Κριτική · Πρεμιέρα: 12.9.1990

Γκρέμλινς κριτική: το πιο χαριτωμένο κατοικίδιο που δεν πρέπει ποτέ να ταΐσεις μετά τα μεσάνυχτα

Υπάρχει ένα μικρό, χνουδωτό πλασματάκι που συνοδεύεται από τρεις απλούς κανόνες. Φυσικά, παραβιάζονται και οι τρεις. Τα Γκρέμλινς μένουν μαζί μας εδώ και δεκαετίες επειδή είναι ταυτόχρονα τρυφερό οικογενειακό παραμύθι και αυθάδης, κακεντρεχής ταινία τρόμου. Η ταινία του Joe Dante δαγκώνει ακόμη σαν να γυρίστηκε χθες.

Στοιχεία ταινίας

Τρεις κανόνες που όλοι παραβαίνουν

Η βασική ιδέα των Γκρέμλινς είναι τόσο απλή που μοιάζει με παραμύθι. Ο Billy αποκτά ένα νέο κατοικίδιο, τον Gizmo, που θυμίζει λούτρινο αρκουδάκι, και μαζί του παίρνει ένα σύντομο εγχειρίδιο χρήσης: να μην έρχεται σε επαφή με νερό, να μένει μακριά από το έντονο φως και, το σημαντικότερο, όσο κι αν κλαίει, όσο κι αν παρακαλάει, να μην τρώει ποτέ μετά τα μεσάνυχτα.

Όποιος έχει δει έστω και μία ταινία ξέρει ότι τέτοιοι κανόνες ακούγονται μόνο για να καταπατηθούν ένας ένας. Ο Billy τους καταπατά όλους και από εκεί και πέρα τίποτα δεν μένει στη θέση του. Με το νερό ο Gizmo αρχίζει να πολλαπλασιάζεται, και το μεταμεσονύκτιο φαγοπότι μετατρέπει τους απογόνους του σε μοχθηρά, χαμογελαστά, κακόβουλα πλάσματα. Αυτά ξεχύνονται για να ανατρέψουν την ησυχία της μικρής πόλης, και όταν μπαίνουν στην πισίνα, βγαίνουν από εκεί κατά χιλιάδες.

Η ευφυΐα βρίσκεται στο ότι ο θεατής βλέπει την καταστροφή να έρχεται και παρ' όλα αυτά απολαμβάνει το πώς στήνεται σιγά σιγά. Είναι σαν να στήνεις μια σειρά από ντόμινο: ξέρεις ότι θα πέσει, το μόνο ερώτημα είναι με πόσο θόρυβο.

Joe Dante, ο συμπαθητικός αναρχικός

Ο Joe Dante καταλαβαίνει απόλυτα τι κάνει μια ταινία με τέρατα τρομακτική και γελοία ταυτόχρονα. Δεν θέλει να διαλέξει ανάμεσα στα δύο, και αυτή είναι η μεγαλύτερη δύναμη της ταινίας. Τη μία στιγμή τα Γκρέμλινς είναι ειδύλλιο μικρής πόλης, την επόμενη γνήσιος τρόμος και την τρίτη ένα παράλογο καραγκιοζιλίκι που θα περίμενες να δεις σε κινούμενα σχέδια των Looney Tunes.

Ο Dante φανερά λατρεύει τα τέρατά του. Τα κακά πλάσματα δεν είναι απρόσωπα θηρία αλλά αυθάδεις, ανοργάνωτοι, πάρτι αλήτες που απολαμβάνουν την καταστροφή όπως μια σχολική παρέα απολαμβάνει ένα εγκαταλελειμμένο κτίριο. Γι' αυτό είναι αστεία, και γι' αυτό είναι και λίγο τρομακτικά: δεν υπάρχει καμία λογική μέσα τους, μόνο η χαρά ότι μπορούν να σπάσουν κάτι.

Και ο ρυθμός είναι έξυπνος. Η ταινία δεν βουτάει κατευθείαν στο χάος, αλλά μας αφήνει χρόνο να αγαπήσουμε τον Gizmo και το περιβάλλον της μικρής πόλης. Έτσι, όταν ξεσπά η κόλαση, υπάρχει κάτι να χαθεί.

Ο Gizmo και οι ηθοποιοί

Ας είμαστε ειλικρινείς: ο πραγματικός σταρ της ταινίας είναι ο Gizmo. Ελάχιστα κινηματογραφικά πλάσματα κερδίζουν τόσο άμεσα την καρδιά του θεατή. Μεγάλα μάτια, απαλή γούνα, αθώο βλέμμα, και όποιος μετά από αυτό δεν θέλει να πάρει έναν στο σπίτι του, μάλλον είναι φτιαγμένος από πέτρα.

Από τους ανθρώπους, ο Zach Galligan ως Billy υποδύεται τον κλασικό καλό έφηβο, συμπαθητικά και λίγο αδέξια, όπως ακριβώς πρέπει. Η Phoebe Cates ως Kate δίνει στην ιστορία λίγη ζεστασιά και γείωση. Ο Hoyt Axton ως Rand Peltzer και η Frances Lee McCain ως Lynn Peltzer στήνουν το οικογενειακό πλαίσιο, με τον ρόλο της McCain να προσθέτει εκπληκτικά πολλά στη σκληρότερη πλευρά της ταινίας.

Και στους δεύτερους ρόλους υπάρχουν γνώριμα πρόσωπα: ο Corey Feldman εμφανίζεται ως Pete, μόνιμη φιγούρα των εφηβικών ταινιών της δεκαετίας του '80, ο Keye Luke ως Παππούς δίνει τη μυστηριώδη, σοφή μορφή και ο Dick Miller ως Mr. Futterman κάνει εξαιρετική δουλειά ηθοποιού χαρακτήρων. Οι ερμηνείες δεν είναι το κύριο ατού της ταινίας, όμως όλοι κάνουν ακριβώς αυτό που απαιτεί το είδος.

Κούκλες, σάλια και απτό χάος

Τα Γκρέμλινς προέρχονται από την εποχή που τα τέρατα βρίσκονταν σωματικά στο πλατό. Αυτό είναι σήμερα ένας από τους μεγαλύτερους θησαυρούς της ταινίας, μετά από δεκαετίες γεμάτες ψηφιακά εφέ. Τα πλάσματα είναι απτά, γλοιώδη, ζαρωμένα, και ακριβώς γι' αυτό λειτουργούν. Έχουν κάτι αδέξιο, μηχανικό, που άλλοτε είναι κωμικό και άλλοτε σκέτη ανατριχίλα.

Οι μεταμορφώσεις και οι σκηνές με πλήθη πλασμάτων εντυπωσιάζουν ακόμη, ειδικά αν σκεφτεί κανείς πόση χειρωνακτική δουλειά χρειάστηκαν. Ένας σημερινός θεατής ίσως προσέξει πού και πού τα όρια των κουκλών, αλλά αυτό είναι περισσότερο γοητεία παρά ελάττωμα. Είναι σαν ένα παλιό παιχνίδι: φθαρμένο μεν, αλλά δεν θα το δίναμε για τίποτα στον κόσμο.

Την ατμόσφαιρα ενισχύει πολύ και η μουσική: παιχνιδιάρικη και απειλητική μαζί, όπως ακριβώς και η ίδια η ταινία.

Πού γέρνει η ζυγαριά

Δεν αντέχουν όλα στον χρόνο. Το πρώτο μέρος της ταινίας μπορεί να φανεί αργό σε όποιον κάθισε μόνο για τα τέρατα, και αρκετοί από τους κατοίκους της μικρής πόλης είναι περισσότερο λειτουργίες της πλοκής παρά πραγματικοί χαρακτήρες. Η ανθρώπινη ιστορία μοιάζει καμιά φορά απλώς με κορνίζα γύρω από τα καμώματα των πλασμάτων.

Υπάρχει και κάτι ακόμη για το οποίο αξίζει να είστε προετοιμασμένοι: η ταινία δεν είναι παιδικό παραμύθι, όσο χαριτωμένη κι αν είναι η αφίσα. Έχει σκληρές, αιματηρές και πραγματικά τρομακτικές στιγμές που μπορούν να ταράξουν για τα καλά ένα μικρό παιδί. Πολλές οικογένειες έχουν πέσει στην παγίδα να περιμένουν παραμύθι εξαιτίας του λούτρινου ήρωα.

Πρόκειται όμως για λεπτομέρειες σε μια ταινία που παίζει με τόση αυτοπεποίθηση με τους τόνους.

Γιατί δεν φθείρεται ποτέ

Το μυστικό των Γκρέμλινς είναι ότι αφηγούνται ένα αληθινό παραμύθι: πρόσεχε τι σου χαρίζουν και τήρησε τους κανόνες. Αυτή η αρχέγονη, σχεδόν λαϊκή λογική συναντά μια αυθάδη, ποπ ταινία με τέρατα, και το αποτέλεσμα είναι κάτι εντελώς μοναδικό. Η ταινία κλείνει το μάτι ταυτόχρονα στους φίλους του τρόμου, στο κοινό των οικογενειακών ταινιών και σε όσους απλώς απολαμβάνουν να βλέπουν έναν τακτοποιημένο μικρόκοσμο να γίνεται κομμάτια.

Δεν είναι περίεργο που ο Gizmo έγινε ένα από τα σύμβολα της δεκαετίας του '80 και που η ταινία περνά από γενιά σε γενιά. Λειτουργεί και σε δεύτερη προβολή, ίσως μάλιστα την απολαμβάνει κανείς ακόμη περισσότερο ως ενήλικας, γιατί τότε προσέχει πραγματικά πόσο αυθάδες, μαύρο χιούμορ κρύβει.

Σε ποιους το προτείνουμε;

• Είναι για σένα αν: Για όσους αγαπούν το μαύρο χιούμορ, τα χειροποίητα τέρατα και τις cult ταινίες της δεκαετίας του '80. Ιδανικό βραδινό πρόγραμμα για νοσταλγούς ενήλικες και μεγαλύτερους εφήβους.
• Καλύτερα να το προσπεράσεις αν: Για οικογένειες με μικρά παιδιά που περιμένουν παραμύθι εξαιτίας της χαριτωμένης αφίσας. Ούτε για όσους αναζητούν σύγχρονο, ψηφιακά γυαλισμένο θέαμα.

Αν σου αρέσει, δες επίσης: Οι Κυνηγοί Φαντασμάτων (1984), The Goonies (1985), E.T. ο Εξωγήινος (1982), Γκρέμλινς 2: Η Νέα Γενιά (1990)

Συχνές ερωτήσεις

Τι πραγματεύεται η ταινία Γκρέμλινς;

Ο Billy αποκτά ένα κατοικίδιο που θυμίζει λούτρινο αρκουδάκι, τον Gizmo, μαζί με τρεις αυστηρούς κανόνες. Όταν τους παραβιάζει, ο Gizmo αρχίζει να πολλαπλασιάζεται και οι απόγονοί του μετατρέπονται σε μοχθηρά γκρέμλινς που αναστατώνουν τη μικρή πόλη.

Ποιοι είναι οι κανόνες για τον Gizmo;

Δεν πρέπει να έρθει σε επαφή με νερό, πρέπει να μένει μακριά από το έντονο φως και δεν πρέπει ποτέ να φάει μετά τα μεσάνυχτα.

Πόση διάρκεια έχουν τα Γκρέμλινς;

Η ταινία διαρκεί 106 λεπτά.

Είναι κατάλληλα τα Γκρέμλινς για παιδιά;

Μόνο για μεγαλύτερα. Η ταινία έχει τρομακτικές και βίαιες σκηνές, οπότε παρά τον χαριτωμένο πρωταγωνιστή δεν απευθύνεται σε μικρά παιδιά.

Ποιος σκηνοθέτησε τα Γκρέμλινς;

Την ταινία σκηνοθέτησε ο Joe Dante.

Να τα ταΐσουμε άλλη μια φορά μετά τα μεσάνυχτα;

Οπωσδήποτε. Τα Γκρέμλινς ανήκουν σε εκείνες τις σπάνιες ταινίες που δεν γερνούν, απλώς ωριμάζουν. Χαριτωμένα και κακά, αστεία και τρομακτικά, και όλα αυτά με μια τεχνίτικη φροντίδα που σήμερα σπανίζει. Αν δεν τα έχεις δει, κάλυψε το κενό, κι αν τα έχεις δει, ήρθε η ώρα να τα ξαναβγάλεις από το ράφι. Μόνο μια συμβουλή: κρύψε τα σνακ πριν χτυπήσουν μεσάνυχτα.

Βαθμολογία Kinoster: 8,5/10

Βαθμολογία: 8,2/10 · Ιστορία 8 · Ερμηνείες 7 · Σκηνοθεσία 9 · Εικόνα 9 · Μουσική και ήχος 8 · Συναίσθημα 8