Rose recensie vooraf: Sandra Hüller keert terug als soldaat en de vrede wordt het echte slagveld
Er zijn actrices voor wie ik zonder aarzelen een kaartje koop, alleen al vanwege hun naam. Sandra Hüller is er zo een. In het Duits-Oostenrijkse historische drama Rose speelt ze een vrouw die als man in de oorlog heeft gevochten en na thuiskomst ook als man verder wil leven. In deze vooruitblik lees je wat je kunt verwachten en waarom dit weleens een van de hardste en stilste films van het jaar kan worden.
Op papier is alles aanwezig voor een beklemmend precies tijdsbeeld, gedragen door een grote acteerprestatie. De vraag is alleen hoeveel een film met zo'n strenge vorm zich durft bloot te geven.
Filmgegevens
| Regie | Markus Schleinzer |
|---|---|
| Cast | Sandra Hüller, Caro Braun, Godehard Giese, Robert Gwisdek, Johannes Schubert |
| Genre | Historische drama's |
| Speelduur | 94 min |
| Land | Duitse films, Oostenrijkse films |
Waar gaat Rose over, zonder spoilers?
We bevinden ons aan het begin van de zeventiende eeuw. Rose heeft als man in de oorlog gevochten en de hel van het Brabantse slagveld doorstaan. Terug in het vredige achterland wil ze niet meer in haar oude rol kruipen. Ze wil als man verder. Haar wens is daarbij verrassend eenvoudig: een goede burger zijn, een nuttig lid van de gemeenschap, iemand die werkt, fatsoenlijk leeft en niet uit de toon valt.
Maar daar zit precies de kern. In de wereld waarin Rose terugkeert zijn de regels star en verdraagt de gemeenschap weinig afwijking. Volgens de officiële omschrijving draait de film om de spanning tussen maatschappelijke normen en persoonlijke identiteit, een spanning die steeds scherper wordt naarmate Rose probeert in te passen. Meer weten we nog niet over het verhaal, en eerlijk gezegd vind ik dat geen probleem. Bij dit soort films is het hoe veel belangrijker dan het wat.
Wat ik nu al prachtig vind aan de opzet, is de omgekeerde richting. Oorlogsfilms tonen het front meestal als de hel. Hier lijkt het slagveld slechts de voorkamer. Het echte beleg begint thuis: in de blikken van de buren, in de kerkbanken, in de alledaagse orde.
Sandra Hüller, of waarom je je over de hoofdrol geen zorgen hoeft te maken
Wie de Europese film van de afgelopen jaren volgt, hoeft Sandra Hüller niet voorgesteld te worden. Sinds Toni Erdmann weten we dat ze tegelijk eindeloos stijf en pijnlijk kwetsbaar kan zijn. Anatomie d'une chute liet zien dat ze met één trilling in haar gezicht alles kan ondermijnen wat je als kijker dacht te weten. En na haar kille, angstaanjagende huisvrouw in The Zone of Interest durf ik het met zekerheid te zeggen: weinig actrices zijn vandaag zo onbevreesd voor antipathie, kilte en ongemak.
Het personage Rose vraagt precies om zo'n actrice. Iemand die met haar hele wezen naar onzichtbaarheid streeft, omdat erbij horen de voorwaarde is om te overleven. Dat spelen is lastiger dan een grote, schreeuwerige dramatische rol. Hier draait alles om stilte, houding, stem en blik, en juist daarin is Hüller op dit moment onverslaanbaar.
Naast haar staan Caro Braun, Godehard Giese, Robert Gwisdek en Johannes Schubert op de aftiteling. Wie ze spelen, weten we nog niet, maar in zo'n kamerdrama is het gezicht van de gemeenschap minstens zo belangrijk als dat van de hoofdpersoon. Van hen hangt af of het dorp, de stad, de omgeving een levende, ademende dreiging wordt of slechts decor.
Markus Schleinzer, meester van de ongemakkelijke stilte
Veel mensen kennen Markus Schleinzer van zijn debuut Michael uit 2011. Dat was een meedogenloos kille film met een bijna klinische precisie, die niets uitlegde, niets verzachtte en nergens excuses voor maakte. Als ik daarvan uitga, wordt Rose evenmin een prettige, strelende kostuumfilm, en dat beschouw ik juist als een belofte.
De tak van de Oostenrijkse filmtraditie waartoe Schleinzer behoort, houdt van afstand. De camera raakt niet in vervoering en huilt niet mee met de personages, maar kijkt toe als een strenge getuige. Bij een verhaal waarin het voortdurende toezicht van de gemeenschap zelf de druk vormt, kan die stijl een schot in de roos zijn. De kijker bestudeert Rose net zo nauwlettend als haar omgeving en wordt daardoor op pijnlijke wijze medeplichtig.
Ook de speelduur van 94 minuten zegt veel. Geen uitgesponnen kostuumparade van drie uur, maar een strakke, compacte film. Dat wijst erop dat Schleinzer precies weet wat hij wil vertellen en geen minuut langer wil blijven hangen dan nodig.
Wat er een echt grote film van kan maken
Om drie redenen ben ik uitgesproken optimistisch:
- Het thema is tijdloos, maar niet modieus. De zeventiende-eeuwse setting haalt de vraag weg uit de debatten van vandaag en kan haar daardoor juist scherper maken. Een gemeenschap die in een starre orde leeft, en iemand die alleen in vrede wil bestaan: dat geldt altijd en overal.
- De hoofdrolspeelster. Gezien de carrière van Sandra Hüller is het moeilijk voor te stellen dat ze geen onvergetelijke vertolking neerzet.
- De regiehand. Schleinzer is geen filmmaker die geruststellende antwoorden geeft, en bij dit verhaal zou de makkelijke oplossing de grootste zonde zijn.
Bovendien is het motief van de veteraan die uit de oorlog terugkeert op zichzelf al sterk. Rose is niet alleen een buitenstaander vanwege haar identiteit, maar ook omdat ze iets heeft gezien wat de achterblijvers niet kennen. Als de film die twee lagen samen weet te dragen, kunnen we een heel rijk drama krijgen dat op veel manieren te lezen is.
Waar kan het misgaan?
Ik zal eerlijk zijn: de strenge Europese auteursfilm kent zijn eigen valkuilen. Als Schleinzer te koel blijft, kan de kijker buitengesloten raken en wordt Rose een mooi, respectabel maar wat levenloos kunstobject dat je eerder bewondert dan beleeft. Het andere gevaar van kostuumdrama's is het belerende: als de film in elke scène onderstreept dat de gemeenschap wreed is en Rose het slachtoffer, gaat de complexiteit verloren.
Het tweede vraagteken is het ritme. De korte speelduur is een goed teken, maar de trage, observerende stijl ligt niet iedereen. Wie een vlotte historische film verwacht, met veldslagen of spectaculaire wendingen, komt waarschijnlijk bedrogen uit. De oorlog is hier, althans volgens de omschrijving, eerder verleden dan heden.
Voor wie raden we hem aan?
- Iets voor jou als: Voor fans van Sandra Hüller, liefhebbers van de Europese auteursfilm en iedereen die houdt van langzaam opbouwende, beklemmende historische drama's die je aan het denken zetten.
- Sla hem liever over als: Wie lichte kostuumromantiek, spectaculaire oorlogsactie of een hoog tempo zoekt, vindt dit waarschijnlijk te stil en te hard.
Vind je dit leuk, bekijk dan ook: Orlando (1992), Albert Nobbs (2011), Das weiße Band (2009), Portrait de la jeune fille en feu (2019), The Zone of Interest (2023)
Veelgestelde vragen
Waar gaat Rose over?
De film speelt aan het begin van de zeventiende eeuw. Rose heeft als man in de oorlog gevochten en wil na terugkeer van het Brabantse slagveld ook als man blijven leven, als goede burger en nuttig lid van de gemeenschap, terwijl ze probeert in te passen in een wereld met starre regels.
Hoe lang duurt Rose?
De speelduur van de film is 94 minuten.
Wie regisseerde Rose en wie spelen erin?
De regie is in handen van Markus Schleinzer. Sandra Hüller speelt de hoofdrol, met verder Caro Braun, Godehard Giese, Robert Gwisdek en Johannes Schubert.
Uit welke landen komt de film?
Rose is een Duits-Oostenrijkse coproductie.
Is het de moeite waard om naast Rose in de kerkbank te schuiven?
Wat mij betreft wel, sterker nog: dit is een film waar ik oprecht naar uitkijk. Niet omdat hij een makkelijke avond belooft, maar omdat alles erop wijst dat hij een echte vraag stelt en daar geen goedkoop antwoord op geeft. Sandra Hüller is op dit moment een van de spannendste actrices van de Europese film, en Markus Schleinzer is een regisseur die het ongemak niet uit de weg gaat. Mijn verwachting is hoog, en als de film achter de strengheid ook de warmte weet te vinden, kan dit zomaar een van de meest gedenkwaardige drama's van het jaar worden. Ik zit klaar zodra hij draait, en ik vermoed dat ik hem daarna nog dagen niet uit mijn hoofd krijg.