat op een leugen is gebouwd: vragen die nog altijd actueel zijn, misschien wel actueler dan ooit.
Waar de lucht opraakt
Het probleem is dat de speelduur van 136 minuten scheef verdeeld is. De film werpt filosofische vragen op, maar in plaats van ze uit te werken schuift hij ze telkens opzij met weer een nieuwe actiescène. Het ethische dilemma dat het eerste uur aandrijft, is in de tweede helft vooral achtergrondruis, dat af en toe met een enkele zin weer even van stal wordt gehaald.
Ook de toon schommelt: de koude, tot nadenken stemmende dystopie wordt ineens luid en glimmend, met hier en daar bijna de esthetiek van een reclamespot. Wie zich daaraan stoort, zal het tweede bedrijf vermoeiend vinden. Wie daar geen moeite mee heeft, krijgt een vakkundig gemaakte, vlotte film die je aandacht geen moment laat verslappen.
Twintig jaar later: hoe is hij oud geworden?
Verrassend goed. De mix van digitale effecten en echte, praktische verwoesting overtuigt nog steeds, en de beeldtaal, waarin de steriele toekomst tegenover de rauwe, stoffige, lawaaiige buitenwereld staat, is een bijzonder sterk visueel idee. En het thema, hoeveel een mensenleven waard is als het iemand geld oplevert, is eerder scherper dan botter geworden.
Vreemd genoeg is The Island een van de weinige Bay films die je bij herhaling niet alleen om de actie bijblijven. Er zit de afdruk van een betere, slimmere film in, die af en toe door de rook van de explosies heen schemert. Juist die afdruk maakt hem vandaag nog interessant.
Voor wie raden we hem aan?
- Iets voor jou als: Voor wie houdt van spectaculaire sciencefiction actie met een flink budget en het fijn vindt om naast een dystopisch idee ook stevige achtervolgingen te krijgen. Voor fans van Ewan McGregor en Scarlett Johansson verplichte kost.
- Sla hem liever over als: Wie diepgaande, langzaam ontvouwende filosofische sciencefiction verwacht, wordt in de tweede helft teleurgesteld. En wie niets van de stijl van Michael Bay moet hebben, zal zich hier niet laten bekeren.
Vind je dit leuk, bekijk dan ook: Gattaca (1997), Logan's Run (1976), Minority Report (2002), Never Let Me Go (2010), The Rock (1996)
Veelgestelde vragen
Waar gaat The Island over?
Lincoln 6-Echo en Jordan-2 Delta wonen in een streng gecontroleerd complex en hopen uitgekozen te worden voor het Eiland, de laatste bewoonbare plek op aarde. Lincoln ontdekt dat alles een leugen is, en als blijkt dat ze dood meer waard zijn dan levend, vlucht hij samen met Jordan.
Hoe lang duurt The Island?
De film duurt 136 minuten.
Wie heeft The Island geregisseerd?
De film is geregisseerd door Michael Bay.
Wanneer kwam The Island in Nederland uit?
The Island ging in Nederland op 11 augustus 2005 in première.
Wie spelen er mee in The Island?
De hoofdrollen zijn voor Ewan McGregor en Scarlett Johansson, met daarnaast Djimon Hounsou, Sean Bean, Steve Buscemi en Michael Clarke Duncan.
Stap jij samen met Lincoln in de vluchttrein?
Ja, maar weet waar je instapt. The Island is een dystopie die geweldig begint en halverwege besluit liever een actiefilm te zijn, en Michael Bay voert dat besluit met volle overgave uit. Zin in vlotte, spectaculaire en toch prikkelende sciencefiction op een rustige avond? Dan kun je veel slechter kiezen. Verwacht alleen niet dat hij aan het eind nog net zo slim is als aan het begin. Mijn score: 7/10, waarvan één hele punt naar Steve Buscemi gaat.