Tony κριτική: καυτή κουζίνα, ωμά ξεκινήματα, ο Bourdain πριν γίνει Bourdain
Πριν γίνει ο πιο διάσημος ταξιδιώτης σεφ του πλανήτη, ο Anthony Bourdain ήταν απλώς ένας δεκαεννιάχρονος που βρέθηκε στο λάθος μέρος τη λάθος στιγμή, δηλαδή ακριβώς εκεί που έπρεπε. Η ταινία του Matt Johnson αφηγείται εκείνο το καλοκαίρι και δεν στήνει άγαλμα. Μας δείχνει έναν μπερδεμένο, πεινασμένο, γεμάτο σπίθες νέο άνθρωπο. Το Tony δεν είναι το πιο άψογο πιάτο του μενού, είναι όμως από εκείνα που τα θυμάσαι για μέρες.
Μια χαοτική, αστεία και απροσδόκητα συγκινητική ιστορία καταγωγής που κουβαλά στους ώμους του ο Dominic Sessa και που καταλαβαίνει το πνεύμα του Bourdain καλύτερα από τα περισσότερα αφιερώματα.
Στοιχεία ταινίας
| Σκηνοθεσία | Matt Johnson |
|---|---|
| Πρωταγωνιστούν | Dominic Sessa, Antonio Banderas, Emilia Jones, Leo Woodall, Stavros Halkias |
| Είδος | Κωμωδίες, Δραματικές ταινίες |
| Διάρκεια | 106 λεπτά |
| Χώρα | Αμερικανικές ταινίες |
Ένα καλοκαίρι στο Provincetown που έκρινε τα πάντα
Η αφετηρία είναι απλή, και γι' αυτό ακριβώς λειτουργεί. Ο 19χρονος Anthony Bourdain ταξιδεύει στο Provincetown, όπου καταλήγει κατά τύχη στον χαοτικό κόσμο της κουζίνας ενός εστιατορίου. Δεν υπάρχει μεγάλο σχέδιο, ούτε κάλεσμα, ούτε ιερή αποστολή. Μόνο ένα παιδί που βρέθηκε εκεί όπου τον ρυθμό τον δίνουν το τσιτσίρισμα στα τηγάνια και οι βρισιές της κουζίνας. Αυτό το καθοριστικό καλοκαίρι θα αλλάξει για πάντα τη ζωή του και θα σημαδέψει το μέλλον του.
Όποιος ξέρει τον Bourdain καταλαβαίνει πόσο βάρος έχει αυτή η αφετηρία. Ήταν ο άνθρωπος που με το βιβλίο του Kitchen Confidential έβγαλε στη φόρα τη βρόμικη, ιδρωμένη, γεμάτη αδρεναλίνη πραγματικότητα των επαγγελματικών κουζινών, και που αργότερα γύρισε τον κόσμο στην τηλεόραση σαν να ήταν κάθε πιάτο μια πόρτα προς μια άλλη ζωή. Η ταινία δεν θέλει να δείξει αυτή την έτοιμη, χαρισματική φιγούρα, αλλά τη στιγμή που τίποτα δεν είχε ακόμη κριθεί. Και είναι έξυπνη επιλογή.
Χωρίς spoilers: για τα συγκεκριμένα γεγονότα δεν θα πω τίποτα περισσότερο από όσα λέει η ίδια η σύνοψη της ταινίας, γιατί εδώ η χαρά της ανακάλυψης μετράει πραγματικά.
Dominic Sessa: το παιδί που μας τράβηξε την προσοχή παίρνει τώρα τον πρώτο ρόλο
Το όνομα του Dominic Sessa ακούγεται γνώριμο σε πολλούς από το The Holdovers, όπου δίπλα στον Paul Giamatti έπαιζε με τέτοια φυσικότητα που νόμιζες ότι έβλεπες ντοκιμαντέρ. Αυτή η ωμή, καθόλου επιτηδευμένη παρουσία είναι ακριβώς ό,τι χρειάζεται ένας νεαρός Bourdain. Ο Sessa δεν μιμείται, δεν κάνει καρικατούρα. Υποδύεται έναν ανήσυχο, λίγο αυθάδη, λίγο χαμένο νεαρό, μέσα στον οποίο κάτι ήδη σιγοκαίει.
Ο μεγαλύτερος έπαινος που μπορώ να δώσω: δεν παρακολουθούσα πόσο του μοιάζει, αλλά τι νιώθει ο ήρωας. Για μια ταινία εμπνευσμένη από πραγματική ζωή αυτό είναι σπάνια επιτυχία, και πιστεύω ότι εδώ ο Sessa αποδεικνύει οριστικά πως δεν είναι το θαύμα μίας ταινίας.
Ο Banderas και οι υπόλοιποι: ένα δυνατό δεύτερο καστ
Η παρουσία του Antonio Banderas από μόνη της ανεβάζει την ταινία. Τα τελευταία χρόνια διαλέγει όλο και πιο τολμηρούς, αυτοσαρκαστικούς ρόλους, και του πηγαίνει που δεν είναι πια ο ερωτύλος πρωταγωνιστής αλλά ο άνθρωπος των ιδιαίτερων, βαριών χαρακτήρων. Και εδώ παίρνει ακριβώς τόσο χώρο ώστε κάθε σκηνή του να είναι μπαχαρικό και όχι κυρίως πιάτο.
Η Emilia Jones, που έγινε γνωστή με το CODA, είναι μια ευαίσθητη, προσγειωμένη ηθοποιός, και κάνει καλό στην ταινία να υπάρχει κάποιος που επιβραδύνει τον ρυθμό μέσα σε όλη αυτή την τεστοστερονούχα φασαρία της κουζίνας. Ο Leo Woodall, από τη δεύτερη σεζόν του The White Lotus και μετά ένα από τα πιο περιζήτητα νέα βρετανικά πρόσωπα, δουλεύει κι εδώ με τη χαλαρότητά του. Ο Stavros Halkias, ως stand-up κωμικός, φέρνει εκείνη την αίσθηση του ρυθμού χωρίς την οποία μια κωμωδία κουζίνας απλώς δεν θα ανέπνεε.
Το μεγαλύτερο προσόν του καστ είναι ότι μαζί είναι πειστικό. Νιώθεις πως αυτοί οι άνθρωποι πατάνε όντως ο ένας τις φτέρνες του άλλου εδώ και μήνες σε ένα στενό, καυτό δωμάτιο.
Matt Johnson: ο σκηνοθέτης που λατρεύει τη χαοτική πραγματικότητα
Ο Matt Johnson δεν είναι σκηνοθέτης αποστειρωμένων, γυαλιστερών βιογραφιών. Το BlackBerry έδειξε ότι μπορεί να κάνει μια φαινομενικά στεγνή επιχειρηματική ιστορία αγχωτική, αστεία και ανθρώπινη, με χαρακτήρες ευάλωτους και γελοίους που παρ' όλα αυτά τους υποστηρίζεις. Σε παλαιότερες δουλειές του, όπως το The Dirties, σήμα κατατεθέν του ήταν το στιλ της κάμερας στο χέρι, σχεδόν ντοκιμαντερίστικο.
Σε μια ταινία ραμμένη στα μέτρα μιας κουζίνας εστιατορίου, αυτή η προσέγγιση είναι χρυσάφι. Η κουζίνα είναι έτσι κι αλλιώς χάος, και ο Johnson φανερά δεν νιώθει την ανάγκη να βάλει τάξη. Η σκηνοθεσία είναι πολύβουη, ορμητική, ίσως κάποιες φορές υπερβολικά σκόρπια, αλλά αυτό είναι περισσότερο ύφος παρά λάθος. Ταιριάζει ακριβώς στον Bourdain, που ποτέ δεν υπήρξε οπαδός των τακτοποιημένων, μετρημένων ζωών.
Τι δουλεύει και πού καίγεται λίγο η σάλτσα
Τι δουλεύει πολύ καλά:
- Η ατμόσφαιρα. Η ταινία καταλαβαίνει γιατί η κουζίνα σε τραβάει: το ομαδικό πνεύμα, η πίεση, η ένταση και εκείνη η παράξενη ελευθερία που νιώθει μόνο όποιος έχει δουλέψει σε τέτοιο μέρος.
- Το χιούμορ. Το μείγμα κωμωδίας και δράματος δεν είναι βεβιασμένο. Τα γέλια είναι αληθινά και δεν σκοτώνουν τις πιο σοβαρές στιγμές.
- Σεβασμός χωρίς αγιοποίηση. Δεν παίρνουμε εικόνισμα αλλά άνθρωπο, και νομίζω ότι αυτό θα ήθελε και ο ίδιος ο Bourdain.
Πού υστερεί:
- Η δραματουργία. Η κατάρα των ιστοριών καταγωγής είναι ότι ξέρουμε πού θα καταλήξει ο ήρωας, οπότε η ένταση έρχεται περισσότερο από τις στιγμές παρά από το μεγάλο τόξο. Στα 106 λεπτά δεν γίνεται κουραστικό, αλλά κάπου νιώθεις ότι η ταινία χτίζεται κυρίως από ατμοσφαιρικά στιγμιότυπα.
- Η σκιά. Όποιος ξέρει τι απέγινε αργότερα ο Bourdain θα νιώσει μια πικρή επίγευση ακόμη και στις ανέμελες στιγμές. Δεν είναι απαραίτητα ελάττωμα, αλλά δεν θα αρέσει σε όλους αυτή η διπλή αίσθηση.
Ο κόσμος της κουζίνας εδώ δεν είναι καθόλου οικογενειακός, και η ταινία δεν προσπαθεί να τον ωραιοποιήσει. Για μένα αυτό είναι το τίμημα της αυθεντικότητας, και αξίζει.
Σε ποιους το προτείνουμε;
- Είναι για σένα αν: Για τους θαυμαστές του Bourdain, για όσους έχουν δουλέψει ποτέ στην εστίαση και για όσους αγάπησαν το The Holdovers ή το BlackBerry. Αν σου αρέσουν τα ωμά, ανθρώπινα δράματα με γερή δόση χιούμορ, αυτή η ταινία είναι για σένα.
- Καλύτερα να το προσπεράσεις αν: Όποιος περιμένει μια γυαλιστερή, στρωτή, κλασική βιογραφία ή θέλει να δει με τα παιδιά μια ανάλαφρη κωμωδία μαγειρικής θα απογοητευτεί. Η ταινία απευθύνεται σε ενήλικο κοινό και το εννοεί.
Αν σου αρέσει, δες επίσης: The Holdovers (2023), BlackBerry (2023), Ratatouille (2007), Roadrunner: A Film About Anthony Bourdain (2021)
Συχνές ερωτήσεις
Τι πραγματεύεται το Tony;
Ο 19χρονος Anthony Bourdain ταξιδεύει στο Provincetown, όπου βρίσκεται κατά τύχη στον χαοτικό κόσμο της κουζίνας ενός εστιατορίου. Εκείνο το καλοκαίρι αλλάζει για πάντα τη ζωή του και καθορίζει το μέλλον του.
Πόση είναι η διάρκεια της ταινίας;
Το Tony διαρκεί 106 λεπτά.
Είναι κατάλληλη για παιδιά;
Δεν τη συνιστούμε. Ο κόσμος της κουζίνας που δείχνει δεν είναι οικογενειακός και η ταινία απευθύνεται σε ενήλικο κοινό.
Ποιος τη σκηνοθέτησε και ποιοι παίζουν;
Τη σκηνοθεσία υπογράφει ο Matt Johnson, ενώ στους βασικούς ρόλους εμφανίζονται οι Dominic Sessa, Antonio Banderas, Emilia Jones, Leo Woodall και Stavros Halkias.
Σε ποιο είδος ανήκει η ταινία;
Πρόκειται για αμερικανική κωμωδία και δράμα.
Αξίζει να κλείσεις τραπέζι στην κουζίνα του Tony;
Ναι, και όχι μόνο αν είσαι θαυμαστής του Bourdain. Το Tony δεν είναι ένα άψογα σερβιρισμένο μενού με αστέρια Michelin. Μοιάζει περισσότερο με το φαγητό του προσωπικού που φτιάχνεται στις δύο τα ξημερώματα: λίγο χαοτικό, λίγο λαδωμένο, αλλά ειλικρινές, και γι' αυτό ακριβώς πέφτει τόσο καλά. Η ερμηνεία του Dominic Sessa αξίζει από μόνη της το εισιτήριο, και ο Matt Johnson δείχνει ξανά ότι μαγειρεύει τις καλύτερες ταινίες του με υλικό την ευαλωτότητα των πραγματικών ανθρώπων. Αν έχεις αναρωτηθεί έστω και μία φορά από πού πηγάζει η φλόγα ενός ανθρώπου, μην χάσεις αυτό το καλοκαίρι.