Ο Δρόμος κριτική: το πιο σιωπηλό και πιο σκληρό γράμμα αγάπης από πατέρα σε γιο στο τέλος του κόσμου
Υπάρχουν ταινίες που τις βλέπεις μία φορά στη ζωή σου και μετά μένουν χρόνια κάπου μέσα στο στήθος σου. Ο Δρόμος είναι ακριβώς τέτοια: ένα μεταποκαλυπτικό δράμα χωρίς υπερήρωες, χωρίς θεαματικές εκρήξεις και λυτρωτικές ανατροπές. Μόνο ένας πατέρας, ένας γιος, ένα ξεχαρβαλωμένο καρότσι σούπερ μάρκετ και το ερώτημα αν έχει ακόμα νόημα να είσαι άνθρωπος. Η ταινία του John Hillcoat δεν σε διασκεδάζει. Σε στύβει αργά και μεθοδικά, και γι' αυτό ακριβώς την αγαπώ.
Σκληρό, γκρίζο και ανελέητα ειλικρινές δράμα επιβίωσης, που ο Viggo Mortensen, με μία από τις καλύτερες ερμηνείες της καριέρας του, ανεβάζει στις κορυφές του είδους.
Στοιχεία ταινίας
| Original | The Road |
|---|---|
| Πρεμιέρα στην Ελλάδα | 11.2.2010 |
| Σκηνοθεσία | John Hillcoat |
| Πρωταγωνιστούν | Viggo Mortensen, Kodi Smit-McPhee, Charlize Theron, Robert Duvall, Guy Pearce, Molly Parker |
| Είδος | Ταινίες περιπέτειας, Δράματα |
| Διάρκεια | 111 λεπτά |
| Καταλληλότητα | 15 |
| Χώρα | Αμερικανικές ταινίες |
Τι λέει ο Δρόμος; Στάχτη, πείνα και ένα καρότσι σούπερ μάρκετ
Το στήσιμο είναι απλούστατο, και ακριβώς γι' αυτό λειτουργεί. Πριν από πολλά χρόνια, μια μυστηριώδης καταστροφή χτύπησε την Αμερική. Η ενέργεια χάθηκε, ξέσπασε λιμός και οι επιζώντες στράφηκαν ο ένας εναντίον του άλλου. Όταν ξεκινά η ταινία, ο πολιτισμός είναι πια μόνο ανάμνηση: συμμορίες κυριαρχούν στην ύπαιθρο, η βία έχει γίνει ο μόνος νόμος και όλοι ζουν για την επόμενη μπουκιά.
Σε αυτόν τον κόσμο ένας πατέρας και ο γιος του παίρνουν τον δρόμο προς τον ωκεανό. Όλη τους η περιουσία χωράει σε ένα σαραβαλιασμένο καρότσι. Κάθε μέρα παλεύουν για φαγητό, με το κρύο, με τα στοιχεία της φύσης και με όσους έχουν προ πολλού παραιτηθεί από την ανθρωπιά τους. Το μόνο τους στήριγμα είναι ο ένας τον άλλον: οι αναμνήσεις και η αγάπη που έχει απομείνει ανάμεσά τους.
Η ταινία δεν εξηγεί τίποτα. Δεν μαθαίνουμε τι ακριβώς συνέβη, και κατά τη γνώμη μου αυτό είναι διάνα. Η αιτία της καταστροφής εδώ δεν έχει καμία σημασία. Το ερώτημα δεν είναι πώς τελείωσε ο κόσμος, αλλά τι απομένει από εμάς μετά.
Ο Viggo Mortensen όπως δεν τον έχεις ξαναδεί
Όποιος έχει στο μυαλό του τον Viggo Mortensen κυρίως ως Άραγκορν από τον Άρχοντα των Δαχτυλιδιών, εδώ θα εκπλαγεί πολύ. Η βασιλική στάση, το χάρισμα, ο ηρωισμός με το σπαθί στο χέρι εξαφανίζονται εντελώς. Στη θέση τους βλέπουμε έναν πεινασμένο, πετσί και κόκαλο πατέρα, μονίμως τρομαγμένο, που σε κάθε του κίνηση κουβαλά την εξάντληση και τον φόβο ότι δεν θα μπορέσει να προστατέψει το παιδί του.
Η ερμηνεία του Mortensen είναι συγκλονιστική επειδή δεν προσπαθεί ποτέ να γίνει συμπαθής. Ο πατέρας είναι άλλοτε σκληρός, άλλοτε ανελέητος, και παίρνει αποφάσεις με τις οποίες ούτε ο θεατής συμφωνεί. Κι όμως, σε κάθε στιγμή νιώθουμε ότι όλα πηγάζουν από ένα και μόνο πράγμα: την απόλυτη αγάπη για τον γιο του. Είναι από τα πιο οδυνηρά πορτρέτα πατέρα που έχω δει στη μεγάλη οθόνη.
Ο Kodi Smit-McPhee στον ρόλο του γιου είναι εκπληκτικός. Σπάνια βλέπουμε από παιδί ηθοποιό τόσο φυσικό παίξιμο, χωρίς καμία επιτήδευση. Αυτός είναι η ηθική πυξίδα της ταινίας: το αγόρι που ακόμα ρωτάει, που ακόμα λυπάται τον ξένο, που ακόμα πιστεύει ότι υπάρχουν καλοί άνθρωποι. Η χημεία των δυο τους κουβαλά ολόκληρη την ταινία, και δεν βρήκα ούτε μία ψεύτικη στιγμή.
Δεύτεροι ρόλοι που χαράσσονται στη μνήμη μέσα σε λίγα λεπτά
Το καστ μοιάζει αρχικά υπερβολικό για ένα τόσο μαζεμένο δράμα, όμως ο Hillcoat χειρίζεται τα αστέρια του έξυπνα. Η Charlize Theron υποδύεται τη μητέρα και, παρότι έχει λιγότερο χρόνο στην οθόνη, οι σκηνές της είναι βαριές και στοιχειωτικές. Η Theron, που κέρδισε Όσκαρ για το Monster, δείχνει κι εδώ ότι με λίγα βλέμματα μπορεί να αφηγηθεί μια ολόκληρη τραγωδία.
Ο γέρος Ίλαϊ του Robert Duvall είναι από τα πιο αξέχαστα επεισόδια της ταινίας. Ο θρύλος του Νονού και του Αποκάλυψη Τώρα πλάθει σε ελάχιστο χρόνο μια φιγούρα αξιολύπητη, σοφή και τρομακτική ταυτόχρονα. Ο Guy Pearce ως βετεράνος, η Molly Parker ως φιλική γυναίκα, ο Michael Kenneth Williams ως κλέφτης και ο Garret Dillahunt ως μέλος συμμορίας είναι μικρά αλλά ακριβή κομμάτια του ψηφιδωτού. Κάθε συνάντηση είναι μια νέα δοκιμασία: ποιον μπορείς ακόμα να εμπιστευτείς σε αυτόν τον κόσμο;
Ο σταχτής κόσμος του John Hillcoat
Η σκηνοθεσία του John Hillcoat είναι συγκρατημένη, και το λέω ως έπαινο. Δεν θέλει να κάνει ταινία δράσης από το τέλος του κόσμου, δεν σπρώχνει τον τρόμο στο πρόσωπο του θεατή, παρότι θα μπορούσε. Η βία πλανιέται διαρκώς στον αέρα, αλλά το μεγαλύτερο μέρος της έντασης γεννιέται από την αναμονή, τη σιωπή, τα κλαδιά που τρίζουν και τους μακρινούς ήχους.
Το εικαστικό αποτέλεσμα είναι εντυπωσιακό, με τον δικό του καταθλιπτικό τρόπο. Καμένα δάση, γκρίζος ουρανός, δρόμοι σκεπασμένοι με στάχτη, εγκαταλελειμμένα σπίτια. Η εικόνα ρουφάει σχεδόν όλα τα χρώματα, και όταν σε κάποια ανάμνηση εμφανίζεται για λίγο ζεστό φως, πονάει σχεδόν σωματικά. Σπάνια έχω δει ταινία που να σε κάνει να νιώθεις τόσο έντονα το κρύο και την πείνα.
Η μουσική και ο ήχος ενισχύουν την ίδια μελαγχολία. Καμία φωνακλάδικη υπόκρουση, μόνο λεπτές, θλιμμένες μελωδίες και πολλή σιωπή. Σε όλη τη διάρκεια των 111 λεπτών, ο Hillcoat κρατά αυτή την ασφυκτική αλλά τρυφερή ατμόσφαιρα.
Πού πονάει υπερβολικά και πού κόβει ταχύτητα;
Θα είμαι ειλικρινής: ο Δρόμος δεν είναι για όλους, και δεν προσπαθεί να το κρύψει. Ο ρυθμός είναι αργός, η ιστορία επεισοδιακή, και όποιος περιμένει κλασική πλοκή με μεγάλες ανατροπές μπορεί να απογοητευτεί. Υπάρχουν κομμάτια όπου η ταινία απλώς προχωράει, βήμα βήμα, και ο πιο ανυπόμονος θεατής εύκολα χάνει τον ειρμό.
Το άλλο ρίσκο είναι η ίδια η ατμόσφαιρα. Η ταινία σχεδόν δεν σε αφήνει να πάρεις ανάσα. Απελπισία, πείνα, φόβος, και ξανά από την αρχή. Εγώ αυτό ακριβώς εκτιμώ, αλλά καταλαβαίνω αν κάποιος στη δεύτερη ώρα το βρει υπερβολικό. Δεν είναι ταινία για Σάββατο βράδυ με ποπ κορν, και πρέπει να το αποδεχτείς.
- Τι λειτουργεί: το δίδυμο Mortensen και Smit-McPhee, η στοιχειωτική εικόνα, η συγκρατημένη σκηνοθεσία.
- Τι μπορεί να διχάσει: ο αργός ρυθμός, η επεισοδιακή δομή και η σχεδόν αδιάκοπη ασφυκτική ατμόσφαιρα.
Γιατί είναι κάτι παραπάνω από ταινία επιβίωσης;
Το μεταποκαλυπτικό είδος είναι γεμάτο όπλα, καταδιώξεις με αυτοκίνητα και πολεμιστές ήρωες. Ο Δρόμος, αντίθετα, είναι σχεδόν διαλογιστικός: δείχνει το τέλος του κόσμου όχι ως θέαμα αλλά ως ηθική δοκιμασία. Τι σημαίνει να μένεις καλός, όταν η καλοσύνη είναι θανάσιμη πολυτέλεια; Μέχρι πότε μπορείς να προστατεύεις την αθωότητα ενός παιδιού, και επιτρέπεται καν;
Το πραγματικό θέμα της ταινίας είναι η πατρότητα. Εκείνη η αγάπη που υπερισχύει όλων, που είναι πεισματάρα, καμιά φορά τυφλή, και που είναι το τελευταίο πράγμα που δίνει ακόμα νόημα στην ύπαρξη. Γι' αυτό ο Δρόμος είναι ταυτόχρονα σκληρός και βαθιά τρυφερός. Κι αν τον δεις ως γονιός, είναι εντελώς άλλη εμπειρία. Να είσαι προετοιμασμένος.
Σε ποιους το προτείνουμε;
- Είναι για σένα αν: Για όσους αγαπούν τα αργά, βαριά δράματα, τις μεγάλες ερμηνείες και τις μεταποκαλυπτικές ιστορίες χωρίς τα κλισέ του είδους.
- Καλύτερα να το προσπεράσεις αν: Για όσους ψάχνουν γρήγορη δράση, θεαματικές μάχες ή ανάλαφρη χαλάρωση, και για όσους βαραίνει η απελπισμένη, ασφυκτική ατμόσφαιρα.
Αν σου αρέσει, δες επίσης: Τα Παιδιά των Ανθρώπων (2006), The Book of Eli (2010), Mad Max (1979), A Quiet Place (2018)
Συχνές ερωτήσεις
Τι πραγματεύεται ο Δρόμος;
Μετά από μια μυστηριώδη καταστροφή που αφάνισε τον αμερικανικό πολιτισμό, ένας πατέρας και ο γιος του ξεκινούν για τον ωκεανό. Σπρώχνουν όλη τους την περιουσία σε ένα καρότσι σούπερ μάρκετ και κάθε μέρα παλεύουν για φαγητό, με τη φύση και με τη βία των συμμοριών.
Πόσο διαρκεί ο Δρόμος;
Η ταινία διαρκεί 111 λεπτά.
Πότε κυκλοφόρησε ο Δρόμος στην Ελλάδα;
Ο Δρόμος βγήκε στις ελληνικές αίθουσες στις 11 Φεβρουαρίου 2010.
Ποιος σκηνοθέτησε τον Δρόμο;
Την ταινία σκηνοθέτησε ο John Hillcoat.
Ποιοι παίζουν στον Δρόμο;
Πρωταγωνιστούν ο Viggo Mortensen (πατέρας) και ο Kodi Smit-McPhee (γιος), ενώ στο καστ συμμετέχουν επίσης οι Charlize Theron, Robert Duvall, Guy Pearce, Molly Parker, Michael Kenneth Williams και Garret Dillahunt.
Ποιος είναι ο πρωτότυπος τίτλος του Δρόμου;
Ο πρωτότυπος τίτλος είναι The Road. Πρόκειται για αμερικανική παραγωγή.
Αντέχεις αυτόν τον δρόμο;
Ο Δρόμος δεν είναι εύκολη ταινία, ούτε θέλει να είναι. Αργός, γκρίζος, οδυνηρός, κάποιες φορές σχεδόν αφόρητα ασφυκτικός. Κι όμως έχει κάτι που λίγες ταινίες για το τέλος του κόσμου καταφέρνουν: βαθιά, σιωπηλή ανθρωπιά. Χάρη στο δίδυμο Viggo Mortensen και Kodi Smit-McPhee, είναι υποχρεωτική για όποιον παίρνει το σινεμά στα σοβαρά. Αν ξεκινήσεις, ετοιμάσου να μείνεις καθισμένος στο σκοτάδι πολύ μετά τους τίτλους τέλους. Για μένα είναι από τις πιο δυνατές ταινίες του είδους, και δεν διστάζω να το πω: μία από τις καλύτερες ιστορίες πατέρα και γιου των τελευταίων χρόνων.