Juste une illusion ön inceleme: Nakache ve Toledano bizi 1985 Paris'ine, ergenliğin en karmaşık yılına götürüyor
Bir çocuğun on üç yaşına yaklaşırken büyüklerin de aslında hiçbir şey bilmediğini fark ettiği bir an vardır. O an insan hem özgürleşir hem de korkar. Juste une illusion tam olarak bu anı yakalamak istiyor: 1985'te, Paris'in banliyölerinde, Can Dostum'un yönetmen ikilisinin elinde. Filmi henüz izlemedik ama yılın en sıcak sürprizlerinden biri olması için her şey yerli yerinde görünüyor.
Kâğıt üzerinde kusursuz bir kış filmi: nostaljik, komik, acıtan. Yönetmenler kitsch'e kaymazsa kalbe doğrudan dokunabilir.
Film bilgileri
| Yönetmen | Olivier Nakache, Éric Toledano |
|---|---|
| Oyuncular | Simon Boublil, Louis Garrel, Camille Cottin, Pierre Lottin, Alexis Rosenstiehl, Jeanne Lamartine |
| Tür | Komediler |
| Süre | 114 dk |
| Ülke | Fransız filmleri |
Konusu ne? Çocuklukla yetişkinlik arasındaki ara bölgede bir oğlan
Yıl 1985. Vincent on üç yaşına girmek üzere ve Paris'in banliyösünde sıradan, orta sınıf bir ailede yaşıyor. Abisi mesafeli, anne babası durmadan kavga ediyor, kendisi de artık çocuk sayılmadığı ama kimsenin henüz yetişkin gözüyle bakmadığı o tuhaf eşikte duruyor. Film onun gözünden, bu yaşta insanın üstüne aynı anda yağan her şeyi sorguluyor: kimlik, arkadaşlık, aile, din, arzu ve tabii ki ilk aşk.
Filmin tanıtım metni güzel bir cümleyle bitiyor: dünyayı değiştirebileceğimiz umudunun henüz bir yanılsamadan ibaret görünmediği o çocukluk dönemine dair bir komedi. Bu cümle bana filmin tonu hakkında herhangi bir özetten daha fazlasını anlatıyor. Gürültülü bir gençlik komedisi beklememek lazım. Daha çok, Fransızların ustası olduğu o buruk, gülümseten melankoliye hazırlıklı olmak gerek.
Vincent'ın başına tam olarak ne geleceğini, ilk aşkının kim olacağını, aile içindeki gerginliğin nereye varacağını şimdilik bilmiyoruz. Açıkçası bilmemek daha iyi. Bu tür filmlerde asıl mesele olay örgüsü değil, anlar: berbat geçen ilk buluşma, anne babanın tek kelime etmeden birbirine bağırdığı bir akşam yemeği, belki de sandığı kadar mesafeli olmayan abiyle gece yarısı yapılan bir konuşma.
Can Dostum'un yaratıcıları yeni bir alanda
Olivier Nakache ve Éric Toledano isimleri bizde de tanıdık geliyor, çünkü Can Dostum onların imzasını taşıyor. O film, bir Fransız komedisinin kalbinden ödün vermeden dünya çapında sevilebileceğini kanıtlamıştı. İkilinin en büyük gücü her zaman kahkahayla duygusallığı aynı sahneden çıkarabilmeleri oldu, ucuz esprilere de nadiren başvururlar.
Juste une illusion ise farklı türde bir sınav. Burada birbirine taban tabana zıt iki dünyadan gelen, sürtüşmeleri mizahı kendiliğinden üreten iki yetişkin yok. Bir ergenin iç dünyasını, üstelik geride kalmış bir dönemde perdeye taşımak gerekiyor. Bu çok daha ince bir iş: fazla tatlı olursa kitsch'e döner, fazla acı olursa komedinin hafifliği kaybolur. İkilinin şimdiye kadarki kariyerine bakınca onlara güveniyorum ama daha yavaş, daha samimi bir tempoyu nasıl taşıyacaklarını da merak ettiğimi itiraf etmeliyim.
Yılın ve mekânın seçimi de insana fazlasıyla kişisel geliyor. Filmin ne kadar otobiyografik olduğunu bilmiyoruz, böyle bir iddiada da bulunmayacağım. Ama konu, insanın kitaplardan değil kendi çocukluğundan çıkardığı türden bir konu.
Oyuncular: merkezde bir ergen, etrafında deneyimli isimler
Oyuncu listesinin en başında Simon Boublil var ve bu çok şey söylüyor. Böyle bir film, genç başrolün ne kadar inandırıcı olduğuna göre ya ayakta kalır ya çöker. Kamera iki saat boyunca bir ergenin yüzünde duracaksa, o yüzün bir şeyler anlatması gerekir. Vincent'ı onun oynayıp oynamadığı elimizdeki bilgilerde net değil, o yüzden temkinliyim. Ama sıralamaya bakılırsa filmin büyük ihtimalle onun üzerine kurulduğunu söyleyebiliriz.
Yanında Fransız sinemasının en ilginç yüzlerinden Louis Garrel var. Aynı anda romantik, gülünç ve biraz da sinir bozucu olabilmesi bir aile hikâyesinde altın değerinde. Camille Cottin'in komedi sezgisi ve kuru mizahı da tam olarak böyle bir filmin ihtiyaç duyduğu baharat. Kadroda ayrıca Pierre Lottin, Alexis Rosenstiehl ve Jeanne Lamartine yer alıyor.
Kimin kimi canlandırdığını, kavgacı anne babayı, abiyi ya da ilk aşkı kimin oynadığını şimdilik bilmiyoruz ve tahmin yürütmeyeceğim. Kesin olan şu: yetişkin kadro güçlü. Genç oyuncular da çıtayı tutturursa, topluluk oyunculuğu filmin en büyük kozu olabilir.
Neden 1985? Analog çağın büyüsü
Dönem kendi başına bir vaat. Kordonlu telefon ahizesi, günlerce beklediğin mektup, radyodan en sevdiğin şarkıyı kaydettiğin ve hata yaparsan baştan başladığın kaset. İlk aşkın bir ekranın ardında değil, apartman merdiveninde, okul bahçesinde, otobüs durağında yaşandığı bir dünya.
Bu nostalji hem güçlü bir silah hem de bir tuzak. Son yıllarda sayısız film seksenlere uzandı ve çoğu zaman dekorun karakterlerden daha önemli hale geldiğini hissettim. İyi bir dönem filminde ise dönem bir vitrin değil, havadır: kıyafetlerde, müzikte yaşar ama en çok insanların nasıl konuştuğunda ve nasıl sustuğunda. Umarım Nakache ve Toledano bu yolu seçer.
Müzik ayrıca ilginç olacak. 1985'te geçen bir Fransız gençlik filminin soundtrack'i başlı başına bir deneyim olabilir ve yönetmenlerin bu fırsatı kaçırmayacağından epey eminim. Ses dünyası benim gözümde şimdiden artı puan alıyor.
Nerede tökezleyebilir? Riskler
Dürüst olalım: büyüme hikâyesi en çok yıpranmış türlerden biri. Anne babasının da kusursuz olmadığını fark eden, ilk kez âşık olan ergeni yüz kez izledik. Bu yüzden Juste une illusion'ın işi yeni bir şey söylemek değil, aynı şeyi samimiyetle söylemek olacak.
- Aşırı tatlılık: nostalji kolayca bal kıvamında bir şekerlemeye dönüşebilir, her kötü anı yuvarlanıp parlatılır.
- Konuların fazlalığı: kimlik, arkadaşlık, aile, din, arzu, aşk. Bir film için bu çok fazla ve her birinden sadece bir tutam alma tehlikesi var.
- Süre: 114 dakika bir atmosfer filmi için az değil. Ritim düşerse seyircinin saatine bakmaya başladığı nokta orası olur.
Öte yandan bu riskler, ikilinin güçlü yanlarıyla tam olarak karşı karşıya duruyor. Onlar her zaman birçok hikâye ipliğini aynı anda yönetebildiler ve gözyaşlarından hemen önce komik bir replikle gerilimi dağıtmayı hep bildiler.
Kimlere öneriyoruz?
- Tam sana göre, eğer: Melankolik ama gülümseten Fransız komedilerini sevenler, seksenlerde ergenliğini yaşamış olanlar ya da kış akşamları için sıcak, insani bir film arayanlar için.
- Pas geçsen iyi olur, eğer: Tempolu, espri yağmuruna tutan bir komedi bekliyorsan ya da nostalji ve büyüme hikâyeleri sana pek bir şey ifade etmiyorsa, daha yavaş ve karakter odaklı tempo seni sıkabilir.
Beğendiysen bunlara da göz at: Can Dostum (2011), La Boum (1980), Çocukluk (2014), Belfast (2021), Licorice Pizza (2021)
Sıkça sorulan sorular
Juste une illusion'ın orijinal adı nedir?
Filmin orijinal Fransızca adı Juste une illusion.
Juste une illusion ne anlatıyor?
Film 1985'te, Paris'in banliyösünde geçiyor. Kahramanı, on üç yaşına girmek üzere olan Vincent. Mesafeli abisi ve sürekli kavga eden anne babası arasında kimlik, arkadaşlık, aile, din, arzu ve ilk aşk sorularına cevap arıyor.
Juste une illusion kaç dakika?
Film 114 dakika.
Juste une illusion'ı kim yönetti?
Fransız yapımı filmi, daha önce Can Dostum'a da imza atan Olivier Nakache ve Éric Toledano yönetti.
Juste une illusion'ın oyuncuları kimler?
Kadroda Simon Boublil, Louis Garrel, Camille Cottin, Pierre Lottin, Alexis Rosenstiehl ve Jeanne Lamartine yer alıyor.
Bunun için kaseti geri sarmaya değer mi?
Bence değer. Juste une illusion dünyayı kurtarmaya çalışan değil, onu değiştirebileceğimize inandığımız zamanların nasıl bir his olduğunu hatırlatmak isteyen türden bir film. Can Dostum'un yönetmenleri, güçlü bir Fransız oyuncu kadrosu ve karşı konulmaz atmosferiyle bir dönem: filmi büyük bir merakla beklemem için bu kadarı yeterli. Genç başrol filmi sırtında taşıyabilir ve yönetmenler şeker kaplamaya teslim olmazsa, bu yılın en sevimli Avrupa komedilerinden biri olabilir. Gerçekten öyle olup olmadığını izleyince göreceğiz.