Sosyal Hesaplaşma ön inceleme: Aaron Sorkin Facebook'a geri dönüyor ve bu sefer acımıyor
Aaron Sorkin bir kez Facebook'un nasıl doğduğunu anlatmıştı. Şimdi bize ne yaptığını anlatıyor. Sosyal Hesaplaşma kâğıt üzerinde yılın en heyecan verici yetişkin filmlerinden biri. Sorkin makinesi bir çalışmaya başlarsa, pek çok izleyici salondan çıktıktan sonra kendi telefonuna biraz huzursuz bakacak.
Sorkin diyalogları, Oscar ödüllü bir başrol oyuncusu ve gerçek bir skandal: bir dokudrama nadiren bundan iyi bir malzemeye sahip olur. Geriye tek bir şey kalıyor, kendi kibrini taşıyabilmesi.
Film bilgileri
| Original | The Social Reckoning |
|---|---|
| Yönetmen | Aaron Sorkin |
| Oyuncular | Wunmi Mosaku, Jeremy Allen White, Mikey Madison, Patrick Fischler, Betty Gilpin, Billy Magnussen |
| Tür | Belgesel dramlar |
| Ülke | Amerikan filmleri |
Konusu ne? Bir mühendis, bir gazeteci ve bir sır
Kurgu klasik, belki de tam bu yüzden işe yarayabilir. Mikey Madison'ın canlandırdığı Frances, Facebook'un genç mühendislerinden biri. Şirkette susmaya hakkı olmadığını düşündüğü bir şeye rastlıyor. Wall Street Journal'dan Jeremy Allen White'ın oynadığı bir gazeteciye ulaşıyor ve ikili, giderek tehlikeli hale gelen bir yola birlikte çıkıyor.
Resmi özete göre Frances doğru bildiği uğruna hile yapmaya, casusluk etmeye ve yalan söylemeye bile hazır. Bana kalırsa filmin en ilginç vaadi bu cümlede saklı. Karşımızda kusursuz bir şehit yok; kuralları çiğneyen bir sistemi ifşa etmeye çalışırken kendisi de kuralları çiğneyen biri var. Sonuçta ortaya, sosyal ağın en sıkı korunan sırlarına dair sarsıcı ve büyük bir skandala yol açan bir haber çıkıyor. Film gerçek bir olayı anlattığı için finalin yönü belli. Gerilimin kaynağı da "ne olacak" değil, "oraya nasıl varacaklar" sorusu olmak zorunda.
Tanıtımdaki slogan da yerini buluyor: "Onu kullanan sadece biz değiliz, o da bizi kullanıyor." Biraz afiş kokuyor, ama tam vurması gereken yere vuruyor.
Sorkin, konuşmayı seven adam
Aaron Sorkin'in adı başlı başına bir tür. David Fincher'ın yönettiği Sosyal Ağ'ın senaryosunu o yazdı ve o film, bir yurt odası fikrinin nasıl dünya gücüne dönüştüğünü anlatan en iyi filmlerden biri olmayı hâlâ sürdürüyor. Yönetmen olarak ise Molly's Game, The Trial of the Chicago 7 ve Being the Ricardos onun imzasını taşıyor.
Ne beklemeliyiz? Hızlı, esprili, birbirini sürekli yükselten diyaloglar; her zaman en zekice cümleyi en doğru anda söyleyen karakterler ve güçlü bir ahlaki pusula. Gazetecilik ve muhbirlik üzerine kurulu bir hikâyede bu altın değerinde olabilir. Yazı işleri tartışmaları, avukatlarla pazarlıklar, kaynağı koruma ikilemleri Sorkin'in doğal oyun alanı.
Ama risk her zamanki gibi aynı. Sorkin yönetmen koltuğunda çoğu zaman kameraya alınmış tiyatroyu andıran sahneler kuruyor. Fincher'ın elinde soğuk ve keskin bir gerilim olan şey, onun elinde bazen televizyon melodramına kayıyor. Sosyal Hesaplaşma'nın zayıf bir noktası varsa muhtemelen burada olacak: metin harika olacak, asıl soru görüntünün de bir şey söyleyip söylemeyeceği.
Uğruna her şeye değecek bir kadro
Açık konuşayım: bu isim listesini görünce koltuğumda doğruldum. Mikey Madison, Anora'dan sonra en heyecan verici genç oyunculardan biri ve içten içe çatışan, ahlaken gri bir muhbir rolü tam ona göre bir sınav. Anora'da ham bir enerjisi vardı; burada büyük ihtimalle daha sessiz, daha gergin bir yoğunluk gerekecek. Bununla ne yapacağını çok merak ediyorum.
Jeremy Allen White, The Bear'den beri kaygılı ve kendini tüketen karakterlerin taçsız kralı. Teslim tarihleri, kaynaklar ve hukuki tehditler arasında hokkabazlık yapan bir araştırmacı gazeteci de ondan pek uzak bir figür değil. İkisi arasındaki kimya tutarsa filmin yarısı zaten kazanılmış demektir.
Bir de yan kadro var: Succession'da gücün çevresinde çırpınan adamı ne kadar iyi oynadığını gösteren Jeremy Strong, Wunmi Mosaku, Betty Gilpin, Billy Magnussen ve Patrick Fischler. Kimin kimi oynadığı film çıkmadan net değil, ama bu, üç dakikalık bir sahneyi bile akılda kalıcı yapabilen türden bir karakter oyuncuları ekibi. Üstelik Sorkin senaryoları en iyi replikleri yan karakterlere vermeyi sever.
Neden şimdi ve neden bu kadar acıtıyor?
Sosyal Hesaplaşma, istesek de istemesek de hepimizin içinde olduğu bir konuya dokunuyor. Bu uzak bir siyasi skandal ya da bir bankanın iflası değil; sabah ilk, gece son açtığımız uygulamanın ta kendisi. Filmin gücü de tam buradan gelebilir: izleyici olaya dışarıdan bakmıyor, ifşa edilen sistem onun akışını da şekillendiriyor.
Özetteki bir cümle özellikle aklıma takıldı: "Tabii eğer bir amacı varsa." Bu, arka planda saklanan kötü bir CEO'dan çok daha korkutucu bir soru. Film tek bir kötü adamı değil de kimseye gerçekten boyun eğmeyen bir sistemi göstermeye niyetliyse, karşımızda sıradan bir ifşa gerilimi değil, huzursuz edici bir çağ portresi olacak.
Tür olarak Spotlight ve Başkanın Bütün Adamları çizgisinde ilerliyor; yani bir telefon görüşmesinin, sızdırılmış bir belgenin ve yazı işlerinde alınan bir kararın en az bir araba kovalamacası kadar heyecan verdiği filmlerin izinde. Kelimelerle örülen, yavaş yavaş gerilen bu tür gerilimleri sevenler için bu sonbaharın filmi bu olabilir.
Nerede tökezleyebilir?
Üç tehlike görüyorum. Hiçbiri ölümcül değil, ama üçü de gerçek:
- Vaaz tuzağı. Sorkin, filmin mesajını karakterlerine uzun monologlarla söyletmeye bayılır. Bu kadar güncel bir konuda iş kolayca bir derse dönüşebilir.
- Görsellik. Dizüstü bilgisayarlar, ofisler ve toplantı odaları etrafında dönen bir hikâyede görsel olarak heyecan yaratmak zor. Sorkin'in burada yönetmen olarak şimdiye kadar olduğundan daha iyi olması gerekiyor.
- Bilinen final. Gerçek bir olaydan söz ediyoruz, büyük haberin yayımlanacağı sır değil. Gerilimi "sonu ne olacak" değil, "bu onlara neye mal olacak" sorusu taşımalı.
Film Frances'in ahlaki belirsizliğini ciddiye alır ve onu pürüzsüz bir kahramanlık hikâyesine dönüştürmezse bu riskler ortadan kalkabilir. Ama herkes parlak zırhlı bir şövalyeye dönüşürse, sinema bütçesiyle çekilmiş, iyi yazılmış ama çabuk unutulan bir televizyon filmi izleriz.
Kimlere öneriyoruz?
- Tam sana göre, eğer: Sosyal Ağ'ı, Spotlight'ı ya da herhangi bir araştırmacı gazetecilik filmini sevenler ve en sevdikleri uygulamaların arkasında neler döndüğünü merak edenler için. Mikey Madison ve Jeremy Allen White hayranlarının ise bileti kaçırmaması şart.
- Pas geçsen iyi olur, eğer: Aksiyon, görsel şölen ya da hafif bir eğlence arayanlara fazla konuşkan ve fazla ciddi gelecek. Sorkin'in hızlı ve biraz kendini beğenmiş diyaloglarına alerjisi olanlar da barışmaya bu filmle başlamasın.
Beğendiysen bunlara da göz at: Sosyal Ağ (2010), Spotlight (2015), Başkanın Bütün Adamları (1976), The Insider (1999), The Post (2017)
Sıkça sorulan sorular
Sosyal Hesaplaşma neyi anlatıyor?
Facebook'un genç mühendislerinden Frances, susmak istemediği bilgilere ulaşır ve Wall Street Journal'dan bir gazeteciyle temas kurar. İkili, sonunda sosyal ağın sırlarına dair büyük bir skandala yol açan haberin yayımlanmasıyla biten tehlikeli bir yolu birlikte yürür.
Film gerçek bir hikâyeye mi dayanıyor?
Evet, film gerçek bir olayı dokudrama formatında ele alıyor.
Sosyal Hesaplaşma'yı kim yönetti?
Filmi, daha önce Sosyal Ağ'ın senaryosunu da yazan Aaron Sorkin yönetti.
Sosyal Hesaplaşma'nın oyuncuları kimler?
Başrollerde Mikey Madison ve Jeremy Allen White var. Onlara Wunmi Mosaku, Patrick Fischler, Betty Gilpin, Billy Magnussen ve Jeremy Strong eşlik ediyor.
Sosyal Hesaplaşma hangi ülkenin yapımı?
Bir Amerikan yapımı.
Bu film için telefonu iki saatliğine kapatmaya değecek mi?
Bence evet, ve bunu sadece kulağa hoş gelen kadro yüzünden söylemiyorum. Sosyal Hesaplaşma, konusu izleyicinin cebinde duran o nadir filmlerden biri ve Sorkin, bir yazı işleri tartışmasından bile gerilim çıkarabilen türden bir yazar. Ahlaken kaygan bir zeminde yürüyen muhbir rolünde Mikey Madison, inatçı gazeteci olarak Jeremy Allen White ve arkalarında inanılmaz güçlü bir yan kadro: kâğıt üzerinde bu, sonbaharın çok güçlü bir açılışı.
Çekincelerim konuya değil, yönetmene. Sorkin bu sefer yalnızca cümlelerine değil, görüntüye ve sessizliğe de güvenmeye cesaret ederse, kariyerinin en iyi yönetmenlik işi bu olabilir. Etmezse de akıllı, iyi yazılmış, biraz nutuk kokan bir film izleriz ve herkes çıkışta akışına biraz daha şüpheyle bakar. Beklentim: güçlü bir sekiz, tavanı yukarıya açık. Salonda olacağım ve jenerik akarken ben de telefonu elime alacağımı tahmin ediyorum. Sadece hemen geri cebime koymak için.