Gremlins inceleme: Gece yarısından sonra asla beslenmemesi gereken en sevimli evcil hayvan
Tüylü küçük bir yaratık var ve ona dair üç basit kural. Elbette üçü de çiğneniyor. Gremlins yıllardır aklımızdan çıkmıyor, çünkü aynı anda hem sarılmalık bir aile masalı hem de yaramaz, kötücül bir korku filmi. Joe Dante'nin filmi bugün hâlâ dün çekilmiş gibi ısırıyor.
Anarşist, komik ve şaşırtıcı derecede sert bir canavar komedisi. Seksenlerin en sevilen kült filmlerinden biri olmayı hak ediyor.
Film bilgileri
| Original | Gremlins 2: The New Batch |
|---|---|
| Yönetmen | Joe Dante |
| Oyuncular | Zach Galligan, Phoebe Cates, Hoyt Axton, Frances Lee McCain, Corey Feldman, Keye Luke |
| Tür | Fantastik filmler, Korku filmleri, Komediler |
| Süre | 106 dk |
| Ülke | Amerikan filmleri |
Herkesin çiğnediği üç kural
Gremlins'in çıkış noktası neredeyse bir masal kadar sade. Billy'ye yeni bir evcil hayvan hediye edilir: pelüş oyuncağı andıran Gizmo. Yanında da kısa bir kullanım kılavuzu gelir. Suyla temas etmeyecek, parlak ışıktan uzak tutulacak ve en önemlisi, ne kadar ağlarsa ağlasın, ne kadar yalvarırsa yalvarsın, gece yarısından sonra asla yemek yemeyecek.
Biraz film izlemiş herkes bilir ki bu kurallar zaten çiğnensin diye söylenir. Billy de hepsini tek tek çiğner ve her şey o noktada çığırından çıkar. Su değince Gizmo çoğalmaya başlar, gece yarısından sonraki ziyafet ise yavruları sırıtan, kötü niyetli, haylaz yaratıklara dönüştürür. Bu gremlinler kasabanın huzurunu dağıtmak için yola koyulur ve yüzme havuzuna daldıklarında artık binlercesi ortalığa yayılır.
Filmin dehası şurada: Felaketi önceden görüyoruz ama yavaş yavaş kurulmasını izlemekten yine de keyif alıyoruz. Domino taşlarını dizmek gibi. Devrileceklerini biliyoruz, tek merak ettiğimiz ne kadar gürültüyle devrilecekleri.
Joe Dante, sevimli bir anarşist
Joe Dante, bir canavar filmini aynı anda hem korkutucu hem gülünç yapan şeyin ne olduğunu çok iyi biliyor. İkisi arasında seçim yapmaya hiç niyeti yok ve filmin en büyük gücü de bu. Gremlins bir an huzurlu bir kasaba hikâyesi, bir sonraki an gerçek bir korku filmi, hemen ardından da ancak bir Looney Tunes çizgi filminde beklenecek türden absürt bir şaklabanlık.
Dante canavarlarına bayıldığını saklamıyor. Kötü yaratıklar yüzsüz canavarlar değil; arsız, dağınık, partici serseriler. Yıkımdan, terk edilmiş bir binayı darmadağın eden bir okul çetesi kadar zevk alıyorlar. Komik olmalarının sebebi de bu, biraz ürkütücü olmalarının sebebi de: İçlerinde hiçbir mantık yok, sadece bir şeyleri kırıp dökmenin neşesi var.
Temposu da akıllıca. Film kaosa dalmak için acele etmiyor, Gizmo'yu ve kasaba ortamını sevmemize zaman tanıyor. Böylece kıyamet koptuğunda kaybedecek bir şeyimiz oluyor.
Gizmo ve oyuncu kadrosu
Açık konuşalım: Filmin asıl yıldızı Gizmo. Seyircinin kalbine bu kadar hızlı giren sinema yaratığı çok azdır. Kocaman gözler, yumuşacık tüyler, masum bakışlar. Bunları gördükten sonra eve bir tane götürmek istemeyen biri varsa, büyük ihtimalle taştan yapılmıştır.
İnsan karakterler arasında Zach Galligan, Billy rolünde klasik iyi kalpli genç tiplemesini olması gerektiği gibi, sevimli ve biraz sakar bir şekilde oynuyor. Phoebe Cates, Kate olarak hikâyeye sıcaklık ve gerçeklik katıyor. Hoyt Axton Rand Peltzer, Frances Lee McCain ise Lynn Peltzer rolünde aile ortamını kuruyor ve McCain'in rolü filmin sert yüzüne şaşırtıcı ölçüde katkı sağlıyor.
Yan rollerde de tanıdık yüzler var: Seksenlerin gençlik filmlerinin müdavimlerinden Corey Feldman Pete olarak karşımıza çıkıyor, Keye Luke Büyükbaba rolünde gizemli ve bilge figürü canlandırıyor, Dick Miller ise Mr. Futterman olarak harika bir karakter oyunculuğu çıkarıyor. Oyunculuk filmin ana cazibesi değil, ama herkes türün gerektirdiğini tam olarak yapıyor.
Kuklalar, salya ve elle tutulur bir kaos
Gremlins, canavarların set üzerinde gerçekten fiziksel olarak bulunduğu bir dönemin filmi. Dijital efektlerle dolu yıllardan sonra bugün bu, filmin en değerli hazinelerinden biri. Yaratıklar elle tutulur, yapış yapış, buruşuk ve tam da bu yüzden işe yarıyor. İçlerinde bazen komik, bazen düpedüz tüyler ürpertici, sakar ve mekanik bir şey var.
Dönüşüm sahneleri ve kalabalık sahneler hâlâ etkileyici, özellikle de ne kadar el emeği gerektirdiklerini düşününce. Bugünün seyircisi kuklaların sınırlarını zaman zaman fark edebilir, ama bu bir kusurdan çok bir çekicilik. Eskimiş ama dünyaları verseler elden çıkarmayacağımız eski bir oyuncak gibi.
Müzik de atmosfere çok şey katıyor: aynı anda hem oyuncu hem tehditkâr, tıpkı filmin kendisi gibi.
Terazi nerede şaşıyor
Her şey zamana direnemiyor. Sırf canavarlar için oturan biri için filmin ilk bölümü yer yer yavaş gelebilir, kasaba karakterlerinin bir kısmı da gerçek bir karakterden çok bir işlevden ibaret. İnsan hikâyesi bazen yaratıkların şaklabanlıklarının etrafına çekilmiş bir çerçeve gibi kalıyor.
Hazırlıklı olunması gereken bir şey daha var: Afiş ne kadar sevimli olursa olsun bu film bir çocuk masalı değil. İçinde küçük bir çocuğu ciddi şekilde sarsabilecek acımasız, kanlı ve gerçekten korkutucu anlar var. Pelüş figür yüzünden çizgi film tadında bir şey bekleyip yanılan çok aile oldu.
Yine de bunlar, ton oyunlarını bu kadar özgüvenle oynayan bir film için küçük ayrıntılar.
Neden hiç eskimiyor
Gremlins'in sırrı, gerçek bir masal anlatması: Hediye olarak ne aldığına dikkat et ve kurallara uy. Bu kadim, neredeyse halk masalı mantığı arsız, pop kültürle dolu bir canavar filmiyle buluşuyor ve ortaya bambaşka bir şey çıkıyor. Film aynı anda korku hayranlarına, aile sineması seyircisine ve düzenli küçük bir dünyanın paramparça oluşunu izlemeyi sevenlere göz kırpıyor.
Gizmo'nun seksenlerin ikonlarından biri olması ve filmin kuşaktan kuşağa aktarılması hiç şaşırtıcı değil. Yeniden izlediğinizde de işe yarıyor, hatta yetişkin gözüyle belki daha da keyifli, çünkü içindeki arsız, kara mizahın ne kadar bol olduğu ancak o zaman tam olarak fark ediliyor.
Kimlere öneriyoruz?
- Tam sana göre, eğer: Kara mizahı, elle yapılmış canavarları ve seksenlerin kült filmlerini sevenler için. Nostalji arayan yetişkinler ve büyük gençler için kusursuz bir akşam programı.
- Pas geçsen iyi olur, eğer: Sevimli afişe bakıp çizgi film tadında bir şey bekleyen küçük çocuklu aileler için uygun değil. Modern, dijital olarak cilalanmış görsellik arayanlara da hitap etmiyor.
Beğendiysen bunlara da göz at: Ghostbusters (1984), The Goonies (1985), E.T. the Extra-Terrestrial (1982), Gremlinler 2 (1990)
Sıkça sorulan sorular
Gremlins neyi anlatıyor?
Billy'ye pelüş oyuncağı andıran Gizmo adında bir evcil hayvan, üç katı kuralla birlikte hediye edilir. Billy kuralları çiğneyince Gizmo çoğalmaya başlar, yavrular da kötü yaratıklara dönüşüp kasabayı birbirine katar.
Gizmo'yla ilgili kurallar neler?
Suyla temas etmemeli, parlak ışıktan uzak tutulmalı ve gece yarısından sonra asla beslenmemeli.
Gremlins kaç dakika?
Film 106 dakika sürüyor.
Gremlins çocuklarla izlenir mi?
Sadece büyük çocuklarla. Sevimli kahramanına rağmen filmde korkutucu ve şiddet içeren sahneler var, küçük çocuklar için uygun değil.
Gremlins'i kim yönetti?
Filmin yönetmeni Joe Dante.
Gece yarısından sonra bir kez daha besleyelim mi?
Kesinlikle. Gremlins yaşlanmayan, sadece demlenen o nadir filmlerden. Sevimli ve kötücül, komik ve korkutucu; üstelik bugün pek örneği kalmamış bir zanaatkâr özeniyle yapılmış. İzlemediyseniz hemen telafi edin, izlediyseniz yeniden açmanın tam zamanı. Yalnızca bir tavsiye: Saat gece yarısını vurmadan atıştırmalıkları kaldırın.
Kinoster puanı: 8,5/10