Rose κριτική πριν την προβολή: η Σάντρα Χίλερ γυρίζει από τον πόλεμο και το πραγματικό πεδίο μάχης είναι η ειρήνη
Υπάρχουν ηθοποιοί που αρκεί το όνομά τους για να κλείσω εισιτήριο, και η Σάντρα Χίλερ είναι ακριβώς μία από αυτές. Στο γερμανοαυστριακό ιστορικό δράμα Rose υποδύεται μια γυναίκα που πολέμησε ως άντρας και, όταν επιστρέφει, θέλει να συνεχίσει να ζει ως άντρας. Σε αυτή την κριτική πριν την προβολή εξετάζω τι μπορούμε να περιμένουμε και γιατί η ταινία ίσως αποδειχθεί μία από τις πιο σκληρές και πιο σιωπηλές της χρονιάς.
Στα χαρτιά υπάρχουν όλα τα υλικά για μια ασφυκτικά ακριβή τοιχογραφία εποχής, χτισμένη πάνω σε μια μεγάλη ερμηνεία. Το ερώτημα είναι πόσο θα τολμήσει να ανοιχτεί μια ταινία με τόσο αυστηρή φόρμα.
Στοιχεία ταινίας
| Σκηνοθεσία | Markus Schleinzer |
|---|---|
| Πρωταγωνιστούν | Sandra Hüller, Caro Braun, Godehard Giese, Robert Gwisdek, Johannes Schubert |
| Είδος | Ιστορικά δράματα |
| Διάρκεια | 94 λεπτά |
| Χώρα | Γερμανικές ταινίες, Αυστριακές ταινίες |
Τι πραγματεύεται το Rose, χωρίς spoiler;
Βρισκόμαστε στις αρχές του 17ου αιώνα. Η Rose πολέμησε ως άντρας, πέρασε από την κόλαση των πεδίων μάχης της Βραβάντης και, όταν γυρίζει στην ήσυχη ενδοχώρα, δεν θέλει να ξαναμπεί στον παλιό της ρόλο. Θέλει να συνεχίσει τη ζωή της ως άντρας. Και η επιθυμία της είναι συγκλονιστικά απλή: να γίνει καλός πολίτης, χρήσιμο μέλος της κοινότητας, κάποιος που δουλεύει, ζει τίμια και δεν ξεχωρίζει.
Εδώ όμως βρίσκεται η ουσία. Στον κόσμο όπου επιστρέφει η Rose οι κανόνες είναι άκαμπτοι και η κοινότητα ανέχεται ελάχιστα τη διαφορετικότητα. Σύμφωνα με την επίσημη περίληψη, η ταινία στηρίζεται στη σύγκρουση ανάμεσα στους κοινωνικούς κανόνες και την προσωπική ταυτότητα, μια σύγκρουση που γίνεται όλο και πιο έντονη όσο η Rose προσπαθεί να ενταχθεί. Περισσότερα για την πλοκή δεν γνωρίζουμε, και μάλλον είναι καλύτερα έτσι: σε τέτοιες ταινίες το πώς μετράει πολύ περισσότερο από το τι.
Αυτό που ήδη λατρεύω στο στήσιμο είναι η αντίστροφη κατεύθυνση. Οι πολεμικές ταινίες συνήθως παρουσιάζουν το μέτωπο ως κόλαση. Εδώ το πεδίο μάχης μοιάζει να είναι απλώς ο προθάλαμος. Η πραγματική πολιορκία ξεκινά στο σπίτι, στα βλέμματα των γειτόνων, στα στασίδια της εκκλησίας, στην καθημερινή τάξη.
Σάντρα Χίλερ, ή γιατί δεν χρειάζεται να ανησυχούμε για τον πρωταγωνιστικό ρόλο
Όποιος παρακολουθεί τον ευρωπαϊκό κινηματογράφο τα τελευταία χρόνια δεν χρειάζεται συστάσεις για τη Σάντρα Χίλερ. Από το Toni Erdmann ξέρουμε ότι μπορεί να είναι ταυτόχρονα απίστευτα άκαμπτη και οδυνηρά ευάλωτη, ενώ η Ανατομία μιας πτώσης έδειξε ότι με ένα μόνο σκίρτημα του προσώπου της μπορεί να κλονίσει όλα όσα πιστεύουμε από τη θέση του θεατή. Και μετά την ψυχρή, τρομακτική νοικοκυρά της Ζώνης ενδιαφέροντος, μπορώ να πω με βεβαιότητα ότι λίγες ηθοποιοί σήμερα φοβούνται τόσο λίγο την αντιπάθεια, την ψυχρότητα και την αμηχανία.
Η Rose χρειάζεται ακριβώς μια τέτοια ηθοποιό. Έναν άνθρωπο που με όλο του το είναι επιδιώκει να γίνει αόρατος, γιατί η ένταξη είναι προϋπόθεση επιβίωσης. Αυτό είναι πιο δύσκολο να παιχτεί από έναν μεγάλο, φωνακλάδικο δραματικό ρόλο. Εδώ τα πάντα τα κουβαλούν η σιωπή, η στάση του σώματος, η φωνή και το βλέμμα, και σε αυτό η Χίλερ είναι σήμερα ασυναγώνιστη.
Δίπλα της στους τίτλους εμφανίζονται οι Caro Braun, Godehard Giese, Robert Gwisdek και Johannes Schubert. Ποιους ρόλους ερμηνεύουν δεν το ξέρουμε ακόμη, όμως σε ένα τέτοιο δράμα δωματίου το πρόσωπο της κοινότητας είναι εξίσου σημαντικό με εκείνο της ηρωίδας. Από αυτούς εξαρτάται αν το χωριό, η πόλη, το περιβάλλον θα γίνει μια ζωντανή απειλή που αναπνέει ή απλώς σκηνικό.
Markus Schleinzer, ο μάστορας των άβολων σιωπών
Το όνομα του Markus Schleinzer ίσως είναι γνωστό σε πολλούς από το ντεμπούτο του, το Michael του 2011: μια ανελέητα ψυχρή ταινία, σχεδόν κλινικής ακρίβειας, που δεν εξηγούσε, δεν διευκόλυνε και δεν ζητούσε συγγνώμη. Αν κρίνω από εκεί, ούτε το Rose θα είναι μια ευχάριστη, χαϊδευτική ταινία εποχής, και αυτό εγώ το βλέπω καθαρά ως υπόσχεση.
Ένα κομμάτι της αυστριακής κινηματογραφικής παράδοσης, στο οποίο ανήκει και ο Schleinzer, λατρεύει την απόσταση. Η κάμερα δεν ενθουσιάζεται, δεν κλαίει μαζί με τους ήρωες, προτιμά να παρατηρεί σαν αυστηρός μάρτυρας. Σε μια ιστορία όπου η διαρκής επιτήρηση από την κοινότητα είναι η ίδια η πίεση, αυτό το ύφος μπορεί να πέσει διάνα. Ο θεατής εξετάζει τη Rose όπως ακριβώς και ο περίγυρός της, και έτσι γίνεται άβολα συνένοχος.
Και η διάρκεια των 94 λεπτών λέει πολλά. Δεν πρόκειται για τρίωρη, παρατραβηγμένη παρέλαση ιστορικής πιστότητας, αλλά για μια σφιχτή, πυκνή ταινία. Αυτό δείχνει ότι ο Schleinzer ξέρει ακριβώς τι θέλει να πει και δεν σκοπεύει να μείνει ούτε ένα λεπτό παραπάνω από όσο χρειάζεται.
Τι θα μπορούσε να την κάνει πραγματικά μεγάλη ταινία
Για τρεις λόγους είμαι ιδιαίτερα αισιόδοξος:
- Το θέμα είναι διαχρονικό, όχι μόδα της στιγμής. Το περιβάλλον του 17ου αιώνα απομακρύνει το ερώτημα από τις σημερινές αντιπαραθέσεις, και ακριβώς γι' αυτό μπορεί να γίνει πιο κοφτερό. Μια κοινότητα που ζει με άκαμπτους κανόνες, ένας άνθρωπος που θέλει απλώς να υπάρξει ειρηνικά: αυτό ισχύει πάντα και παντού.
- Η πρωταγωνίστρια. Με βάση την πορεία της Σάντρα Χίλερ, είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς ότι δεν θα δώσει μια αξέχαστη ερμηνεία.
- Το σκηνοθετικό χέρι. Ο Schleinzer δεν είναι από τους σκηνοθέτες που δίνουν καθησυχαστικές απαντήσεις, και σε αυτή την ιστορία η βολική λύση θα ήταν η μεγαλύτερη αμαρτία.
Επιπλέον, το μοτίβο του βετεράνου που επιστρέφει από τον πόλεμο είναι από μόνο του ισχυρό. Η Rose δεν είναι ξένη μόνο λόγω της ταυτότητάς της, αλλά και επειδή είδε πράγματα που όσοι έμειναν πίσω δεν είδαν ποτέ. Αν η ταινία καταφέρει να χειριστεί αυτά τα δύο επίπεδα μαζί, μπορεί να μας δώσει ένα πολύ πλούσιο δράμα, ανοιχτό σε πολλές αναγνώσεις.
Πού θα μπορούσε να σκοντάψει;
Θα είμαι ειλικρινής: ο αυστηρός ευρωπαϊκός κινηματογράφος δημιουργού έχει τις δικές του παγίδες. Αν ο Schleinzer μείνει υπερβολικά ψυχρός, ο θεατής μπορεί να μείνει απ' έξω, και το Rose να γίνει ένα όμορφο, αξιοσέβαστο αλλά κάπως άψυχο έργο τέχνης, που το θαυμάζουμε περισσότερο απ' όσο το βιώνουμε. Ο άλλος κίνδυνος των ταινιών εποχής είναι ο διδακτισμός: αν η ταινία υπογραμμίζει σε κάθε σκηνή ότι η κοινότητα είναι σκληρή και η Rose θύμα, χάνεται η πολυπλοκότητα.
Το δεύτερο ερωτηματικό είναι ο ρυθμός. Η μικρή διάρκεια είναι καλό σημάδι, όμως το αργό, παρατηρητικό ύφος δεν ταιριάζει σε όλους. Όποιος περιμένει μια γρήγορη ιστορική ταινία, σκηνές μάχης ή εντυπωσιακές ανατροπές, μάλλον θα απογοητευτεί. Ο πόλεμος εδώ, τουλάχιστον σύμφωνα με την περίληψη, είναι περισσότερο παρελθόν παρά παρόν.
Τέλος, όλα δείχνουν ότι η ταινία δεν θα χαριστεί στον θεατή. Για μένα αυτό είναι μάλλον προτέρημα, αλλά καλό είναι να είστε προετοιμασμένοι.
Σε ποιους το προτείνουμε;
- Είναι για σένα αν: Για τους θαυμαστές της Σάντρα Χίλερ, τους λάτρεις του ευρωπαϊκού κινηματογράφου δημιουργού και όποιον αγαπά τα αργόσυρτα, ασφυκτικά ιστορικά δράματα που βάζουν σε σκέψεις.
- Καλύτερα να το προσπεράσεις αν: Όποιος ψάχνει ανάλαφρο ρομαντισμό εποχής, εντυπωσιακή πολεμική δράση ή γρήγορο ρυθμό, μάλλον θα τη βρει υπερβολικά σιωπηλή και υπερβολικά σκληρή.
Αν σου αρέσει, δες επίσης: Orlando (1992), Albert Nobbs (2011), Η λευκή κορδέλα (2009), Portrait de la jeune fille en feu (2019), The Zone of Interest (2023)
Συχνές ερωτήσεις
Τι πραγματεύεται το Rose;
Διαδραματίζεται στις αρχές του 17ου αιώνα: η Rose πολέμησε ως άντρας και, επιστρέφοντας από τα πεδία μάχης της Βραβάντης, θέλει να συνεχίσει να ζει ως άντρας, ως καλός πολίτης και χρήσιμο μέλος της κοινότητας, ενώ προσπαθεί να ενταχθεί σε έναν κόσμο με άκαμπτους κανόνες.
Πόση είναι η διάρκεια του Rose;
Η ταινία διαρκεί 94 λεπτά.
Ποιος σκηνοθέτησε το Rose και ποιοι παίζουν;
Τη σκηνοθεσία υπογράφει ο Markus Schleinzer. Πρωταγωνιστεί η Σάντρα Χίλερ, ενώ συμμετέχουν οι Caro Braun, Godehard Giese, Robert Gwisdek και Johannes Schubert.
Ποιες χώρες έκαναν την παραγωγή;
Το Rose είναι γερμανοαυστριακή συμπαραγωγή.
Αξίζει να καθίσουμε στο στασίδι δίπλα στη Rose;
Πιστεύω πως ναι, και μάλιστα είναι μια ταινία που περιμένω ειλικρινά. Όχι επειδή υπόσχεται μια εύκολη βραδιά, αλλά επειδή όλα της τα στοιχεία δείχνουν ότι θέτει ένα αληθινό ερώτημα και δεν θα του δώσει φθηνή απάντηση. Η Σάντρα Χίλερ είναι σήμερα μία από τις πιο συναρπαστικές ηθοποιούς του ευρωπαϊκού σινεμά, και ο Markus Schleinzer είναι σκηνοθέτης που δεν φοβάται την αμηχανία. Οι προσδοκίες μου είναι υψηλές, και αν η ταινία τολμήσει να βρει τη ζεστασιά πίσω από την αυστηρότητα, μπορεί εύκολα να γίνει ένα από τα πιο αξιομνημόνευτα δράματα της χρονιάς. Θα είμαι εκεί μόλις βγει, και υποψιάζομαι ότι θα τη σκέφτομαι για μέρες.