Η δούκισσα κριτική: η Κίρα Νάιτλι σε χρυσό κλουβί, ο Ραλφ Φάινς με παγωμένο βλέμμα
Υπάρχει ένα είδος ιστορικού δράματος όπου ο κορσές δεν είναι στολίδι αλλά φυλακή. Η δούκισσα ανήκει ακριβώς εκεί: πίσω από τους λαμπερούς χορούς, τα φτερωτά καπέλα και τα πολιτικά σαλόνια, μια γυναίκα παλεύει για να ορίζει έστω την ίδια της την καρδιά. Χάρη στις κοινές σκηνές της Κίρα Νάιτλι και του Ραλφ Φάινς, η ταινία χτυπά ακόμη και σήμερα πιο δυνατά απ' όσο θα περίμενες.
Ένα πανέμορφο, ασφυκτικό και εκπληκτικά επίκαιρο ιστορικό δράμα, που το σηκώνουν στους ώμους τους η παγερή ερμηνεία του Ραλφ Φάινς και η γεμάτη πάθος Τζορτζιάνα της Κίρα Νάιτλι.
Στοιχεία ταινίας
| Original | The Duchess |
|---|---|
| Σκηνοθεσία | Saul Dibb |
| Πρωταγωνιστούν | Keira Knightley, Ralph Fiennes, Charlotte Rampling, Dominic Cooper, Hayley Atwell, Simon McBurney |
| Είδος | Δράματα, Ιστορικές ταινίες, Ρομαντικές ταινίες |
| Διάρκεια | 110 λεπτά |
| Χώρα | Ιταλικές ταινίες, Βρετανικές ταινίες, Γαλλικές ταινίες |
Τι πραγματεύεται η Δούκισσα, χωρίς spoilers;
Βρισκόμαστε στα τέλη του 18ου αιώνα και στο κέντρο της ιστορίας στέκεται η Τζορτζιάνα Σπένσερ, μία από τις πιο συναρπαστικές προσωπικότητες της εποχής της. Πολύ νέα παντρεύεται τον κατά πολύ μεγαλύτερό της Δούκα του Ντέβονσαϊρ, σταθερό σημείο αναφοράς της αριστοκρατίας, και του χαρίζει παιδιά. Γρήγορα γίνεται το απόλυτο είδωλο της μόδας, μια αφοσιωμένη μητέρα και μια οξυδερκής παρουσία στην πολιτική ζωή, ενώ ο απλός κόσμος κυριολεκτικά τη λατρεύει.
Πίσω όμως από τη λάμψη κρύβεται αυτό που κάνει την ιστορία πραγματικά ενδιαφέρουσα: ο απεγνωσμένος αγώνας για την αγάπη. Η Τζορτζιάνα μπλέκεται σε μια παθιασμένη και καταδικασμένη σχέση με τον Τσαρλς Γκρέι, ενώ παράλληλα σχηματίζεται ένα τεταμένο και πολύ παράξενο τρίγωνο ανάμεσα στον σύζυγό της και την καλύτερή της φίλη, τη Λαίδη Μπες Φόστερ. Δεν θα πω τίποτα παραπάνω, γιατί η δύναμη της ταινίας βρίσκεται ακριβώς στον τρόπο που αυτά τα νήματα μπερδεύονται σιγά σιγά και σφίγγουν όλο και περισσότερο γύρω από τον λαιμό της Τζορτζιάνα.
Το εξεζητημένο γούστο, ο τζόγος και τα ερωτικά σκάνδαλα έκαναν αυτή τη γυναίκα ταυτόχρονα διάσημη και διαβόητη. Η ταινία δεν θέλει να την αγιοποιήσει, ούτε όμως και να την κρίνει. Προτιμά να μας δείξει πώς είναι να σε λατρεύει μια ολόκληρη χώρα, ενώ στο σπίτι σου κανείς δεν σε ρωτά τι θέλεις.
Η Κίρα Νάιτλι, που εδώ επιτέλους δεν είναι απλώς όμορφη
Γύρω στο 2008 η Κίρα Νάιτλι ήταν ήδη η αστεφάνωτη βασίλισσα των εποχής ταινιών, φτάνει να θυμηθεί κανείς το Περηφάνια και προκατάληψη ή την Εξιλέωση. Θα ήταν εύκολο να ξαναπαίξει την ίδια πεισματάρα, αυθάδη ηρωίδα, και στο πρώτο μισάωρο πράγματι νιώθεις κάποιες φορές ότι κινείται σε γνώριμο έδαφος. Όσο όμως ο κόσμος της Τζορτζιάνα στενεύει, η ερμηνεία της Νάιτλι γίνεται όλο και πιο σιωπηλή, όλο και πιο επώδυνη.
Αυτό που μου άρεσε περισσότερο είναι ο τρόπος που αποτυπώνει τη διαφορά ανάμεσα στη δημόσια και την ιδιωτική Τζορτζιάνα. Στο σαλόνι λάμπει, αστειεύεται, οι πολιτικοί κρέμονται από τα χείλη της. Μόλις όμως κλείσει η πόρτα πίσω της, το χαμόγελο σβήνει και μένει μια νεαρή γυναίκα που έχει καταλάβει ότι η ζωή της είναι κομμάτι μιας συμφωνίας. Αυτή η διπλή υπόσταση είναι η καρδιά της ταινίας, και η Νάιτλι την αποδίδει πειστικά.
Δεν είναι άψογη ερμηνεία: υπάρχουν στιγμές που οι υπερβολικά δουλεμένες χειρονομίες και το γνωστό της πρόταγμα του σαγονιού σε βγάζουν από την ιστορία. Στις πιο δύσκολες σκηνές όμως είναι εκεί, και αυτό μετράει.
Ο Ραλφ Φάινς, ο παγερός δούκας
Αν με ρωτάτε, το πραγματικό μυστικό όπλο της ταινίας είναι ο Ραλφ Φάινς. Ως Δούκας του Ντέβονσαϊρ χτίζει έναν χαρακτήρα που ταυτόχρονα μισείς και λυπάσαι. Δεν είναι κραυγαλέος κακός, δεν φωνάζει, δεν σπάει πράγματα. Απλώς δεν καταλαβαίνει τι πρόβλημα έχει η γυναίκα του. Για εκείνον τα πράγματα είναι απλά: ο γάμος είναι ένα συμβόλαιο και ο ρόλος της συζύγου ξεκάθαρος.
Ο Φάινς λέει με ένα ελάχιστο σύσπασμα του προσώπου, μια μισοτελειωμένη φράση ή μια σκηνή με τον σκύλο του όσα άλλοι δεν θα κατάφερναν με έναν ολόκληρο μονόλογο. Όποιος ξέρει από τη Λίστα του Σίντλερ πόσο τρομακτικά ψυχρός μπορεί να γίνει στην οθόνη, εδώ θα δει μια πολύ πιο συγκρατημένη αλλά εξίσου ανησυχητική εκδοχή του. Η δική του παρουσία κάνει την ταινία κάτι περισσότερο από ένα όμορφο ρομάντζο εποχής.
Οι δεύτεροι ρόλοι: μητέρα, φίλη, εραστής
Και στους δεύτερους ρόλους φαίνεται ότι εδώ κανείς δεν τσιγκουνεύτηκε. Η Σάρλοτ Ράμπλινγκ ως Λαίδη Σπένσερ, η μητέρα της Τζορτζιάνα, έχει βαριά παρουσία ακόμη και με λίγες σκηνές. Εκείνη εκπροσωπεί το σύστημα: αγαπά την κόρη της, αλλά ξέρει πολύ καλά ποιοι είναι οι κανόνες, και ξέρει επίσης ότι τους κανόνες δεν τους γράφει μια γυναίκα.
Η Χέιλι Άτγουελ ως Μπες Φόστερ πήρε ίσως τον πιο λεπτό ρόλο. Η φίλη που είναι ταυτόχρονα καταφύγιο και προδοσία, και η Άτγουελ δεν την υποδύεται σαν μια απλή ραδιούργα. Και ο δικός της χαρακτήρας έχει τους δικούς του καταναγκασμούς, και γι' αυτό το τρίγωνο πονάει πραγματικά αντί να θυμίζει σαπουνόπερα.
Ο Ντόμινικ Κούπερ ως Τσαρλς Γκρέι είναι η υπόσχεση του πάθους και της ελευθερίας. Ομολογώ ότι σε εκείνον ένιωσα το λιγότερο βάθος: είναι περισσότερο λειτουργία παρά άνθρωπος, η ενσάρκωση της ρομαντικής επιθυμίας. Στο πολιτικό φόντο εμφανίζονται επίσης ο Σάιμον ΜακΜπέρνι ως Τσαρλς Φοξ, ο Έιντεν ΜακΆρντλ ως Ρίτσαρντ Μπρίνσλεϊ Σέρινταν και ο Τζον Σράπνελ ως Στρατηγός Γκρέι, που ζωντανεύουν τον κόσμο των σαλονιών όπου η Τζορτζιάνα είναι το πιο λαμπερό αστέρι.
Η σκηνοθεσία του Σολ Ντιμπ: όμορφη εικόνα, στενό κάδρο
Ο Σολ Ντιμπ δεν είναι κάποιος τολμηρός ανατρεπτικός δημιουργός, και η ταινία δεν φιλοδοξεί να είναι κάτι τέτοιο. Η σκηνοθεσία είναι κλασική, κομψή, σε σημεία ίσως υπερβολικά προσεκτική. Το εικαστικό αποτέλεσμα όμως είναι πραγματικά εντυπωσιακό: τα κοστούμια, τα χτενίσματα, οι αίθουσες των πύργων ενισχύουν όλα την αίσθηση ότι η Τζορτζιάνα ζει μέσα σε ένα πανέμορφο αλλά κλειστό κουτί. Είναι συνειδητή επιλογή και δουλεύει.
Εκεί όπου τη βρήκα πιο αδύναμη είναι ο ρυθμός. Τα 110 λεπτά δεν είναι πολλά, κι όμως υπάρχει ένα μεσαίο κομμάτι όπου η ταινία εικονογραφεί περισσότερο απ' όσο αφηγείται. Η πολιτική πλευρά, που έκανε την Τζορτζιάνα τόσο ξεχωριστή μορφή, συχνά μένει απλός θόρυβος στο βάθος, ενώ θα ήθελα πολύ να δω περισσότερα για το πώς κινούνταν αυτή η γυναίκα στον κόσμο των ανδρών. Το βάρος πέφτει ξεκάθαρα στο προσωπικό δράμα, κάτι κατανοητό, που όμως στενεύει λίγο το πορτρέτο.
Γιατί μοιάζει τόσο σύγχρονη ακόμη και σήμερα;
Η ιστορία της Τζορτζιάνα είναι ένα πολύ σημερινό παραμύθι για τη φήμη, τη δόξα και τη λαχτάρα για την αληθινή αγάπη. Μια γυναίκα που το κοινό λατρεύει, που κάθε της φόρεμα αντιγράφεται, για την οποία μιλούν όλοι, ενώ η προσωπική της ζωή βρίσκεται ολοκληρωτικά σε ξένα χέρια. Το μοτίβο είναι γνώριμο, και η ταινία σοφά δεν μας τρίβει τον παραλληλισμό στη μούρη: μας αφήνει να τον ανακαλύψουμε μόνοι μας.
Γι' αυτό η Δούκισσα είναι κάτι περισσότερο από ακόμη ένα ιστορικό δράμα στο ράφι. Δεν μας ενδιαφέρει το μακρινό παρελθόν, αλλά το πόσο μοιάζουν τα κάγκελα εκείνου του κλουβιού με τα σημερινά, μόνο που σήμερα δεν μας σφίγγει πια ο κορσές αλλά κάτι άλλο.
Σε ποιους το προτείνουμε;
- Είναι για σένα αν: Για όσους αγαπούν τα ιστορικά δράματα, τα επώδυνα ερωτικά τρίγωνα και τις δυνατές υποκριτικές μονομαχίες. Για τους θαυμαστές της Κίρα Νάιτλι και του Ραλφ Φάινς είναι υποχρεωτική.
- Καλύτερα να το προσπεράσεις αν: Όσοι περιμένουν γρήγορη πλοκή, δράση ή μια ανάλαφρη ρομαντική κομεντί θα απογοητευτούν. Ο αργός, πνιγηρός ρυθμός δεν είναι για όλους.
Αν σου αρέσει, δες επίσης: Περηφάνια και προκατάληψη (2005), Άννα Καρένινα (2012), Marie Antoinette (2006), Η ευνοούμενη (2018), Ελισάβετ (1998)
Συχνές ερωτήσεις
Τι πραγματεύεται η ταινία Η δούκισσα;
Τη ζωή της Τζορτζιάνα Σπένσερ, Δούκισσας του Ντέβονσαϊρ, στα τέλη του 18ου αιώνα: τον γάμο της με τον κατά πολύ μεγαλύτερό της δούκα, τον ρόλο της στον κόσμο της μόδας και της πολιτικής, τη σχέση της με τον Τσαρλς Γκρέι και το ερωτικό τρίγωνο γύρω από τον σύζυγό της και την καλύτερή της φίλη, τη Μπες Φόστερ.
Πόσο διαρκεί η Δούκισσα;
Η ταινία διαρκεί 110 λεπτά.
Πότε κυκλοφόρησε η Δούκισσα;
Η ταινία έκανε πρεμιέρα στις 5 Σεπτεμβρίου 2008.
Ποιος σκηνοθέτησε τη Δούκισσα;
Την ταινία σκηνοθέτησε ο Σολ Ντιμπ.
Ποιοι πρωταγωνιστούν στη Δούκισσα;
Η Κίρα Νάιτλι (Τζορτζιάνα), ο Ραλφ Φάινς (Δούκας του Ντέβονσαϊρ), η Σάρλοτ Ράμπλινγκ (Λαίδη Σπένσερ), ο Ντόμινικ Κούπερ (Τσαρλς Γκρέι), η Χέιλι Άτγουελ (Μπες Φόστερ), καθώς και οι Σάιμον ΜακΜπέρνι, Έιντεν ΜακΆρντλ και Τζον Σράπνελ.
Ποιος είναι ο πρωτότυπος τίτλος της Δούκισσας;
Ο πρωτότυπος τίτλος είναι The Duchess. Πρόκειται για ιταλο-βρετανο-γαλλική συμπαραγωγή.
Αξίζει ακόμη να φορέσεις τον κορσέ για ένα βράδυ με την Τζορτζιάνα;
Κατά τη γνώμη μου, ναι. Η δούκισσα δεν είναι επαναστατική ταινία και στο μεσαίο της κομμάτι σκοντάφτει λίγο, έχει όμως υποκριτική δουλειά που την κάνει να αξίζει με το παραπάνω. Η Νάιτλι δίνει μια ευάλωτη, ζωντανή Τζορτζιάνα, και ο Φάινς έναν σύζυγο που δεν θα βγάλεις από το μυαλό σου για μέρες. Αν ψάχνεις για ένα βροχερό βράδυ κάτι όμορφο, θλιμμένο και απρόσμενα σύγχρονο, αυτή η ταινία θα σε βρει ακριβώς εκεί που πονάει.