Juste une illusion κριτική πριν την πρεμιέρα: οι Νακάς και Τολεντανό μάς γυρίζουν στο Παρίσι του 1985, στην πιο μπερδεμένη χρονιά της εφηβείας
Έρχεται κάποια στιγμή που ένα παιδί δεκατριών χρονών καταλαβαίνει ότι ούτε οι μεγάλοι ξέρουν τίποτα, και νιώθει ταυτόχρονα ελεύθερο και τρομαγμένο. Το Juste une illusion θέλει να πιάσει ακριβώς αυτή τη στιγμή, το 1985, στα προάστια του Παρισιού, με το σκηνοθετικό δίδυμο των «Άθικτων» στο τιμόνι. Δεν την έχουμε δει ακόμα, αλλά όλα δείχνουν ότι μπορεί να γίνει μία από τις πιο ζεστές εκπλήξεις της σεζόν.
Στα χαρτιά, η ιδανική γαλλική ταινία για τον χειμώνα: νοσταλγική, αστεία, πονεμένη. Αν οι σκηνοθέτες δεν γλιστρήσουν στο κιτς, θα βρει εύκολα τον δρόμο προς την καρδιά.
Στοιχεία ταινίας
| Σκηνοθεσία | Olivier Nakache, Éric Toledano |
|---|---|
| Πρωταγωνιστούν | Simon Boublil, Louis Garrel, Camille Cottin, Pierre Lottin, Alexis Rosenstiehl, Jeanne Lamartine |
| Είδος | Κωμωδίες |
| Διάρκεια | 114 λεπτά |
| Χώρα | Γαλλικές ταινίες |
Τι πραγματεύεται; Ένα αγόρι στη νεκρή ζώνη ανάμεσα στην παιδική ηλικία και την ενηλικίωση
Βρισκόμαστε στο 1985. Ο Βενσάν πλησιάζει τα δεκατρία και ζει με μια συνηθισμένη μεσοαστική οικογένεια στα προάστια του Παρισιού. Ο μεγάλος του αδελφός κρατά αποστάσεις, οι γονείς του τσακώνονται συνεχώς, κι εκείνος βρίσκεται σε εκείνη την αμήχανη ενδιάμεση φάση: δεν είναι πια παιδί, αλλά κανείς δεν τον βλέπει ακόμα ως ενήλικα. Μέσα από τα δικά του μάτια, η ταινία αγγίζει όλα όσα πέφτουν πάνω σου μαζεμένα σε αυτή την ηλικία: ταυτότητα, φιλία, οικογένεια, θρησκεία, επιθυμία και, φυσικά, τον πρώτο έρωτα.
Η επίσημη περιγραφή κλείνει με μια όμορφη φράση: μια κωμωδία για εκείνη την περίοδο της παιδικής ηλικίας, όταν η ελπίδα ότι μπορούμε να αλλάξουμε τον κόσμο δεν έμοιαζε ακόμα με σκέτη ψευδαίσθηση. Αυτή η φράση μου λέει για τον τόνο της ταινίας περισσότερα από οποιαδήποτε σύνοψη. Δεν πρέπει να περιμένουμε θορυβώδη εφηβική κωμωδία, αλλά εκείνη τη στυφή, χαμογελαστή μελαγχολία στην οποία οι Γάλλοι είναι ασυναγώνιστοι.
Τι ακριβώς θα συμβεί στον Βενσάν, ποιος θα είναι ο πρώτος του έρωτας και πού θα καταλήξει η ένταση μέσα στο σπίτι, δεν το ξέρουμε ακόμα, και ειλικρινά καλύτερα έτσι. Σε τέτοιες ταινίες η πλοκή δεν είναι ποτέ το ζητούμενο. Το ζητούμενο είναι οι στιγμές: ένα αποτυχημένο πρώτο ραντεβού, ένα δείπνο όπου οι γονείς ουρλιάζουν ο ένας στον άλλον χωρίς να ανοίξουν το στόμα τους, μια νυχτερινή κουβέντα με τον αδελφό που ίσως τελικά να μην είναι και τόσο απόμακρος.
Οι δημιουργοί των «Άθικτων» σε νέο έδαφος
Τα ονόματα των Ολιβιέ Νακάς και Ερίκ Τολεντανό τα ξέρει και το ελληνικό κοινό, αφού υπογράφουν τους Άθικτους, την ταινία που απέδειξε ότι μια γαλλική κωμωδία μπορεί να αγαπηθεί σε όλο τον κόσμο χωρίς να χάσει την καρδιά της. Η μεγάλη τους δύναμη ήταν πάντα ότι βγάζουν το γέλιο και τη συγκίνηση από την ίδια σκηνή, και σπάνια καταφεύγουν σε φτηνά αστεία.
Το Juste une illusion, όμως, είναι διαφορετικού τύπου πρόκληση. Εδώ δεν υπάρχουν δύο ενήλικες από εντελώς διαφορετικούς κόσμους, των οποίων η σύγκρουση παράγει μόνη της χιούμορ. Εδώ πρέπει να μεταφερθεί στην οθόνη ο εσωτερικός κόσμος ενός έφηβου, και μάλιστα σε μια εποχή που έχει χαθεί. Αυτό θέλει πολύ πιο λεπτή δουλειά: αν βγει πολύ γλυκό, γίνεται κιτς, αν βγει πολύ πικρό, χάνεται η κωμική ελαφράδα. Με βάση την πορεία τους, τους εμπιστεύομαι, αλλά ομολογώ ότι είμαι περίεργος να δω πώς θα τα πάνε με έναν πιο αργό, πιο εσωτερικό ρυθμό.
Η επιλογή της χρονιάς και του τόπου μοιάζει ύποπτα προσωπική. Δεν ξέρουμε πόσο αυτοβιογραφική είναι η ταινία και δεν πρόκειται να ισχυριστώ κάτι τέτοιο, αλλά το θέμα μοιάζει πολύ με κάτι που αντλείς από τα δικά σου παιδικά χρόνια, όχι από βιβλία.
Οι ηθοποιοί: ένας έφηβος στο κέντρο, έμπειρα ονόματα γύρω του
Στην κορυφή της διανομής βρίσκεται το όνομα του Simon Boublil, και αυτό λέει πολλά: μια τέτοια ταινία στέκεται ή καταρρέει ανάλογα με το πόσο πειστικός είναι ο νεαρός πρωταγωνιστής. Όταν η κάμερα μένει δύο ώρες πάνω στο πρόσωπο ενός εφήβου, αυτό το πρόσωπο πρέπει να έχει να πει ιστορίες. Το αν υποδύεται τον Βενσάν δεν έχει επιβεβαιωθεί, γι' αυτό είμαι προσεκτικός, όμως με βάση τη σειρά των ονομάτων είναι αρκετά πιθανό ότι η ταινία στηρίζεται πάνω του.
Δίπλα του βρίσκεται ο Λουί Γκαρέλ, ένα από τα πιο ενδιαφέροντα πρόσωπα του γαλλικού σινεμά, που μπορεί να είναι ταυτόχρονα ρομαντικός, γελοίος και λίγο εκνευριστικός, κάτι πολύτιμο σε ένα οικογενειακό δράμα. Το κωμικό ένστικτο και το στεγνό χιούμορ της Καμίγ Κοτέν είναι επίσης ακριβώς το μπαχαρικό που χρειάζεται μια τέτοια κωμωδία. Στους τίτλους εμφανίζονται ακόμα οι Pierre Lottin, Alexis Rosenstiehl και Jeanne Lamartine.
Ποιος παίζει ποιον, ποιοι είναι οι γονείς που τσακώνονται, ποιος ο αδελφός, ποιος ο πρώτος έρωτας, δεν το ξέρουμε ακόμα και δεν θα κάνω εικασίες. Σίγουρο είναι ότι οι ενήλικες ηθοποιοί είναι δυνατοί, οπότε αν οι νεαροί κρατήσουν το επίπεδο, το σύνολο μπορεί να αποδειχθεί ο μεγαλύτερος άσος της ταινίας.
Γιατί 1985; Η γοητεία της αναλογικής εποχής
Η εποχή από μόνη της είναι ολόκληρο πρόγραμμα. Αναλογικός έρωτας: ακουστικό τηλεφώνου με καλώδιο, γράμματα που περιμένεις μέρες, κασέτες όπου γράφεις από το ραδιόφωνο το αγαπημένο σου τραγούδι και, αν το χαλάσεις, ξεκινάς από την αρχή. Ένας κόσμος όπου ο πρώτος έρωτας δεν ζούσε πίσω από μια οθόνη, αλλά στη σκάλα της πολυκατοικίας, στην αυλή του σχολείου, στη στάση του λεωφορείου.
Αυτή η νοσταλγία είναι τεράστιο όπλο, αλλά και παγίδα. Τα τελευταία χρόνια αμέτρητες ταινίες στράφηκαν στη δεκαετία του '80 και πολλές φορές είχα την αίσθηση ότι το σκηνικό είχε γίνει σημαντικότερο από τους χαρακτήρες. Σε μια καλή ταινία εποχής, όμως, η εποχή δεν είναι βιτρίνα αλλά ατμόσφαιρα: ζει στα ρούχα, στη μουσική, αλλά κυρίως στον τρόπο που οι άνθρωποι μιλούν και σωπαίνουν. Ελπίζω οι Νακάς και Τολεντανό να διαλέξουν αυτόν τον δρόμο.
Η μουσική θα έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Το soundtrack μιας γαλλικής εφηβικής ταινίας που διαδραματίζεται το 1985 θα μπορούσε να είναι εμπειρία από μόνο του, και υποψιάζομαι έντονα ότι οι σκηνοθέτες δεν θα αφήσουν αυτή την ευκαιρία να πάει χαμένη. Από μένα, ο ήχος παίρνει ήδη έναν πόντο παραπάνω.
Πού μπορεί να σκοντάψει; Οι κίνδυνοι
Ας είμαστε ειλικρινείς: η ιστορία ενηλικίωσης είναι από τα πιο φθαρμένα είδη. Έχουμε δει εκατό φορές τον έφηβο που ανακαλύπτει ότι οι γονείς του δεν είναι τέλειοι και που ερωτεύεται για πρώτη φορά. Γι' αυτό η δουλειά του Juste une illusion δεν θα είναι να πει κάτι καινούργιο, αλλά να πει το ίδιο με ειλικρίνεια.
- Η υπερβολική γλυκύτητα: η νοσταλγία εύκολα γίνεται σιρόπι, όπου κάθε άσχημη ανάμνηση στρογγυλεύει.
- Το πλήθος των θεμάτων: ταυτότητα, φιλία, οικογένεια, θρησκεία, επιθυμία, έρωτας. Είναι πάρα πολλά για μία ταινία, και υπάρχει ο κίνδυνος να πάρουμε απ' όλα λίγο.
- Η διάρκεια: 114 λεπτά για μια ταινία ατμόσφαιρας δεν είναι λίγα. Αν ο ρυθμός πέσει, εκεί ο θεατής θα αρχίσει να κοιτάζει το ρολόι του.
Από την άλλη, αυτοί οι κίνδυνοι βρίσκονται ακριβώς απέναντι από τα δυνατά σημεία του διδύμου: πάντα ήξεραν να κινούν πολλά νήματα ταυτόχρονα και πάντα είχαν το ένστικτο να εκτονώνουν την ένταση με μια αστεία ατάκα λίγο πριν από τα δάκρυα.
Σε ποιους το προτείνουμε;
- Είναι για σένα αν: Για όσους αγαπούν τις μελαγχολικές αλλά χαμογελαστές γαλλικές κωμωδίες, για όσους ήταν κι οι ίδιοι έφηβοι στη δεκαετία του '80, ή απλώς για όσους θέλουν μια ζεστή, ανθρώπινη ταινία για τα χειμωνιάτικα βράδια.
- Καλύτερα να το προσπεράσεις αν: Αν περιμένεις γρήγορη κωμωδία με αστεία το ένα πίσω από το άλλο, ή αν σε αφήνουν αδιάφορο η νοσταλγία και οι ιστορίες ενηλικίωσης, μάλλον θα βαρεθείς τον πιο αργό ρυθμό που εστιάζει στους χαρακτήρες.
Αν σου αρέσει, δες επίσης: Άθικτοι (2011), La Boum (1980), Boyhood (2014), Belfast (2021), Licorice Pizza (2021)
Συχνές ερωτήσεις
Τι πραγματεύεται το Juste une illusion;
Διαδραματίζεται το 1985, στα προάστια του Παρισιού. Ήρωας είναι ο Βενσάν, που πλησιάζει τα δεκατρία και, ανάμεσα σε έναν απόμακρο μεγάλο αδελφό και γονείς που τσακώνονται συνεχώς, ψάχνει απαντήσεις για την ταυτότητα, τη φιλία, την οικογένεια, τη θρησκεία, την επιθυμία και τον πρώτο έρωτα.
Πόση διάρκεια έχει το Juste une illusion;
Η ταινία διαρκεί 114 λεπτά.
Ποιοι σκηνοθέτησαν το Juste une illusion;
Τη γαλλική ταινία σκηνοθέτησαν οι Ολιβιέ Νακάς και Ερίκ Τολεντανό, οι δημιουργοί των «Άθικτων».
Ποιοι παίζουν στο Juste une illusion;
Στη διανομή συμμετέχουν οι Simon Boublil, Λουί Γκαρέλ, Καμίγ Κοτέν, Pierre Lottin, Alexis Rosenstiehl και Jeanne Lamartine.
Αξίζει να ξανατυλίξουμε την κασέτα γι' αυτή την ταινία;
Πιστεύω πως ναι. Το Juste une illusion είναι ακριβώς το είδος της ταινίας που δεν θέλει να σώσει τον κόσμο, μόνο να μας θυμίσει πώς ήταν τότε που πιστεύαμε ότι μπορούμε να τον αλλάξουμε. Οι σκηνοθέτες των «Άθικτων», ένα δυνατό γαλλικό καστ και μια εποχή με ακαταμάχητη ατμόσφαιρα: αυτά αρκούν για να την περιμένω με μεγάλη ανυπομονησία. Αν ο νεαρός πρωταγωνιστής σηκώσει την ταινία στους ώμους του και οι σκηνοθέτες αντισταθούν στο σιρόπι, τότε μπορεί να είναι μία από τις πιο αξιαγάπητες ευρωπαϊκές κωμωδίες της χρονιάς. Το αν θα γίνει έτσι, θα το μάθουμε όταν τη δούμε στη μεγάλη οθόνη.