Compostelle κριτική: δύο χιλιάδες χιλιόμετρα θυμού, ενοχής και σκονισμένων αρβύλων
Κάποιες ταινίες δεν χρειάζονται τίποτα περισσότερο από ένα σακίδιο, ένα μονοπάτι που δεν τελειώνει ποτέ και δύο ανθρώπους που δεν μπορούν να χωνέψουν ο ένας τον άλλον. Το προσκυνηματικό δράμα του Yann Samuell στηρίζεται ακριβώς σε αυτή τη συνταγή, και χάρη στην παρουσία της Alexandra Lamy καταλήγει να είναι πολύ περισσότερα από έναν όμορφα φωτογραφημένο οδηγό πεζοπορίας. Το Compostelle δεν ανακαλύπτει τίποτα καινούργιο, όμως ό,τι κάνει το κάνει με καρδιά.
Ένα ήσυχο, συγκινητικό και κατά διαστήματα προβλέψιμο δράμα δρόμου, που το φτάνουν ως τον προορισμό του η τριβή ανάμεσα στους δύο πρωταγωνιστές και η λεπτή ερμηνεία της Alexandra Lamy.
Στοιχεία ταινίας
| Σκηνοθεσία | Yann Samuell |
|---|---|
| Πρωταγωνιστούν | Alexandra Lamy, Julien Le Berre, Maëlle Vidou |
| Είδος | Δραματικές ταινίες |
| Διάρκεια | 113 λεπτά |
| Χώρα | Γαλλικές ταινίες, Βελγικές ταινίες |
Τι πραγματεύεται; Μια γυναίκα, ένας έφηβος και μια πολύ μεγάλη πορεία
Το στήσιμο είναι απλό, και ακριβώς γι' αυτό λειτουργεί. Από τη μία, μια γυναίκα που προσπαθεί να συμφιλιωθεί με τα δικά της λάθη. Από την άλλη, ένας έφηβος που δεν μπορεί να συγκρατήσει τον θυμό του. Και οι δύο έχουν φτάσει στο σημείο όπου η ζωή τους απλώς δεν μπορεί να συνεχιστεί όπως πριν. Η λύση δεν είναι η ψυχοθεραπεία, ούτε μια μετακόμιση, ούτε μια μεγάλη κουβέντα στο τραπέζι της κουζίνας. Είναι τα πόδια τους: ξεκινούν από τη Γαλλία για το Καμίνο, την εκδοχή των δύο χιλιάδων χιλιομέτρων του προσκυνήματος προς το Σαντιάγο ντε Κομποστέλα.
Δύο χιλιάδες χιλιόμετρα. Αξίζει να αφήσει κανείς αυτόν τον αριθμό να κατακαθίσει για λίγο. Δεν μιλάμε για εκδρομή του Σαββατοκύριακου, αλλά για εβδομάδες περπάτημα που επαναλαμβάνεται μέρα με τη μέρα, με φουσκάλες, κακά καταλύματα και ώρες ολόκληρες όπου κανείς δεν λέει λέξη. Ο δρόμος γίνεται για τους δύο ήρωες ένας κοινός χώρος αναμέτρησης και επούλωσης, και οι καλύτερες στιγμές της ταινίας είναι ακριβώς αυτές οι σιωπηλές, ανείπωτες στιγμές, όταν δύο άγνωστοι συνειδητοποιούν σιγά σιγά ότι κουβαλούν το ίδιο βάρος, απλώς με άλλη μορφή.
Δεν θα μπω σκόπιμα σε λεπτομέρειες: η μεγαλύτερη απόλαυση εδώ είναι να ανακαλύπτεις βήμα βήμα τι κινεί αυτούς τους δύο ανθρώπους.
Alexandra Lamy, η αθόρυβη κινητήρια δύναμη της ταινίας
Η Alexandra Lamy δεν χρειάζεται συστάσεις στο γαλλικό κοινό, και εδώ δείχνει γιατί της εμπιστεύονται ξανά και ξανά ρόλους με μεγάλο συναισθηματικό φορτίο. Δεν υπερπαίζει την ενοχή, δεν κλαίει κάθε δεύτερη σκηνή. Η κούραση φαίνεται στους ώμους της, στα βήματα που βαραίνουν, σε μια φράση που μένει στη μέση. Είναι το είδος της ερμηνείας που εύκολα περνά απαρατήρητο, κι όμως ολόκληρη η ταινία πατάει πάνω του.
Δίπλα της, ο Julien Le Berre και η Maëlle Vidou βρίσκουν τον χώρο τους, και η ενέργεια των νεότερων ηθοποιών ισορροπεί ωραία τη συγκράτηση της Lamy. Η απεικόνιση του εφηβικού θυμού είναι το πιο λεπτό σημείο: εύκολα γλιστράει κανείς στο κλισέ των χτυπημένων πορτών και των εκρήξεων. Η ταινία τις περισσότερες φορές αποφεύγει την παγίδα, αν και υπάρχουν μία δύο σκηνές όπου ο θυμός μοιάζει περισσότερο με σεναριακό εργαλείο παρά με αληθινό συναίσθημα.
Οι πιο δυνατές στιγμές είναι όταν οι δύο γενιές συγκρούονται και ξαφνικά δεν υπάρχει πια τίποτα να ειπωθεί, μόνο να συνεχίσουν να περπατούν.
Ο Yann Samuell και το αργό σιγοβράσιμο των συναισθημάτων
Το όνομα του Yann Samuell θα θυμίσει σε πολλούς το Jeux d'enfants, και όποιος το έχει δει ξέρει ότι πρόκειται για σκηνοθέτη που αγαπά τα μεγάλα, πολύχρωμα, σχεδόν παραμυθένια συναισθήματα. Σε σύγκριση, το Compostelle είναι εκπληκτικά προσγειωμένο, και αυτό ισχύει κυριολεκτικά: η κάμερα μένει συχνά στα πόδια, στο σκονισμένο μονοπάτι, στο τοπίο που απλώνεται ως το άπειρο.
Ο Samuell εδώ συγκρατείται, και αυτό ως επί το πλείστον ωφελεί την ταινία. Δεν βιάζεται, αφήνει το τοπίο να κάνει μέρος της δουλειάς. Η διάρκεια των 113 λεπτών πάντως γίνεται αισθητή: στο μεσαίο κομμάτι υπάρχει ένα σημείο όπου η μονοτονία της πορείας περνάει λίγο και στον θεατή. Μπορεί κανείς να πει ότι αυτό είναι σκόπιμο, αφού έτσι είναι και το προσκύνημα, όμως μέσα σε μια αίθουσα σινεμά είναι δίκοπο μαχαίρι.
Αυτό που πετυχαίνει όμως απόλυτα: ο σκηνοθέτης δεν κάνει κήρυγμα. Το πνευματικό υπόβαθρο του δρόμου του Σαντιάγο υπάρχει, αλλά η ταινία δεν θέλει να προσηλυτίσει κανέναν. Η επούλωση εδώ είναι υπόθεση ανθρώπινη, όχι ουράνια.
Τι λειτουργεί και πού σκοντάφτει
Μάζεψα συνοπτικά τι με κάνει να τη συστήνω με καθαρή καρδιά και τι την εμπόδισε να γίνει αγαπημένη.
- Τι λειτουργεί: η δυναμική ανάμεσα στους δύο πρωταγωνιστές, που μετατρέπεται αργά και πειστικά από εχθρότητα σε κάτι εντελώς διαφορετικό.
- Τι λειτουργεί: η εικόνα. Τα γαλλικά και ισπανικά τοπία είναι υπέροχα, αλλά όχι σαν καρτ ποστάλ: η ταινία σε κάνει να νιώσεις την απόσταση, την κούραση, τη ζέστη.
- Τι λειτουργεί: η συγκράτηση. Δεν υπάρχει παραφουσκωμένο μελόδραμα, οι μεγάλες συναισθηματικές στιγμές μοιάζουν κερδισμένες.
- Πού σκοντάφτει: στους περιορισμούς του είδους. Όποιος έχει δει δράμα δρόμου θα μαντέψει πάνω κάτω προς τα πού πηγαίνει το συναισθηματικό τόξο της ιστορίας.
- Πού σκοντάφτει: ο ρυθμός χαλαρώνει στη μέση, και κάποιες παράπλευρες ιστορίες μοιάζουν περισσότερο με παρακάμψεις παρά με πραγματικούς σταθμούς.
Τίποτα από αυτά δεν είναι μοιραίο, δείχνουν όμως καθαρά ότι το Compostelle κινείται σε ασφαλές έδαφος. Δεν ρισκάρει, γι' αυτό και δεν αποτυγχάνει παταγωδώς, αλλά ούτε σε απογειώνει.
Η ταινία προσκυνήματος ως είδος: γιατί την αγαπάμε ξανά και ξανά;
Υπάρχει κάτι ακαταμάχητο όταν το σινεμά παίρνει τους ήρωές του και απλώς τους βάζει να ξεκινήσουν. Το δράμα δρόμου είναι από τις αρχαιότερες κινηματογραφικές φόρμες, και το προσκύνημα είναι η πιο καθαρή εκδοχή του: εδώ ο προορισμός δεν είναι μόνο γεωγραφικός. Όποιος έχει δει το The Way του Emilio Estevez με τον Martin Sheen ή τη Reese Witherspoon στο Wild, ξέρει ακριβώς τι εννοώ.
Το Compostelle εντάσσεται σε αυτή την παράδοση και, ως γαλλοβελγική συμπαραγωγή, φέρνει εκείνη τη χαρακτηριστική ευρωπαϊκή ευαισθησία που είναι λιγότερο φωναχτή από μια χολιγουντιανή εκδοχή. Δεν υπάρχει εδώ καμία μεγάλη αποκάλυψη στην κορυφή του βουνού με μουσική να φουσκώνει από πίσω. Υπάρχουν μικρές στιγμές: ένα κοινό δείπνο, μια φράση που αφήνεται να φύγει, ένα πρωινό όπου κάποιος περιμένει για πρώτη φορά τον άλλον.
Δεν είναι ένα σκοτεινό, ασφυκτικό δράμα, αλλά μια ταινία που ένας έφηβος και ο γονιός του μπορούν άνετα να δουν μαζί. Ίσως μάλιστα έτσι να είναι και η καλύτερη εμπειρία.
Σε ποιους το προτείνουμε;
- Είναι για σένα αν: Για όσους αγαπούν τα ήσυχα ευρωπαϊκά δράματα χαρακτήρων, για όσους έχουν σκεφτεί κι οι ίδιοι να περπατήσουν το Καμίνο, ή για όσους θέλουν να δουν κάτι ουσιαστικό παρέα με έναν έφηβο.
- Καλύτερα να το προσπεράσεις αν: Όσοι ψάχνουν γρήγορη πλοκή, ανατροπές ή μεγάλες δραματικές εκρήξεις θα νιώσουν τα 113 λεπτά σαν μια μακρύτατη πεζοπορία.
Αν σου αρέσει, δες επίσης: The Way (2010), Wild (2014), Little Miss Sunshine (2006), Tracks (2014)
Συχνές ερωτήσεις
Τι πραγματεύεται το Compostelle;
Μια γυναίκα που προσπαθεί να συμφιλιωθεί με τα λάθη της και ένας έφηβος που δεν μπορεί να ελέγξει τον θυμό του ξεκινούν μαζί από τη Γαλλία για την εκδοχή των δύο χιλιάδων χιλιομέτρων του προσκυνήματος προς το Σαντιάγο ντε Κομποστέλα. Ο δρόμος γίνεται για εκείνους κοινός χώρος αναμέτρησης και επούλωσης.
Πόση είναι η διάρκεια του Compostelle;
Η ταινία διαρκεί 113 λεπτά.
Ποιος σκηνοθέτησε το Compostelle και ποιοι πρωταγωνιστούν;
Τη σκηνοθεσία υπογράφει ο Yann Samuell, ενώ στους βασικούς ρόλους εμφανίζονται οι Alexandra Lamy, Julien Le Berre και Maëlle Vidou.
Ποιες χώρες έκαναν την παραγωγή της ταινίας;
Το Compostelle είναι γαλλοβελγική συμπαραγωγή.
Αξίζει να φορέσεις τις αρβύλες και να πάρεις τον δρόμο μαζί τους;
Ναι, αν ξέρεις τι πας να δεις. Το Compostelle δεν είναι η ταινία για την οποία θα συζητάς για εβδομάδες, είναι όμως από εκείνες μετά τις οποίες βγαίνεις σιωπηλός από την αίθουσα και ίσως τηλεφωνείς σε κάποιον που έπρεπε να είχες πάρει εδώ και καιρό. Η ερμηνεία της Alexandra Lamy και η δύναμη του τοπίου κουβαλούν στην πλάτη τους και τα πιο προβλέψιμα κομμάτια, και ο Yann Samuell έξυπνα δεν επιχειρεί να πει περισσότερα απ' όσα αντέχει η ιστορία.
Δεν είναι τέλεια, κάποιες στιγμές κουράζεται, όπως και οι ήρωές της. Στο τέλος όμως φτάνει, και σε μια ταινία προσκυνήματος αυτό ίσως μετράει περισσότερο απ' όλα. Για ένα βροχερό φθινοπωρινό βράδυ, ειδικά παρέα με έναν έφηβο, είναι μια πραγματικά καλή επιλογή.