Gremlins recensie: het schattigste huisdier dat je nooit na middernacht mag voeren
Er is een harig wezentje met drie simpele regels, en natuurlijk worden ze alle drie overtreden. Gremlins is al decennia niet weg te denken omdat de film tegelijk een knuffelig familiesprookje en brutale, kwaadaardige horror is. De film van Joe Dante bijt nog steeds alsof hij gisteren is opgenomen.
Een anarchistische, grappige en verrassend gemene monsterkomedie die uitgroeide tot een van de leukste cultfilms van de jaren tachtig.
Filmgegevens
| Première in Nederland | 20.7.1990 |
|---|---|
| Regie | Joe Dante |
| Cast | Zach Galligan, Phoebe Cates, Hoyt Axton, Frances Lee McCain, Corey Feldman, Keye Luke |
| Genre | Fantasyfilms, Horrorfilms, Komedies |
| Speelduur | 106 min |
| Leeftijdsclassificatie | 12 |
| Land | Amerikaanse films |
Drie regels die iedereen breekt
Het idee achter Gremlins is zo eenvoudig dat het bijna een sprookje lijkt. Billy krijgt een nieuw huisdier, de op een knuffelbeer lijkende Gizmo, en daarbij een korte gebruiksaanwijzing: geen water, uit de buurt van fel licht, en het allerbelangrijkste: hoe hard hij ook piept of smeekt, nooit eten na middernacht.
Wie weleens een film heeft gezien, weet dat zulke regels alleen worden uitgesproken om ze daarna stuk voor stuk te breken. Billy doet dat ook, en vanaf dat moment loopt alles uit de hand. Door het water begint Gizmo zich te vermenigvuldigen, en de snack na middernacht verandert zijn nakomelingen in grijnzende, kwaadaardige wezens. Die gremlins trekken eropuit om het rustige stadje op zijn kop te zetten, en zodra ze het zwembad vinden, komen ze er met duizenden tegelijk uit.
Het geniale is dat je de ramp ziet aankomen en er toch van geniet hoe hij langzaam vorm krijgt. Het is als het opzetten van een rij dominostenen: je weet dat ze omvallen, de vraag is alleen met hoeveel kabaal.
Joe Dante, de vriendelijke anarchist
Joe Dante begrijpt precies wat een monsterfilm tegelijk eng en belachelijk maakt. Hij weigert te kiezen, en dat is de grootste kracht van de film. Het ene moment is Gremlins een kleinsteedse idylle, het volgende echte horror, en daarna weer pure slapstick die je eerder in een Looney Tunes-tekenfilm zou verwachten.
Dante is zichtbaar dol op zijn monsters. De boosaardige wezens zijn geen gezichtsloze beesten, maar brutale, chaotische feestbeesten die net zo genieten van vernielen als een stel scholieren in een leegstaand gebouw. Daardoor zijn ze grappig, en daardoor zijn ze ook een beetje eng: er zit geen enkele logica achter, alleen de lol van iets kapotmaken.
Ook het tempo zit slim in elkaar. De film stort zich niet meteen in de chaos, maar geeft je de tijd om Gizmo en het stadje in je hart te sluiten. Als de hel dan losbreekt, staat er echt iets op het spel.
Gizmo en de cast
Laten we eerlijk zijn: de echte ster van de film is Gizmo. Weinig filmwezens veroveren zo snel het hart van de kijker. Grote ogen, zachte vacht, onschuldige blik. Wie er daarna niet zelf een mee naar huis wil nemen, is waarschijnlijk van steen.
Van de menselijke cast speelt Zach Galligan als Billy de klassieke aardige tiener, sympathiek en precies onhandig genoeg. Phoebe Cates geeft als Kate het verhaal wat warmte en nuchterheid. Hoyt Axton als Rand Peltzer en Frances Lee McCain als Lynn Peltzer vormen het gezin, waarbij McCain verrassend veel bijdraagt aan de hardere kant van de film.
Ook in de bijrollen duiken bekende gezichten op: Corey Feldman als Pete, een vaste waarde in de tienerfilms van de jaren tachtig, Keye Luke als de mysterieuze, wijze Grootvader, en Dick Miller die als Mr. Futterman sterk karakterwerk levert. Het acteerwerk is niet de grootste troef van de film, maar iedereen doet precies wat het genre vraagt.
Poppen, slijm en tastbare chaos
Gremlins komt uit de tijd dat monsters nog fysiek op de set stonden. Na decennia vol digitale effecten is dat een van de grootste schatten van de film. De wezens zijn tastbaar, slijmerig en gerimpeld, en juist daardoor werken ze. Ze hebben iets houterigs en mechanisch dat soms komisch en soms ronduit griezelig is.
De transformaties en de massascènes maken nog altijd indruk, zeker als je bedenkt hoeveel handwerk erin zit. Een hedendaagse kijker ziet misschien af en toe de grenzen van de poppen, maar dat is eerder charme dan gebrek. Het is als oud speelgoed: wat versleten, maar voor geen goud zou je het weggeven.
De muziek versterkt de sfeer flink: speels en dreigend tegelijk, net als de film zelf.
Waar de weegschaal doorslaat
Niet alles heeft de tand des tijds even goed doorstaan. Het eerste deel kan traag aanvoelen voor wie alleen voor de monsters komt, en een deel van de stadsbewoners is eerder een functie dan een echt personage. Het menselijke verhaal voelt soms als niet meer dan een lijst rond de capriolen van de wezens.
Verder is het goed om te weten: dit is geen kinderfilm, hoe schattig de poster ook is. Er zitten wrede, bloederige en echt enge momenten in die jonge kinderen flink kunnen laten schrikken. Menig gezin heeft zich door de knuffel op de affiche laten verleiden tot het idee dat het een sprookjesfilm was.
Maar dat zijn details in een film die zo zelfverzekerd met tonen speelt.
Waarom hij nooit slijt
Het geheim van Gremlins is dat de film een echt sprookje vertelt: let op wat je cadeau krijgt en houd je aan de regels. Die oeroude, bijna volkse logica botst met een brutale popcultuurmonsterfilm, en het resultaat is volstrekt uniek. De film knipoogt tegelijk naar horrorfans, naar het publiek van familiefilms en naar iedereen die het heerlijk vindt om een keurig wereldje in stukken te zien vallen.
Geen wonder dat Gizmo een icoon van de jaren tachtig werd en dat de film van generatie op generatie wordt doorgegeven. Hij werkt bij elke herziening, en is als volwassene misschien nog leuker, omdat je dan pas echt ziet hoeveel brutale zwarte humor erin zit.
Voor wie raden we hem aan?
- Iets voor jou als: Voor wie houdt van zwarte humor, handgemaakte monsters en cultfilms uit de jaren tachtig. Ideaal voor nostalgische volwassenen en oudere tieners op een avond op de bank.
- Sla hem liever over als: Voor gezinnen met jonge kinderen die door de schattige poster een sprookjesfilm verwachten. En ook niet voor wie op zoek is naar strak gepolijst digitaal spektakel.
Vind je dit leuk, bekijk dan ook: Ghostbusters (1984), The Goonies (1985), E.T. the Extra-Terrestrial (1982), Gremlins 2: The New Batch (1990)
Veelgestelde vragen
Waar gaat Gremlins over?
Billy krijgt een op een knuffelbeer lijkend huisdier, Gizmo, met drie strenge regels. Als hij die breekt, begint Gizmo zich te vermenigvuldigen en veranderen de nakomelingen in kwaadaardige gremlins die het stadje op zijn kop zetten.
Wat zijn de regels voor Gizmo?
Hij mag niet nat worden, moet uit de buurt van fel licht blijven en mag nooit na middernacht eten krijgen.
Hoe lang duurt Gremlins?
De film duurt 106 minuten.
Kun je Gremlins met kinderen kijken?
Alleen met oudere kinderen. Ondanks de schattige hoofdrol zitten er enge en gewelddadige scènes in, dus de film is niet geschikt voor jonge kinderen.
Wie regisseerde Gremlins?
De film is geregisseerd door Joe Dante.
Voeren we hem nog één keer na middernacht?
Zeker weten. Gremlins hoort bij de zeldzame films die niet verouderen maar rijpen. Schattig en gemeen, grappig en eng, en dat allemaal met een ambachtelijke zorg die je tegenwoordig nauwelijks nog ziet. Nog niet gezien? Inhalen. Wel gezien? Tijd om hem weer eens op te zetten. Eén tip: berg de snacks op voordat de klok twaalf slaat.
Kinoster-beoordeling: 8,5/10