Ο Μόνος Επιζών κριτική: ο πόλεμος του Peter Berg στα βουνά του Ινδοκαυκάσου δεν δείχνει έλεος
Υπάρχουν πολεμικές ταινίες που απλώς τις βλέπεις, και υπάρχουν κι εκείνες που τις υπομένεις, με την καλύτερη έννοια. Ο Μόνος Επιζών ανήκει στη δεύτερη κατηγορία: ο Peter Berg σε πετάει για δύο ώρες πάνω στα βράχια και δεν ρωτάει αν αντέχεις. Δεν είναι τέλεια ταινία, όμως αυτό που αφήνει μέσα στο σώμα σου δεν φεύγει εύκολα.
Βάναυσα σωματική, καλοφτιαγμένη πολεμική ταινία, ασυναγώνιστη στην πλαγιά του βουνού, που όμως κάποιες φορές το παρακάνει με τον πατριωτικό στόμφο.
Στοιχεία ταινίας
| Original | Lone Survivor |
|---|---|
| Πρεμιέρα στην Ελλάδα | 10.4.2014 |
| Σκηνοθεσία | Peter Berg |
| Πρωταγωνιστούν | Mark Wahlberg, Taylor Kitsch, Emile Hirsch, Ben Foster, Eric Bana, Ali Suliman |
| Είδος | Πολεμικές ταινίες, Ταινίες δράσης, Δράματα |
| Διάρκεια | 121 λεπτά |
| Καταλληλότητα | Κ-15 |
| Χώρα | Αμερικανικές ταινίες |
Τέσσερις άντρες, ένα βουνό και ένα σχέδιο που δεν μένει σχέδιο
Το στήσιμο είναι απλό, και ακριβώς γι' αυτό δουλεύει. Στις 28 Ιουνίου 2005 τέσσερα μέλη των Navy SEAL στέλνονται σε μια μυστική και επικίνδυνη αποστολή στην περιοχή του Ινδοκαυκάσου στο Αφγανιστάν. Η κωδική ονομασία της επιχείρησης είναι Red Wings και ο στόχος η εξουδετέρωση υψηλόβαθμων ηγετών των Ταλιμπάν. Στα χαρτιά, μια γρήγορη και καθαρή δουλειά. Στην πράξη όλα στραβώνουν, η ομάδα δέχεται επίθεση από εχθρικές δυνάμεις και οι τέσσερις στρατιώτες βρίσκονται γρήγορα μόνοι, με ελάχιστες πιθανότητες να επιβιώσουν.
Αυτά αξίζει να ξέρεις από πριν, και κατά τη γνώμη μου φτάνουν. Η ταινία δεν στηρίζεται στις ανατροπές της αλλά στο πώς σε πλακώνουν τα γεγονότα. Ο τίτλος, είτε ο αγγλικός Lone Survivor είτε ο ελληνικός, τα λέει όλα, οπότε το ερώτημα δεν είναι τι θα γίνει, αλλά με τι κόστος. Ο Peter Berg το θέτει με μεγάλη σκληρότητα και απαντά εξίσου σκληρά.
Ο Mark Wahlberg και η ομάδα που πρέπει να πιστέψεις
Μια τέτοια ταινία κρίνεται στο αν θα πιστέψεις ότι αυτοί οι άνθρωποι θα έπεφταν πραγματικά στη φωτιά ο ένας για τον άλλον. Εδώ το πιστεύεις. Ο Mark Wahlberg υποδύεται τον υπαξιωματικό Marcus Luttrell, και είναι ακριβώς ο ρόλος που του ταιριάζει: λίγα λόγια, πολύ σώμα, πολλά σφιγμένα δόντια. Δεν είναι λαμπερή ερμηνεία, αλλά ούτε χρειάζεται να είναι.
Δίπλα του ο Taylor Kitsch ως υπολοχαγός Michael "Mike" Murphy είναι απροσδόκητα δυνατός, επιτέλους σε έναν ρόλο όπου το ήρεμο βλέμμα του μετράει. Ο Emile Hirsch ως Danny Dietz είναι το πιο νευρικό και πιο ανθρώπινο κομμάτι της ομάδας, ενώ ο Ben Foster ως Matthew "Axe" Axelson φέρνει αυτό που φέρνει πάντα: μια ένταση που σε κάνει να φοβάσαι λίγο να κάθεσαι δίπλα του. Για μένα ο Foster είναι το μυστικό όπλο της ταινίας.
Στο φόντο βρίσκεται ο Eric Bana ως αντιπλοίαρχος Erik Kristensen, που κρατά στη βάση το ηθικό και το βάρος της ευθύνης, καθώς και οι Alexander Ludwig (Shane Patton) και Jerry Ferrara (Hasslert). Ξεχωριστή αναφορά αξίζει ο Ali Suliman, που ως Mohammad Gulab δίνει ένα από τα σημαντικότερα πρόσωπα της ταινίας. Σκόπιμα δεν λέω περισσότερα, αλλά πρόσεξέ τον.
Ο Peter Berg δεν σκηνοθετεί, σπρώχνει
Ο Peter Berg ήταν πάντα άνθρωπος του θορυβώδους, ιδρωμένου, γειωμένου σινεμά. Μετά το Hancock και το Battleship, ο Μόνος Επιζών είναι γι' αυτόν μια πολύ πιο σοβαρή και συγκρατημένη στροφή. Συγκρατημένη δεν σημαίνει ήσυχη, φυσικά. Οι μάχες εδώ δεν είναι χορογραφημένα μπαλέτα αλλά θολά, βιαστικά, τρομακτικά λεπτά, όπου δεν έχεις ιδέα από πού θα έρθει η επόμενη σφαίρα. Ακριβώς όπως και οι στρατιώτες.
Το πραγματικό θαύμα όμως είναι το έδαφος. Η πλαγιά είναι ο τρίτος πρωταγωνιστής της ταινίας, και ο Berg το καταλαβαίνει πολύ καλά. Υπάρχουν σκηνές που σε κάνουν να συσπάσαι στη θέση σου, γιατί η κάμερα δεν χαρίζεται: νιώθεις το βάρος, τις πέτρες, τα κόκαλα. Δεν υπερβάλλω αν πω ότι αυτά τα λεπτά συγκαταλέγονται στις πιο σωματικές στιγμές των πολεμικών ταινιών της δεκαετίας του 2010.
Η μόνη πραγματική αδυναμία της σκηνοθεσίας είναι ότι ο Berg καμιά φορά δεν εμπιστεύεται αρκετά αυτό που έφτιαξε. Εκεί που θα αρκούσε η σιωπή, η σκηνή παίρνει μια επιπλέον ώθηση, λίγο slow motion, λίγο μουσικό φούσκωμα. Καταλαβαίνω το γιατί, αλλά δεν χρειαζόταν.
Ένας ήχος που τον νιώθεις στο στομάχι
Αν υπάρχει ένας λόγος να δεις αυτή την ταινία σε αίθουσα, ή τουλάχιστον σε ένα σοβαρό ηχοσύστημα, είναι ο ήχος. Οι σφαίρες που χτυπούν, το τρίξιμο του ασυρμάτου, οι ανάσες, οι πέτρες που κυλούν: η ταινία χρησιμοποιεί πολύ συνειδητά τον ήχο για να σε στριμώξει. Συχνά σε τρομάζει ο ήχος, όχι η εικόνα.
Η μουσική λειτουργεί καλύτερα όταν μένει στο βάθος και απλώνει ένα βουερό, ανήσυχο υπόστρωμα. Όταν βγαίνει μπροστά και θέλει να σε συγκινήσει, η πρόθεση φαίνεται. Παρ' όλα αυτά, συνολικά ο ήχος είναι από τα πιο δυνατά χαρτιά της ταινίας, και για μένα παίρνει και τη μεγαλύτερη βαθμολογία.
Πού γέρνει η ζυγαριά: η σκιά της σημαίας
Δεν γίνεται να μην το πούμε: ο Μόνος Επιζών είναι μια πολύ αμερικανική πολεμική ταινία. Ο εξυμνισμός της συντροφικότητας, της πίστης και του καθήκοντος γλιστράει κάποιες φορές σε σημείο όπου νιώθεις λιγότερο ότι βλέπεις ανθρώπους και περισσότερο ένα ιδεώδες. Όποιος είναι αλλεργικός στον πατριωτικό στόμφο θα έχει στιγμές που θα γουρλώνει τα μάτια.
Εμένα με ενόχλησε λιγότερο απ' όσο περίμενα, γιατί το μεγάλο, κεντρικό κομμάτι της ταινίας είναι τόσο ωμό και αμείλικτο που σου βγάζει από μέσα κάθε επισημότητα. Το πλαίσιο όμως βαραίνει την ταινία, και οι χαρακτήρες είναι περισσότερο αρχέτυπα παρά ολοκληρωμένοι άνθρωποι. Δεν μαθαίνεις πραγματικά ποιοι ήταν πριν από το βουνό. Για την ταινία ίσως αυτό να μη μετράει, για μένα μετράει λίγο.
Κάτι ακόμα: μιλάμε για μια ταινία 121 λεπτών που δεν απευθύνεται σε μικρούς θεατές. Η βία δεν είναι αυτοσκοπός, είναι όμως πολύ άμεση, και τα τραύματα δεν ωραιοποιούνται.
Στο ράφι του είδους: πού ανήκει;
Αν ψάχνεις τη θέση του ανάμεσα στις σύγχρονες πολεμικές ταινίες δράσης, βρίσκεται κάπου ανάμεσα στο ωμό χάος του Black Hawk Down και στην εκνευριστική ένταση του The Hurt Locker. Με την ταινία του Ridley Scott μοιράζεται την αίσθηση μιας ατελείωτης μάχης (και, παρεμπιπτόντως, τον Eric Bana), με της Kathryn Bigelow το ότι δεν σου επιτρέπει καμία βολική απόσταση.
Ο Berg ξανασυνεργάστηκε αργότερα με τον Mark Wahlberg στο Deepwater Horizon, με την ίδια συνταγή: αληθινοί άνθρωποι, καταστροφική κατάσταση, πολύ σωματικό γύρισμα. Κατά τη γνώμη μου ο Μόνος Επιζών είναι η πιο δυνατή κοινή δουλειά του διδύμου, γιατί εδώ υπάρχει το λιγότερο σκηνικό και η περισσότερη πέτρα και αίμα.
Σε ποιους το προτείνουμε;
- Είναι για σένα αν: Για όσους αγαπούν τις ωμές, σωματικά εξαντλητικές πολεμικές ταινίες και δεν φοβούνται μια ταινία που τους πιέζει από την αρχή ως το τέλος. Υποχρεωτική για τους θαυμαστές του Ben Foster και του Taylor Kitsch.
- Καλύτερα να το προσπεράσεις αν: Όποιος έχει ευαίσθητο στομάχι ή δεν αντέχει τον αμερικανικό στρατιωτικό στόμφο, καλύτερα να την αποφύγει. Για ανάλαφρη βραδινή ταινία δράσης είναι εντελώς ακατάλληλη.
Αν σου αρέσει, δες επίσης: Black Hawk Down (2001), The Hurt Locker (2008), Hacksaw Ridge (2016), Deepwater Horizon (2016), Restrepo (2010)
Συχνές ερωτήσεις
Τι πραγματεύεται ο Μόνος Επιζών;
Στις 28 Ιουνίου 2005 τέσσερα μέλη των Navy SEAL στέλνονται σε μυστική αποστολή στον Ινδοκαύκασο του Αφγανιστάν, με την κωδική ονομασία Red Wings, για να εξουδετερώσουν υψηλόβαθμους ηγέτες των Ταλιμπάν. Η αποστολή στραβώνει και οι τέσσερις στρατιώτες μένουν μόνοι τους.
Πότε βγήκε ο Μόνος Επιζών στους ελληνικούς κινηματογράφους;
Η ταινία έκανε πρεμιέρα στις ελληνικές αίθουσες στις 10 Απριλίου 2014.
Πόση είναι η διάρκεια του Ο Μόνος Επιζών;
Η ταινία διαρκεί 121 λεπτά.
Είναι κατάλληλη για παιδιά;
Όχι. Οι σκηνές βίας είναι πολύ άμεσες και τα τραύματα δεν ωραιοποιούνται, οπότε δεν είναι ταινία για μικρούς θεατές.
Ποιος σκηνοθέτησε τον Μόνο Επιζώντα και ποιοι πρωταγωνιστούν;
Σκηνοθέτης είναι ο Peter Berg. Στους κύριους ρόλους εμφανίζονται οι Mark Wahlberg, Taylor Kitsch, Emile Hirsch, Ben Foster, Eric Bana, Ali Suliman, Alexander Ludwig και Jerry Ferrara.
Ποιος είναι ο πρωτότυπος τίτλος του Ο Μόνος Επιζών;
Ο πρωτότυπος τίτλος της αμερικανικής ταινίας είναι Lone Survivor.
Θα ανέβεις μαζί του στο βουνό ή θα μείνεις στην κοιλάδα;
Ανέβα. Ο Μόνος Επιζών δεν είναι ταινία που την κλείνεις με ευχάριστη διάθεση, αλλά ούτε γι' αυτό φτιάχτηκε. Ο Peter Berg σε φέρνει τόσο κοντά στη μάχη όσο μπορεί να φέρει μια ταινία μυθοπλασίας, και οι τέσσερις πρωταγωνιστές, με επικεφαλής τον τρομακτικά καλό Ben Foster, κάνουν πιστευτό εκείνο τον δεσμό χωρίς τον οποίο όλο αυτό θα ήταν απλώς θόρυβος. Ο στόμφος κάποιες φορές βαραίνει και οι χαρακτήρες θα μπορούσαν να έχουν περισσότερο βάθος, όμως τα λεπτά στην πλαγιά αξίζουν με το παραπάνω. Για μένα ένα δυνατό 8, και μια ταινία που ακόμα και χρόνια μετά τη θυμάμαι στο στομάχι μου.